Người dị ứng lạc Dị ứng lạc là một trong những dạng dị ứng thực phẩm nghiêm trọng nhất thế giới. Chỉ một lượng rất nhỏ cũng có thể gây phản ứng mạnh, với các triệu chứng như nổi mề đay, ngứa, sưng môi lưỡi, khó thở, đau bụng, nôn mửa và thậm chí sốc phản vệ đe dọa tính mạng. Phản ứng này thường kéo dài suốt đời và hiện chưa có cách chữa trị dứt điểm. Người có tiền sử dị ứng cần tránh hoàn toàn lạc cũng như các sản phẩm chế biến sẵn có thể chứa dấu vết đậu phộng.
Người mắc bệnh gan Lạc chứa hàm lượng chất béo cao, buộc gan phải làm việc nhiều để chuyển hóa. Với người có bệnh lý gan như gan nhiễm mỡ, viêm gan hoặc xơ gan, ăn nhiều lạc dễ gây quá tải. Đặc biệt nghiêm trọng là nguy cơ nhiễm aflatoxin – độc tố từ nấm mốc mà WHO xếp vào nhóm chất gây ung thư gan loại 1. Lạc bảo quản kém, bị mốc hoặc để lâu ngày làm tăng đáng kể rủi ro tổn thương gan.
Người có hệ tiêu hóa yếu Giàu chất béo và protein thực vật, lạc có thể khó tiêu hóa đối với người cao tuổi hoặc người mắc các vấn đề về đường tiêu hóa như viêm dạ dày, viêm đại tràng. Ăn nhiều dễ dẫn đến đầy bụng, chướng hơi, đau bụng hoặc tiêu chảy. Lạc rang, chiên dầu càng làm tăng kích ứng niêm mạc dạ dày.
Người bị bệnh tim mạch hoặc cao huyết áp Lạc tự nhiên chứa chất béo không bão hòa và arginine có lợi cho tim mạch. Tuy nhiên, các sản phẩm chế biến như lạc rang muối thường có hàm lượng natri cao, dẫn đến tăng huyết áp và giữ nước nếu tiêu thụ thường xuyên. Chất béo bị ôxy hóa trong lạc rang nhiệt độ cao hoặc bảo quản lâu cũng có thể gây bất lợi cho sức khỏe tim.
Người đang giảm cân Một nắm lạc nhỏ đã cung cấp lượng calo đáng kể (khoảng 160-170 calo cho 28g). Dù giàu dưỡng chất và giúp no lâu, lạc dễ làm tăng cân nếu không kiểm soát khẩu phần. Người giảm cân nên ưu tiên lạc luộc hoặc rang khô với lượng rất hạn chế.
Phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ Phụ nữ mang thai cần tránh lạc mốc hoặc không rõ nguồn gốc vì nguy cơ aflatoxin cao, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ và thai nhi. Với trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 5 tuổi, dị ứng lạc là rủi ro lớn và phản ứng thường nặng hơn. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy việc giới thiệu lạc sớm (từ 4-6 tháng tuổi, dưới dạng an toàn) ở trẻ có nguy cơ cao có thể giảm đáng kể khả năng dị ứng sau này, nếu không có tiền sử gia đình dị ứng nặng.
Để ăn lạc an toàn, hãy chọn lạc tươi, không mốc, không có mùi lạ hoặc đổi màu. Bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát và sử dụng nhanh sau khi chế biến. Lạc không phải thực phẩm “càng ăn nhiều càng tốt” mà cần phù hợp với tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Lê Thanh (t/h)
