Cần liên kết để vượt “điểm nghẽn”
Theo ghi nhận từ các chủ thể OCOP, tiềm năng mở rộng vùng nguyên liệu tại Lâm Đồng là rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu thị trường ngày càng tăng. Tuy nhiên, đi kèm là những yêu cầu nghiêm ngặt về tiêu chuẩn, quy chuẩn đồng bộ từ vùng trồng, quy trình sản xuất đến chất lượng sản phẩm khi đưa ra thị trường.
Việc đáp ứng các tiêu chuẩn trong nước và quốc tế không chỉ đòi hỏi nguồn lực tài chính mà còn cần sự liên kết chặt chẽ giữa các chủ thể với doanh nghiệp dẫn dắt. Đây đang là “nút thắt” khi phần lớn các cơ sở sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết và hạn chế về năng lực đầu tư chiều sâu.
Tại xã Hòa Bắc, nhiều sản phẩm OCOP bước đầu ghi nhận tín hiệu tích cực. Bà Nguyễn Thị Hồng, cơ sở sản xuất cà phê rang xay đạt OCOP 3 sao cho biết, việc được công nhận không chỉ giúp mở rộng thị trường mà còn nâng cao giá trị nông sản địa phương. Tuy nhiên, để giữ vững niềm tin người tiêu dùng, các chủ thể buộc phải kiểm soát chặt chẽ chất lượng từ nguyên liệu đến thành phẩm, đồng thời từng bước hoàn thiện quy trình sản xuất theo hướng an toàn, bền vững.
Hiện nay, xã Hòa Bắc đã có 7 sản phẩm OCOP 3 sao, đồng thời hình thành các chuỗi liên kết sản xuất như cà phê bền vững và sầu riêng. Các vùng nguyên liệu chủ lực từng bước được cấp mã vùng, tạo nền tảng cho phát triển chuỗi giá trị. Trong đó, diện tích cà phê đạt hơn 4.200 ha, sầu riêng khoảng 1.700 ha, hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung.
Tuy vậy, vẫn còn một bộ phận chủ thể chưa chủ động phát triển sản phẩm, còn tâm lý trông chờ vào sự hỗ trợ từ Nhà nước. Một số cơ sở sản xuất cầm chừng, phụ thuộc vào đơn đặt hàng hoặc chỉ tiêu thụ trong phạm vi địa phương. Khi chi phí tăng cao, đầu ra khó khăn, nhiều sản phẩm OCOP buộc phải tạm dừng sản xuất.
Không ít chủ thể gặp khó không chỉ ở khâu nâng cấp công nghệ, bao bì mà còn ở bài toán tiêu thụ. Điều này khiến lợi thế từ chứng nhận OCOP chưa được phát huy hiệu quả, thậm chí khó duy trì sự hiện diện ổn định trên thị trường.
Đẩy mạnh công nghệ và đổi mới sáng tạo
Để giải quyết bài toán sau chứng nhận, ngành nông nghiệp tỉnh xác định cần tập trung đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, trọng tâm là xây dựng và bảo hộ thương hiệu OCOP; ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc, tiêu thụ sản phẩm; mở rộng kênh thương mại điện tử. 
Song song đó, việc phát triển hệ thống logistics, kho bãi tại các vùng sản xuất trọng điểm cũng được chú trọng nhằm giảm chi phí trung gian, nâng cao sức cạnh tranh cho sản phẩm.
Ngành chức năng cũng tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức và năng lực cho các chủ thể OCOP; đồng thời hoàn thiện bộ máy triển khai chương trình. Việc chuẩn hóa sản phẩm gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng chuỗi giá trị, kinh tế xanh, phát triển bền vững tiếp tục được đẩy mạnh.
Ông Võ Ngọc Hiệp - Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết: “Tỉnh ưu tiên phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực như rau, hoa, cà phê, hồ tiêu, dâu tằm, cây ăn trái (sầu riêng, bơ, chanh dây, thanh long, nho); đồng thời hình thành các vùng chuyên canh thích ứng biến đổi khí hậu, gắn sản xuất với chế biến, cơ giới hóa và hiện đại hóa chuỗi cung ứng”.
Khẳng định giá trị sau “tấm giấy thông hành”
Thực tế cho thấy, sau khi đạt chuẩn OCOP, điều quan trọng không chỉ dừng lại ở việc “đạt chuẩn” mà là khả năng duy trì chất lượng và nâng tầm giá trị sản phẩm.
Để phát triển bền vững, các chủ thể cần tập trung nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu, phát triển hệ thống phân phối ổn định. Đồng thời, cần xác định rõ phân khúc khách hàng, tạo sự khác biệt và gia tăng giá trị cho sản phẩm thông qua đổi mới, sáng tạo. Trong đó, hoạt động marketing đóng vai trò then chốt, giúp sản phẩm OCOP tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, tạo dấu ấn riêng và đảm bảo đầu ra ổn định.
Toàn tỉnh hiện có 914 sản phẩm OCOP, gồm 839 sản phẩm đạt 3 sao và 75 sản phẩm đạt 4 sao. Nhiều sản phẩm sau chứng nhận đã phát huy hiệu quả, nâng cao giá trị và đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế nông thôn.
Tuy nhiên, để OCOP thực sự trở thành động lực phát triển bền vững, mỗi chủ thể cần chủ động đổi mới, liên kết và thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Đây chính là chìa khóa để sản phẩm OCOP Lâm Đồng khẳng định vị thế trong giai đoạn phát triển mới.
Hoàng Phương
