Chính sách mới cần đi cùng cơ chế vận hành
Mở rộng quyền tiếp cận bảo hiểm xã hội cho các nhóm lao động mới là mục tiêu quan trọng trong quá trình hoàn thiện hệ thống an sinh. Tuy nhiên, để chủ trương này trở thành quyền lợi thực tế, việc xác định đối tượng, phương thức tham gia và trách nhiệm quản lý cần được giải quyết đồng bộ.
Tại phiên họp thứ 6 vừa qua, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất từng bước nghiên cứu đưa người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Đây là nhóm lao động có đặc điểm việc làm linh hoạt, thu nhập và quan hệ với bên thuê dịch vụ không hoàn toàn giống mô hình lao động truyền thống. Do đó, việc mở rộng diện tham gia đòi hỏi phải làm rõ ai có trách nhiệm đóng, căn cứ xác định mức đóng và cơ chế quản lý dữ liệu.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, xác định cụ thể đối tượng, tiêu chí, cơ sở pháp lý, thực tiễn và khả năng tổ chức thực hiện, bảo đảm đồng bộ với pháp luật về lao động, việc làm và các quy định liên quan.
Yêu cầu này cho thấy thách thức của sửa luật không chỉ nằm ở việc bổ sung thêm nhóm đối tượng, mà còn ở khả năng chuyển hóa quy định thành cơ chế vận hành rõ ràng, dễ tiếp cận và có thể thực hiện trên thực tế.
Quản lý quỹ: Mở rộng không gian đầu tư, tăng trách nhiệm giám sát
Một nội dung khác được đặt ra tại phiên họp là đề xuất mở rộng danh mục đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội. Chính phủ cho rằng việc bổ sung một số kênh tiền gửi tại các ngân hàng thương mại có chất lượng tốt, mức độ an toàn cao có thể góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Tuy nhiên, với một quỹ có tính chất an sinh dài hạn, hiệu quả đầu tư không thể được xem xét tách rời yêu cầu bảo toàn vốn và kiểm soát rủi ro. Mọi quyết định mở rộng danh mục đều cần gắn với tiêu chí lựa chọn, cơ chế đánh giá và trách nhiệm giám sát cụ thể.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất về chủ trương mở rộng danh mục đầu tư theo tinh thần Nghị quyết số 28-NQ/TW, nhưng nhấn mạnh nguyên tắc an toàn, hiệu quả và bền vững trong dài hạn.
Cơ quan soạn thảo được đề nghị làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, Hội đồng quản lý quỹ và các tổ chức, cá nhân liên quan; đồng thời bổ sung cơ chế minh bạch, kiểm soát rủi ro và phòng ngừa việc sử dụng quỹ không đúng quy định.
Đáng chú ý, yêu cầu phân định rõ cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm chính đối với từng nội dung cũng được đặt ra trong quá trình hoàn thiện dự thảo.
Từ mở rộng đối tượng tham gia đến điều chỉnh phương thức đầu tư, điểm chung của các đề xuất sửa luật là đòi hỏi năng lực quản trị phải theo kịp quy mô và phạm vi chính sách. Khi hệ thống bảo hiểm xã hội bao phủ nhiều nhóm lao động hơn, cơ chế vận hành càng cần rõ ràng; khi nguồn quỹ được trao thêm không gian đầu tư, yêu cầu giám sát càng phải chặt chẽ.
Đây sẽ là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả thực tế của lần sửa đổi luật, không chỉ ở thời điểm chính sách được ban hành mà trong suốt quá trình tổ chức thực hiện.
Minh Thành (t/h)
