Mở rộng công cụ phòng ngừa biến động giá
Mới đây, tại Phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh.
Trình bày tờ trình, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn cho biết dự thảo Luật gồm 8 chương, 54 điều, tập trung vào 5 nhóm nội dung chính: xác định phạm vi điều chỉnh; hoàn thiện tổ chức và vận hành thị trường; tăng cường an toàn hệ thống và quản trị rủi ro; mở rộng kết nối, hỗ trợ phát triển thị trường; đổi mới quản lý nhà nước và cải cách thủ tục.
Dự thảo điều chỉnh giao dịch hàng hóa phái sinh trên Sở Giao dịch hàng hóa và giao dịch phái sinh phi tập trung (OTC). Đồng thời, các quy định cũng được thiết kế theo hướng phân định rõ với phái sinh tài chính và chứng khoán phái sinh thuộc phạm vi điều chỉnh của những luật chuyên ngành khác.
Việc hoàn thiện khung pháp lý được xem là cần thiết trong bối cảnh doanh nghiệp sản xuất, chế biến, nhập khẩu và xuất khẩu thường xuyên chịu tác động từ biến động giá nguyên liệu, năng lượng và nông sản trên thị trường quốc tế.
Thông qua các hợp đồng phái sinh, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc xác lập mức giá, phòng ngừa rủi ro và xây dựng kế hoạch kinh doanh. Với người sản xuất, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, công cụ này cũng có thể góp phần hạn chế nguy cơ giá giảm mạnh vào thời điểm thu hoạch hoặc giao hàng.
Minh bạch hóa thị trường, kiểm soát rủi ro
Theo định hướng xây dựng Luật, thị trường hàng hóa phái sinh không chỉ là nơi giao dịch hợp đồng, mà cần được vận hành trên một hệ thống đồng bộ gồm hàng hóa cơ sở, kho bãi, kiểm định, giao nhận, thanh toán và giám sát.
Dự thảo đề xuất quy định rõ vai trò, chức năng của Sở Giao dịch hàng hóa, Trung tâm thanh toán bù trừ và các thành viên tham gia thị trường. Những quy trình như niêm yết, giao dịch, ký quỹ và thanh toán bù trừ cần được chuẩn hóa, công khai nhằm hạn chế rủi ro và tăng mức độ tin cậy.
Báo cáo tóm tắt ý kiến thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết nghiên cứu xây dựng Luật, góp phần phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh minh bạch, hiện đại, an toàn, đáp ứng yêu cầu phòng ngừa và quản trị rủi ro.
Thường trực Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, mô hình quản lý nhà nước và cơ chế phối hợp liên ngành. Trách nhiệm của các cơ quan quản lý chuyên ngành, cũng như vai trò kiểm tra, giám sát của Nhà nước đối với Sở Giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ, cần được quy định cụ thể.
Cơ quan thẩm tra đồng thời đề nghị hoàn thiện chính sách phát triển hàng hóa cơ sở, hệ thống kho, hoạt động kiểm định và chứng thư kho. Việc xây dựng các sản phẩm phái sinh dựa trên những mặt hàng có thế mạnh của Việt Nam, nhất là nông sản, cần hướng tới kết nối với thị trường quốc tế.
Nếu được thiết kế và vận hành hiệu quả, thị trường phái sinh sẽ không chỉ cung cấp thêm công cụ bảo vệ doanh nghiệp trước biến động giá, mà còn góp phần hiện đại hóa hạ tầng thương mại, nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng tính chủ động của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Minh Thành (t/h)
