THCL Trước việc Bộ Công thương điều tra bán phá giá phôi thép Trung Quốc, các DN thép đang có sự bất đồng, chia rẽ. Một bên muốn mở rộng cửa cho phôi thép ngoại và chống lại các biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM). Trong khi bên kia, ra sức “tẩy chay” phôi thép ngoại và thúc đẩy PVTM.

DN thép “đấu” nhau

Hàng loạt DN thép như Công ty CP Thép Pomina, Công ty TNHH Natsteelvina, Công ty Liên doanh SX thép Vinausteel, Công ty CP B.C.H, Công ty CP SX thép Việt - Đức… vừa khẩn thiết gửi đơn lên các cấp - đề nghị xem xét lại điều tra áp dụng biện pháp tự vệ đối với mặt hàng phôi thép và thép dài vì “có thể gây tác động tiêu cực đến sự phát triển của ngành thép”. Theo các DN này, cần xem xét đình chỉ việc điều tra áp dụng biện pháp tự vệ đối với mặt hàng phôi thép và thép dài NK vào Việt Nam và không chấp nhận áp dụng mức thuế tự vệ tạm thời là 45% đối với phôi thép NK và 33% đối với thép dài trong 200 ngày như đề xuất của bên đề nghị.

Trong khi đó, sau khi được Bộ Công thương chấp nhận điều tra tự vệ với phôi thép và thép dài, 4 nguyên đơn là Công ty CP Gang thép Thái Nguyên, Công ty TNHH MTV Thép miền Nam, Công ty CP Thép Việt Ý, Công ty CP Thép Hòa Phát tiếp tục đưa ra những luận chứng cho thấy việc áp dụng biện pháp tự vệ đối với nhóm mặt hàng này là hết sức cần thiết và cần nhanh chóng thực hiện.

Trước sự NK ồ ạt của thép ngoại, ngành thép Việt Nam đang bị biến thành nơi gia công công đoạn cuối và trở thành thị trường tiêu thụ cho thép ngoại. Theo các DN khởi kiện, việc áp dụng biện pháp tự vệ không chỉ giúp ngăn chặn tình trạng gian lận thương mại, giảm thất thu một khoản lớn từ thuế NK, mà quan trọng là để bảo vệ ngành luyện kim của Việt Nam trước nguy cơ bị xóa sổ và phải mất hàng chục năm sau mới có thể khôi phục. Không chỉ bảo vệ các DN SX thượng nguồn, biện pháp này còn bảo vệ cả ngành SX thép trong nước. Bên cạnh đó, với lượng phôi thép NK vào Việt Nam tăng gấp 3 lần so với năm 2014 (gần 1,9 triệu tấn), trong đó lượng thép NK từ Trung Quốc chiếm hơn 2/3 với giá bán liên tục sụt giảm sâu, thấp hơn nhiều so với giá thành SX trong nước, việc áp dụng biện pháp tự vệ cũng sẽ ngăn chặn tình trạng thép NK ồ ạt.

Hiệp hội thép… chọn ai?

Hiệp hội Thép Việt Nam đang đứng trước tình huống khó xử khi nhiều DN “phản đối” lẫn “ủng hộ” - đều là thành viên của Hiệp hội. Hiệp hội thép buộc phải chọn đứng về một bên. Và ông Hồ Nghĩa Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Thép đã ký văn bản gửi Công ty CP Thép Pomina, Công ty TNHH Natsteelvina, Công ty Liên doanh SX thép Vinausteel, Công ty CP B.C.H, Công ty CP SX thép Việt - Đức.

Dẫn các số liệu, Hiệp hội Thép cho rằng: Năng lực của các NM luyện thép trong nước có thể SX được khoảng 12 triệu tấn phôi thép/năm. Tuy nhiên, năm 2015, do phải cạnh tranh với 1,7 triệu tấn phôi thép NK giá rẻ (tăng 200% so với năm 2014), SX phôi thép trong nước chỉ đạt 5,9 triệu tấn và các DN chỉ vận hành được gần 50% công suất. Tình hình cũng tương tự với SX thép dài.

Theo Hiệp hội Thép, việc NK một lượng lớn phôi thép và thép dài từ nước ngoài vào Việt Nam, nếu không được xem xét kịp thời sẽ tăng rất nhanh trong thời gian tới, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự tồn tại của các cơ sở SX phôi thép, cũng như thép xây dựng và cả ngành công nghiệp thép nói chung.

Quan điểm cuối cùng của Hiệp hội thép là ủng hộ - bảo vệ SX thép trong nước bằng các biện pháp PVTM, phù hợp với các cam kết quốc tế. Hiệp hội Thép Việt Nam kêu gọi các DN thép trong nước hợp tác, cùng nhau xây dựng một ngành thép phát triển bền vững, hiệu quả, cạnh tranh lành mạnh.

Bà Phạm Châu Giang, Trưởng phòng Điều tra PVTM, Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công thương) cho rằng: Việc các DN SX trong nước chủ động đề nghị điều tra áp dụng các biện pháp PVTM là một bước đi đáng khích lệ trong bối cảnh các biện pháp này đã và đang được sử dụng rộng rãi trên thế giới. Chúng tôi khuyến khích các DN sử dụng quyền hợp pháp của mình để tự bảo vệ trước sự cạnh tranh không công bằng hay sự NK ồ ạt của hàng hóa nước ngoài”.

Bùi Quyền