Bộ Khoa học và Công nghệ hiện đang triển khai lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan, tổ chức và cộng đồng doanh nghiệp đối với dự thảo Thông tư sửa đổi Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2022/BKHCN về xăng, dầu diesel và nhiên liệu sinh học. Thời hạn góp ý kéo dài đến hết ngày 2/4/2026.
Theo Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam – đơn vị chủ trì soạn thảo, các quy định hiện hành với biên độ kỹ thuật quá chặt đã gây nhiều trở ngại cho doanh nghiệp, đặc biệt trong khâu pha chế và nhập khẩu nguyên liệu, từ đó làm gia tăng chi phí và ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh cũng như an ninh năng lượng.
Một điểm nghẽn lớn nằm ở yêu cầu về hàm lượng ethanol và oxy trong xăng. Do quy chuẩn hiện tại, doanh nghiệp buộc phải sử dụng xăng nền “không chứa oxy”. Tuy nhiên, nguồn cung nội địa mới chỉ đáp ứng khoảng 65% nhu cầu. Với 35% còn lại phải nhập khẩu, doanh nghiệp gặp khó khăn vì phần lớn nguồn xăng trên thị trường quốc tế không đáp ứng tiêu chuẩn này. Điều này buộc họ phải phụ thuộc vào một số ít nhà cung cấp chuyên biệt (thường xuất khẩu sang Nhật Bản hoặc Australia), dẫn đến chi phí cao hơn khoảng 600 đồng/lít.
Theo tính toán của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam, riêng doanh nghiệp này có thể phải gánh thêm chi phí lên tới khoảng 2.900 tỷ đồng mỗi năm do các ràng buộc kỹ thuật hiện hành. Vì vậy, việc điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn trong dự thảo không chỉ giúp giảm chi phí mà còn tiệm cận với thông lệ quốc tế, tương tự như tiêu chuẩn xăng E10 tại Trung Quốc (ethanol 8–12%) hay Philippines (hàm lượng oxy tối đa 4,0%).
Điều chỉnh với dầu diesel và hợp chất pha chế: Dự thảo cũng đề xuất thay đổi cách xác định thời gian phân mùa đối với chỉ tiêu điểm chảy của dầu diesel. Thay vì tính theo tháng như trước, sẽ áp dụng theo mốc thời gian cụ thể: Mùa hè: từ 01/4 đến 31/10 (điểm chảy ≤ +12°C); Mùa đông: từ 01/11 đến 31/3 (điểm chảy ≤ +3°C)
Bên cạnh đó, quy định về các hợp chất oxygenat pha trộn trong xăng cũng được làm rõ, bao gồm: Iso-propyl ancol: tối đa 10% thể tích. Iso-butyl ancol: tối đa 10% thể tích. Tert-butyl ancol: tối đa 7% thể tích. Các loại ete ≥ 5 nguyên tử carbon: tối đa 15% thể tích (riêng MTBE không quá 10%).
Hướng đến đảm bảo an ninh năng lượng. Việc sửa đổi quy chuẩn diễn ra trong bối cảnh thị trường năng lượng chịu nhiều biến động, đặc biệt do tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Trước áp lực này, Chính phủ đã yêu cầu đẩy nhanh việc tháo gỡ các rào cản kỹ thuật, nhất là trong khâu nhập khẩu, nhằm rút ngắn thời gian cấp phép và đảm bảo nguồn cung.
Đồng thời, cơ quan quản lý cũng được giao nghiên cứu điều chỉnh hàm lượng oxy trong xăng E5 và E10 theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn, vừa đảm bảo yêu cầu kỹ thuật vừa giảm bớt thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.
Hiện nay, Việt Nam đang áp dụng khoảng 166 tiêu chuẩn quốc gia liên quan đến xăng dầu. Sau khi hoàn tất quá trình lấy ý kiến và thẩm định, dự kiến Thông tư sửa đổi sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/6/2026.
Hoàng Phương (t/h)
