(THCL) _ Với 2 đường tiến binh từ mạn tây và nam, qua 2 cửa ô (Ô Cầu Giấy và Ô Cầu Dền), sáng 10/10/1954, các đơn vị quân đội đã mở cuộc hành quân lịch sử tiến vào Hà Nội. Trong rừng cờ hoa, 20 vạn nhân dân Thủ đô náo nức đón đoàn quân chiến thắng trở về. Hà Nội hoàn toàn sạch bóng quân thù.

Một trong những nhiệm vụ cấp bách, quan trọng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta lúc đó là tổ chức tốt việc tiếp quản Thủ đô Hà Nội. Kế hoạch này được Trung ương Đảng chỉ đạo thống nhất và hết sức chặt chẽ. Theo Nghị quyết ngày 17/9/1954 của Hội đồng Chính phủ, Ủy ban quân chính TP. Hà Nội được thành lập, do Thiếu tướng Vương Thừa Vũ, Tư lệnh Đại đoàn Quân Tiên phong làm Chủ tịch. Ủy ban có nhiệm vụ tiếp thu và quản lý thành phố. Bộ Tư lệnh đã ra lệnh cho các đơn vị vào tiếp quản Hà Nội phải triệt để chấp hành các chính sách và kỷ luật của Chính phủ đề ra, phải luôn nâng cao cảnh giác, sẵn sàng đập tan mọi âm mưu khiêu khích của bọn phá hoại…

Ngay sau ngày giải phóng Thủ đô, phát huy khí thế cách mạng và truyền thống yêu nước nồng nàn, quân và dân Hà Nội đã đoàn kết một lòng bắt tay ngay vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh giải phóng miền Nam. Hà Nội cùng nhân dân miền Bắc vừa xây dựng, vừa chiến đấu chống lại cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân của đế quốc Mỹ; huy động sức người, sức của chi viện cho tiền tuyến miền Nam ruột thịt. Với chiến thắng lẫy lừng "Điện Biên Phủ trên không", Hà Nội đã góp phần cùng cả nước giành thắng lợi hoàn toàn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giải phóng miền Nam.

Trong công cuộc đổi mới, quân và dân Hà Nội tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, hào khí và tài hoa vươn lên vượt mọi khó khăn thử thách, giành được thành tựu to lớn và toàn diện trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại.

60 năm qua, đặc biệt là sau những thay đổi về địa giới và hành chính năm 2008, cũng như điều chỉnh địa giới hành chính huyện Từ Liêm để thành lập 2 quận (Nghị quyết 132/NQ-CP ngày 27/12/2013 của Chính phủ), Hà Nội hiện có 30 đơn vị hành chính cấp huyện: 12 quận, 17 huyện và 1 thị xã.

Tuy nhiên, Hà Nội đang hiện hữu không ít vấn đề nổi cộm, bất cập: Sự thất thoát, lãng phí - được biểu hiện rõ nét ngay từ khâu chủ trương đầu tư, khảo sát thiết kế, đền bù, giải phóng mặt bằng xây dựng, triển khai và điều hành bố trí danh mục các dự án đầu tư, triển khai đầu tư…

Nguyên nhân do cả khách quan và chủ quan. Về mặt chủ quan, nó bắt đầu từ người giữ vai trò giám sát trong bộ máy nhà nước. Đặc biệt là trách nhiệm người đứng đầu, người bút phê cho đầu tư đang bị bỏ ngỏ. Vì không ai phải chịu trách nhiệm - theo kiểu "cha chung không ai khóc" nên "hòa cả làng" và dễ hiểu là những công trình lãng phí tiền tỷ vẫn nở rộ…

Tại Hội thảo "Đô thị Hà Nội, 60 năm xây dựng và phát triển 1954 - 2014", diễn ra vào trung tuần tháng 9, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, Nguyễn Thế Thảo trăn trở: "Cùng với quá trình phát triển và đô thị hóa, Thành phố đã và đang phải đối mặt với nhiều thách thức như sự gia tăng dân cư cơ học, giải quyết lao động việc làm, sự quá tải của hệ thống hạ tầng đô thị, giao thông, dịch vụ y tế, giáo dục, ô nhiễm môi trường sống và xâm hại di sản văn hóa, cảnh quan đô thị…".

Trong khi đó, nguồn lực cho đầu tư xây dựng ngày càng khó khăn và khan hiếm, năng lực thực thi, nhất là quy hoạch, xây dựng, quản lý, vận hành đô thị còn hạn chế. Những bất cập và tồn tại trong quy hoạch, xây dựng và quản lý đô thị như giữa bảo tồn và phát triển, giữa bản sắc và tiên tiến, giữa kinh tế xã hội và đô thị, giữa luật pháp cơ chế chính sách và thực tiễn, giữa dân chủ và kỷ cương... đang là những vấn đề nổi lên, thậm chí là thách thức không nhỏ cần phải nỗ lực vượt qua…

Để Hà Nội xứng đáng với tầm nhìn mà Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo, để Hà Nội xứng đáng là Thủ đô xanh, văn minh, văn hiến, hiện đại, rõ ràng có nhiều việc phải làm.

Trước hết, chúng ta đặt kỳ vọng lớn lúc này là Luật đầu tư công được Quốc hội Khóa XIII ban hành - sẽ có được hành lang pháp lý, lấp đầy những lỗ hổng để tránh lãng phí, thất thoát từ những công trình tiền tỷ.

Công tác quy hoạch là vô cùng quan trọng. Theo đó, Hà Nội cần phải triển khai nhiều kế hoach, như: Quy chế quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết. Muốn quá trình đô thị hóa tốt thì phải có quá trình thực hiện nghiêm về quy hoạch. Quy hoạch đồng bộ là phải làm ở dưới trước, trên sau, hệ thống thoát nước, cấp nước, hệ thống tuynen để cấp cho cả hệ thống dịch vụ đô thị; vỉa hè phải được quản lý, chỗ nào cho buôn bán mới được buôn bán...

Một điều cần đặc biệt quan tâm đó là quy chế quy hoạch là "cái gốc" rất quan trọng để tạo nên một đô thị có bản sắc, văn minh và hiện đại. Trong đó, quy chế quản lý đô thị phải đi vào chi tiết cụ thể, theo chuyên môn của công tác quy hoạch. Quy hoạch thế nào thì quản lý như thế; nghĩa là quản lý theo phân cấp, từ quy hoạch cao đến quy hoạch thấp; từ hệ thống hạ tầng xã hội đến hạ tầng kỹ thuật và những vấn đề kiến trúc phải được quản lý hết sức sát sao thông qua quy chế quản lý của quy hoạch. Quy chế là "gậy" để điều hành toàn bộ; nói cách khác, đó là luật định để thực hiện quy hoạch.

Đương nhiên, để việc quản lý đầu tư phát triển đô thị theo đúng quy hoạch và kế hoạch được duyệt, thành phố cần cụ thể hóa Luật Thủ đô, các văn bản hướng dẫn thi hành và có các biện pháp kiểm tra, xử lý nghiêm minh; xây dựng chế tài đủ sức răn đe với các hành vi vi phạm pháp luật về quy hoạch; phân cấp mạnh mẽ và rõ ràng trách nhiệm giữa các cấp, các ngành; đồng thời cần đơn giản thủ tục hành chính và tạo hành lang pháp lý có hiệu quả…

Dương Đình