Mỗi vùng một lợi thế, một sứ mệnh phát triển
Điểm nổi bật trong lần điều chỉnh quy hoạch này là mỗi vùng được xác định một hướng đi riêng, phù hợp với lợi thế tự nhiên, vị trí địa lý, hạ tầng và dư địa phát triển.
Vùng Trung du và miền núi phía Bắc được định hướng phát triển xanh, bền vững và toàn diện, đóng vai trò là trung tâm kết nối giữa Đông Nam Á với Trung Quốc, Trung Á và châu Âu. Không chỉ tập trung vào nông nghiệp, du lịch và công nghiệp, vùng còn được đặt kỳ vọng trở thành không gian phát triển quan trọng về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, năng lượng và logistics cửa khẩu.
Trong khi đó, vùng Đồng bằng sông Hồng được xác định là khu vực phát triển nhanh, bền vững, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm đột phá. Hà Nội tiếp tục đóng vai trò hạt nhân phát triển của vùng và cả nước, với mục tiêu trở thành trung tâm hàng đầu về kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong khu vực.
Đối với Bắc Trung Bộ, quy hoạch mới cho thấy quyết tâm xây dựng vùng mạnh về kinh tế biển, phát triển các trung tâm công nghiệp, dịch vụ lớn, khu kinh tế ven biển và hệ thống đô thị ven biển. Những hành lang kinh tế Bắc - Nam và Đông - Tây được thúc đẩy nhằm kết nối hiệu quả cảng biển, sân bay, cửa khẩu và các cực tăng trưởng.
Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên được định vị là không gian phát triển dựa trên liên kết “biển - cao nguyên - biên giới”. Đây là vùng có lợi thế lớn về du lịch biển, logistics, năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế số. Quy hoạch mới cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông theo trục Đông - Tây, nhằm mở rộng không gian phát triển và tăng khả năng liên kết giữa các địa phương.
Với Đông Nam Bộ, vai trò đầu tàu kinh tế tiếp tục được khẳng định. Vùng được định hướng trở thành trung tâm khoa học công nghệ, công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp số, logistics và tài chính quốc tế có sức cạnh tranh trong khu vực. Thành phố Hồ Chí Minh sẽ là cực tăng trưởng của vùng, là trung tâm tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo và thu hút nhân lực chất lượng cao.
Trong khi đó, Đồng bằng sông Cửu Long được xác định trở thành trung tâm kinh tế nông nghiệp bền vững, hiệu quả cao của quốc gia, khu vực và thế giới. Không chỉ tập trung vào sản xuất nông nghiệp, vùng còn được định hướng phát triển kinh tế biển, du lịch, hệ thống đô thị động lực và các hành lang kinh tế thích ứng với biến đổi khí hậu.
Liên kết vùng và hạ tầng sẽ quyết định thành công của quy hoạch
Nếu trước đây, nhiều địa phương phát triển theo hướng riêng lẻ, thậm chí cạnh tranh trực tiếp với nhau trong thu hút đầu tư, thì lần điều chỉnh quy hoạch này cho thấy tư duy phát triển đã thay đổi rõ rệt: đặt trọng tâm vào liên kết vùng, phối hợp không gian phát triển và chia sẻ nguồn lực.
Điểm chung trong các quy hoạch là đều nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại, nhất là hạ tầng giao thông, hạ tầng số, năng lượng, logistics và các hành lang kinh tế. Đây được xem là nền tảng để kết nối các cực tăng trưởng, giảm chi phí logistics, tăng sức cạnh tranh và mở rộng không gian phát triển cho từng vùng.
Cùng với hạ tầng, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao cũng được xác định là những yếu tố then chốt quyết định thành công của các quy hoạch vùng trong giai đoạn tới.
Việc ban hành đồng loạt 6 quyết định điều chỉnh quy hoạch vùng không chỉ giúp định hình rõ hơn bản đồ phát triển kinh tế quốc gia, mà còn tạo cơ sở để các địa phương xây dựng chiến lược phát triển phù hợp, thu hút đầu tư, khai thác hiệu quả lợi thế riêng và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước cũng như quốc tế.
Trong bối cảnh nền kinh tế đang cần những động lực tăng trưởng mới, các quy hoạch vùng được kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển rộng lớn hơn, tạo sự lan tỏa giữa các khu vực và góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.
Thiên Trường
