Theo Quy chế phối hợp được ban hành kèm theo Quyết định của UBND tỉnh Ninh Bình, công tác quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp sẽ được triển khai theo hướng thống nhất, đồng bộ, gắn trách nhiệm của từng cơ quan với chức năng, nhiệm vụ được giao. Đây được xem là cơ sở để tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp kiểm tra và xử lý kịp thời những dấu hiệu vi phạm phát sinh trên địa bàn.
Rõ đầu mối, chặt phối hợp
Theo Quy chế, Sở Công Thương Ninh Bình là cơ quan đầu mối, chủ trì phối hợp với các sở, ban, ngành, UBND cấp xã và các đơn vị liên quan trong công tác kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp. Cùng với việc hướng dẫn doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, Sở Công Thương có trách nhiệm chủ động xác minh, kiểm tra, xử lý hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.
Một trong những nội dung được chú trọng là quản lý các hội nghị, hội thảo, hoạt động đào tạo và giới thiệu sản phẩm liên quan đến bán hàng đa cấp. Khi có thông tin về hoạt động tổ chức các sự kiện này, Sở Công Thương thông báo kịp thời để các cơ quan, địa phương liên quan phối hợp kiểm tra, giám sát.
Cơ chế phối hợp cũng được thực hiện thông qua hai phương thức. Với phương thức gián tiếp, các cơ quan trao đổi thông tin bằng văn bản và các phương tiện liên lạc để thống nhất nội dung quản lý. Với phương thức trực tiếp, cán bộ các cơ quan liên quan có thể tham gia đoàn kiểm tra, giám sát hội nghị, hội thảo, đào tạo hoặc các đoàn liên ngành để kiểm tra, xử lý vi phạm.
Cùng với cơ quan đầu mối, Công an tỉnh Ninh Bình được giao phối hợp kiểm tra, thường xuyên nắm tình hình, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm trong hoạt động bán hàng đa cấp. Đáng chú ý, lực lượng Công an có trách nhiệm xác minh, điều tra những vụ việc có dấu hiệu tội phạm; phối hợp xử lý các thông tin, đơn thư tố giác, khiếu nại, tố cáo liên quan đến hoạt động bán hàng đa cấp.
Đối với lĩnh vực y tế, Sở Y tế Ninh Bình phối hợp quản lý, kiểm tra hoạt động liên quan đến hàng hóa, giới thiệu sản phẩm; đồng thời kiểm tra, xử lý vi phạm trong các hội nghị, hội thảo, hoạt động giới thiệu thực phẩm, mỹ phẩm liên quan đến bán hàng đa cấp.
Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp kiểm tra, xử lý các vấn đề liên quan đến tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng hàng hóa và sở hữu trí tuệ. Cơ quan này đồng thời phối hợp với cơ quan truyền thông công bố kịp thời các hành vi vi phạm, những biểu hiện biến tướng của hoạt động bán hàng đa cấp để cảnh báo người dân.
Trong khi đó, Thuế tỉnh Ninh Bình thực hiện quản lý nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp và người tham gia bán hàng đa cấp, trong đó chú trọng kiểm tra việc kê khai, nộp và quyết toán thuế, cũng như các khoản hoa hồng, tiền thưởng và lợi ích kinh tế chi trả cho người tham gia. 
Tăng cảnh báo, bảo vệ người tiêu dùng
Công tác tuyên truyền, cảnh báo được xác định là một bộ phận quan trọng trong quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp. Sở Văn hóa và Thể thao Ninh Bình phối hợp định hướng cơ quan báo chí, hệ thống thông tin cơ sở đẩy mạnh phổ biến pháp luật, cảnh báo các hoạt động biến tướng, bất chính; đồng thời xây dựng các chương trình, chuyên mục, tin, bài và hình thức truyền thông đa phương tiện nhằm nâng cao nhận thức của người dân.
Ở cấp cơ sở, UBND các xã, phường có trách nhiệm chủ động nắm tình hình, phối hợp kiểm tra, giám sát hoạt động bán hàng đa cấp, đặc biệt là các hội nghị, hội thảo, đào tạo được tổ chức trên địa bàn. Chính quyền cấp xã đồng thời phải kịp thời phát hiện những biểu hiện biến tướng, hoạt động không đúng quy định và phối hợp với lực lượng chức năng xử lý hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền.
Đáng chú ý, Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tỉnh Ninh Bình được giao thiết lập đường dây nóng, làm đầu mối tiếp nhận thông tin, phản ánh của người dân liên quan đến hoạt động bán hàng đa cấp. Những phản ánh này sẽ được phối hợp tiếp nhận, xác minh, giải quyết, qua đó góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.
Quy chế phối hợp không chỉ đặt yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm mà còn xác định nguyên tắc tạo điều kiện để các doanh nghiệp bán hàng đa cấp hoạt động đúng quy định pháp luật. Các cơ quan, đơn vị phải chủ động phối hợp trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao, tránh chồng chéo, gây phiền hà hoặc cản trở hoạt động hợp pháp của doanh nghiệp.
Cách tiếp cận này hướng tới quản lý hoạt động bán hàng đa cấp theo hướng rõ đầu mối, rõ trách nhiệm, tăng trao đổi thông tin và xử lý kịp thời từ cơ sở. Khi phát sinh vụ việc phức tạp, các cơ quan liên quan có trách nhiệm phối hợp xác minh, xử lý theo thẩm quyền; trường hợp vượt thẩm quyền phải báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Việc triển khai đồng bộ cơ chế phối hợp giữa các ngành, địa phương được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp; đồng thời tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng và chủ động phòng ngừa những hành vi lợi dụng mô hình đa cấp để thực hiện các hoạt động trái pháp luật.
Sở Công Thương được giao hướng dẫn, đôn đốc và theo dõi việc thực hiện Quy chế; các sở, ban, ngành và UBND cấp xã có trách nhiệm báo cáo định kỳ hoặc đột xuất về tình hình quản lý hoạt động bán hàng đa cấp để tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh Ninh Bình và Bộ Công Thương.
Nguyễn Kiên
