Nhập khẩu hạt giống: Cũng từ… Trung Quốc

Tại vùng rau chuyên canh Mê Linh (Hà Nội), những đôi tay thoăn thoắt của nhiều hộ dân đang căng bọc nilong, xới đất chuẩn bị cho vụ đông sắp tới. Tại đây, bà con chủ yếu trồng các loại rau xanh như su hào, bắp cải, hành tây, bí xanh…

Tuy nhiên, có một nghịch cảnh, hầu hết các gói hạt giống đều có xuất xứ từ Trung Quốc, được đóng gói lại tại Việt Nam. Trên bao bì có cả chữ Trung Quốc, xen lẫn tiếng Việt.

Chị Hà (Mê Linh) chia sẻ: “Mua hạt giống F1 đắt hơn nhiều so với mua các loại hạt giống của dân thu hoạch lại từ vụ trước. Nhưng tỷ lệ hạt giống F1 nảy mầm cao hơn, năng suất cũng cao hơn. Trồng các loại hạt thu hoạch từ vụ trước, vì ít nhiều đã bị lai tạp hoặc chậm phát triển hơn. Nhưng cũng đắt đỏ lắm. Cứ mỗi vụ đông, gia đình tôi tốn chục triệu đồng tiền hạt giống, nhà nào trồng nhiều lên tới vài chục triệu đồng…”.

Tại một số cửa hàng đại lý bán hạt giống, hầu hết là các bao bì có xuất xứ từ nước ngoài, vắng bóng các loại hạt được sản xuất trong nước, mà có chỉ là “đóng gói tại Việt Nam”. Anh Hải, chủ một đại lý hạt giống bộc bạch: “Hạt giống, người dân tự sản xuất thường cho năng suất thấp, họ tự sản xuất và tự trồng. Không thể cho vào sản xuất đại trà với số lượng lớn”.

GS. TS. Bùi Chí Bửu, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Kỹ thuật nông nghiệp miền Nam cho biết, hiện Việt Nam nhập khẩu nhiều nhất là loại hạt giống rau; tiếp đến là ngô lai với 90% giống nhập khẩu.

Có một thực tế, Việt Nam là nước xuất khẩu gạo thứ 3 thế giới, tuy nhiên lại phải nhập khẩu gần 80% giống lúa lai.

Cục Trồng Trọt cho biết: “Tỷ lệ nhập khẩu rau giống hiện nay của Việt Nam là rất cao. Với vụ đông năm nay, để trồng 460.000 ha (trong đó gần 200.000 ha là rau) thì số lượng rau giống nhập khẩu là vấn đề đáng bàn”.

GS. TS. Đỗ Năng Vịnh, Chủ tịch Hội đồng khoa học, Viện Di truyền cho rằng: “Đa số sản phẩm có giá trị cao trên thế giới như cà chua, dưa chuột, cam quýt, Việt Nam hoàn toàn có thể tạo giống. Vấn đề cần xác định cái gì là lợi thế. Chúng ta sản xuất lúa gạo, cà phê nhưng phụ thuộc giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật thì tinh hoa nhất của sản xuất thuộc về người khác, chúng ta là anh nông dân của thế giới”.

Là nước khí hậu nhiệt đới gió mùa, Việt Nam hoàn toàn thuận lợi trong việc sản xuất cây rau giống cũng như tạo nguồn gen đa dạng; nhưng việc nhập khẩu - ngay cả những giống đơn giản thì đây quả là “lỗ hổng” bấy lâu của ngành nông nghiệp.

Dư luận đặt câu hỏi: Vậy trách nhiệm của các nhà khoa học, các viện nghiên cứu… ở đâu, khi mà hàng năm vẫn đầu tư không ít cho nghiên cứu, các sản phẩm khoa học? Có hay không sự “thờ ơ” của nhiều nhà khoa học đối với ngành sản xuất nông nghiệp nước nhà?...

Quang Nam - Cao Huyền