Với quy mô tiêu dùng lớn và khả năng chi trả cao, Mỹ vẫn là điểm đến hấp dẫn của nhiều nhóm hàng Việt Nam. Song song với cơ hội, đây cũng là thị trường có mức độ cạnh tranh khốc liệt, yêu cầu tiêu chuẩn cao và chính sách thương mại thay đổi nhanh, buộc doanh nghiệp phải liên tục thích ứng.
Theo bà Lê Hằng - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Mỹ trong quý I giảm hơn 10%, tiếp tục là lực cản lớn nhất đối với tăng trưởng toàn ngành. Nguyên nhân đến từ nhu cầu tiêu dùng suy yếu, cùng với các rào cản kỹ thuật và chính sách thuế quan gia tăng.
Đáng chú ý, quy định nhập khẩu theo Đạo luật Bảo vệ Thú biển (MMPA), yêu cầu Giấy chứng nhận khả năng chấp nhận (COA), đã chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Bên cạnh đó là các biện pháp thuế chống bán phá giá đối với tôm, tạo áp lực lớn cho doanh nghiệp xuất khẩu.
Tác động thể hiện rõ ở ngành tôm khi kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ trong tháng 2/2026 chỉ đạt 16 triệu USD, giảm 61% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 2 tháng đầu năm, xuất khẩu tôm đạt gần 60 triệu USD, giảm 22%.
Theo đánh giá của doanh nghiệp trong ngành, quý II/2026 sẽ tiếp tục là giai đoạn khó khăn đối với mặt hàng tôm khi Mỹ siết chặt hơn các yêu cầu liên quan đến kháng sinh, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tăng cường cơ chế cảnh báo nhập khẩu từ đầu tháng 3. Điều này có thể làm tăng rủi ro thông quan, kéo dài thời gian giao hàng và đội chi phí xuất khẩu.
Không chỉ thủy sản, ngành gỗ và sản phẩm gỗ cũng chịu áp lực giảm đơn hàng tại thị trường Mỹ. Trong 2 tháng đầu năm, Việt Nam vẫn là quốc gia cung cấp đồ nội thất bằng gỗ lớn nhất cho Mỹ với kim ngạch 1,3 tỷ USD, nhưng giảm tới 21,3% so với cùng kỳ năm 2025.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ xu hướng thắt chặt chi tiêu của người tiêu dùng Mỹ đối với các mặt hàng không thiết yếu, cùng tác động của chi phí logistics cao và biến động kinh tế toàn cầu. Tỷ trọng nhập khẩu nội thất nhà bếp từ Việt Nam cũng giảm từ 42,3% xuống còn 39,4%.
Ở chiều ngược lại, hạt điều tiếp tục là điểm sáng của xuất khẩu nông sản Việt Nam. Trong 2 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu hạt điều sang Mỹ tăng 1,6% về lượng và tăng 0,6% về trị giá. Nhờ đó, thị phần hạt điều Việt Nam trong tổng nhập khẩu của Mỹ tăng từ 88,19% lên 88,68%.
Theo các doanh nghiệp trong ngành, Mỹ vẫn là thị trường tiêu thụ lớn nhưng xu hướng mua hàng đang thay đổi nhanh. Người tiêu dùng ưu tiên sản phẩm chế biến sâu, có thương hiệu rõ ràng, minh bạch về nguồn gốc và đáp ứng tiêu chuẩn bền vững.
Muốn mở rộng thị phần, doanh nghiệp cần đáp ứng các quy định mới như FSMA 204 về truy xuất nguồn gốc thực phẩm. Theo đó, toàn bộ chuỗi cung ứng từ thu hoạch, làm sạch, đóng gói đến vận chuyển phải có mã định danh và có khả năng truy xuất trong vòng 24 giờ.
Ông Đỗ Ngọc Hưng Tham tán thương mại, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Mỹ nhận định, thách thức lớn hiện nay không còn là thâm nhập thị trường mà là duy trì thị trường, giữ khách hàng và mở rộng thị phần trong môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Ngoài các yếu tố thương mại, doanh nghiệp cũng cần tính đến tác động từ xung đột địa chính trị, biến động giá dầu và chi phí logistics toàn cầu. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng nhiều kịch bản về giá cước, tiến độ giao hàng và quản trị rủi ro chuỗi cung ứng sẽ là yếu tố then chốt để giữ vững thị trường xuất khẩu trọng điểm này.
Nam Sơn
