Từ các siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch đến các sàn thương mại điện tử, xu hướng lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, có chứng nhận an toàn đang ngày càng phổ biến. Điều này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong nhận thức của người tiêu dùng, mà còn tạo áp lực buộc doanh nghiệp, hộ kinh doanh phải thay đổi để thích ứng với thị trường.
Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên sản phẩm rõ nguồn gốc, bảo đảm sức khỏe
Tại nhiều đô thị lớn, không khó để bắt gặp hình ảnh người dân cẩn thận quét mã QR truy xuất nguồn gốc trước khi mua rau củ, thịt cá hay các sản phẩm chế biến sẵn. Nếu trước đây, yếu tố giá rẻ thường được ưu tiên, thì nay tiêu chí an toàn, minh bạch và chất lượng đang trở thành mối quan tâm hàng đầu.
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực thực phẩm, xu hướng tiêu dùng an toàn xuất phát từ chính nhu cầu bảo vệ sức khỏe của người dân trong bối cảnh môi trường sống và nguồn thực phẩm tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Thực phẩm bẩn không chỉ gây ngộ độc cấp tính mà còn là nguyên nhân dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm nếu sử dụng trong thời gian dài.
Đặc biệt, sau đại dịch COVID-19, nhận thức về sức khỏe cộng đồng được nâng cao rõ rệt. Người tiêu dùng sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho các sản phẩm hữu cơ, thực phẩm sạch hoặc hàng hóa có chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng.
Chị Nguyễn Thu Hương, một người dân sinh sống tại phường Cầu Giấy, Hà Nội cho biết: Gia đình tôi có con nhỏ nên chuyện ăn uống được đặt lên hàng đầu. Trước đây, tôi thường mua thực phẩm ở chợ dân sinh theo thói quen, nhưng vài năm gần đây tôi ưu tiên chọn các cửa hàng có nguồn gốc rõ ràng, có tem truy xuất và hạn sử dụng đầy đủ. Dù giá có cao hơn một chút nhưng đổi lại mình yên tâm hơn về chất lượng".
Trong khi đó, anh Trần Văn Mạnh, nhân viên văn phòng tại phường Hoàng Mai cho rằng, xu hướng tiêu dùng hiện nay đã thay đổi rõ rệt. “Người tiêu dùng giờ quan tâm nhiều hơn đến độ an toàn của thực phẩm chứ không chỉ nhìn vào giá cả. Cá nhân tôi khi mua hàng luôn kiểm tra nguồn gốc, nơi sản xuất và ưu tiên các sản phẩm có chứng nhận an toàn thực phẩm. Theo tôi, đây là cách mỗi người tự bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình”, anh Mạnh nói.
Không chỉ thay đổi trong lựa chọn thực phẩm hằng ngày, nhiều gia đình còn chủ động xây dựng thói quen tiêu dùng lành mạnh như hạn chế đồ ăn chế biến sẵn, ưu tiên rau hữu cơ và tự tìm hiểu thông tin về các sản phẩm trước khi mua.
Minh bạch chất lượng trở thành “tấm vé thông hành” của doanh nghiệp thực phẩm
Nắm bắt xu hướng tiêu dùng mới, nhiều doanh nghiệp sản xuất và phân phối thực phẩm đã chủ động đầu tư vào chuỗi cung ứng khép kín, áp dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc và nâng cao tiêu chuẩn kiểm định chất lượng.
Không ít hệ thống bán lẻ hiện nay yêu cầu nhà cung cấp phải công khai đầy đủ thông tin về vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, chứng nhận kiểm dịch cũng như điều kiện bảo quản trước khi đưa hàng lên kệ. Điều đó giúp tăng tính minh bạch và củng cố niềm tin của người tiêu dùng.
Song song với sự thay đổi từ phía doanh nghiệp, các cơ quan chức năng cũng đang đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát thị trường nhằm ngăn chặn thực phẩm không bảo đảm an toàn lưu thông ra thị trường.
Tại nhiều địa phương, các đợt cao điểm kiểm tra an toàn thực phẩm được triển khai thường xuyên tại chợ dân sinh, cơ sở giết mổ, bếp ăn tập thể và các điểm kinh doanh thức ăn đường phố. Những hành vi vi phạm như sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, vi phạm điều kiện vệ sinh hay kinh doanh hàng quá hạn sử dụng đều bị xử lý nghiêm.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, cuộc chiến với thực phẩm bẩn vẫn còn nhiều khó khăn. Một bộ phận người tiêu dùng vẫn giữ thói quen lựa chọn sản phẩm giá rẻ, chưa thực sự quan tâm đến nguồn gốc xuất xứ. Trong khi đó, hoạt động kinh doanh thực phẩm qua mạng xã hội và sàn thương mại điện tử phát triển nhanh khiến công tác kiểm soát gặp không ít thách thức.
Nhiều chuyên gia cho rằng, để xây dựng môi trường tiêu dùng an toàn, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân. Trong đó, cơ quan chức năng cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, tăng cường hậu kiểm và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm để tạo tính răn đe. Doanh nghiệp phải đặt đạo đức kinh doanh và chất lượng sản phẩm lên hàng đầu thay vì chạy theo lợi nhuận ngắn hạn.
Về phía người tiêu dùng, việc thay đổi thói quen mua sắm đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Người dân cần ưu tiên lựa chọn thực phẩm tại các địa chỉ uy tín, kiểm tra kỹ nhãn mác, hạn sử dụng và không tiếp tay cho các sản phẩm không rõ nguồn gốc.
Xu hướng tiêu dùng an toàn không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn tạo động lực thúc đẩy thị trường thực phẩm phát triển theo hướng minh bạch, bền vững hơn.
Trong bối cảnh xã hội hiện đại, khi chất lượng cuộc sống ngày càng được coi trọng, nói không với thực phẩm bẩn không còn là lựa chọn của riêng cá nhân nào mà đã trở thành yêu cầu tất yếu của cả cộng đồng. Đây cũng chính là nền tảng để xây dựng một môi trường tiêu dùng văn minh, an toàn và có trách nhiệm đối với sức khỏe thế hệ tương lai.
Nam Sơn
