Hiện nay, hệ thống chứng nhận từ các trung tâm kiểm định hàng đầu thế giới như GIA (Viện đá quý Hoa Kỳ, thành lập từ năm 1931), IGI, HRD và AGS luôn là bảo chứng có uy tín và độ tin cậy cao nhất trên thị trường kim hoàn toàn cầu.
Trong đó, tiêu chuẩn 4C do GIA khởi xướng bao gồm: Color (Màu sắc), Clarity (Độ tinh khiết), Cut (Giác cắt) và Carat (Trọng lượng) đã trở thành thước đo kinh điển, không thể thiếu trong việc đánh giá chất lượng kim cương và được áp dụng rộng rãi trong hầu hết các loại chứng thư kiểm định hiện đại.
Cơ chế bảo mật dữ liệu khách hàng và quy trình đo đạc cơ học
Để đảm bảo tính khách quan và độc lập tuyệt đối trong suốt quá trình phân loại, GIA thiết lập một quy trình bảo mật thông tin vô cùng nghiêm ngặt ngay khi tiếp nhận mẫu vật từ khách hàng trên khắp thế giới gửi về.
Tại phòng thí nghiệm, mỗi viên kim cương sẽ được đặt riêng biệt trong một chiếc hộp thiết kế chuyên dụng. Tất cả các thông tin, dữ liệu liên quan đến chủ sở hữu đều bị loại bỏ hoặc che giấu hoàn toàn. Thay vào đó, hệ thống tiến hành dán nhãn mã vạch với một mã số nhận dạng nội bộ duy nhất cho viên đá để theo dõi điện tử, cho phép phòng thí nghiệm xác định chính xác vị trí và kiểm soát từng bước phân tích tại bất kỳ thời điểm nào.
Bước vào công đoạn đo đạc, viên kim cương được cân bằng hệ thống cân điện tử siêu nhỏ, cho phép ghi nhận giá trị trọng lượng chính xác đến 5 chữ số thập phân. Kế tiếp, một thiết bị đo quang học chuyên dụng sẽ tự động quét để xác định chính xác tỷ lệ, kích thước hình học cùng hệ thống các góc cạnh của viên đá. Toàn bộ các mẫu vật tại đây đều phải trải qua khâu kiểm tra bằng thiết bị phân tích phổ để xác định rõ bản chất đây là kim cương tự nhiên, kim cương nhân tạo (lab-grown) hay các loại đá giả kim cương.
Đánh giá độc lập các chỉ số màu sắc, độ trong suốt và chất lượng giác cắt
Do nguồn sáng bên ngoài và phông nền có thể tác động trực tiếp đến kết quả cảm quan, công đoạn phân tích sắc độ của kim cương bắt buộc phải thực hiện trong một môi trường quan sát tiêu chuẩn hóa. Các chuyên gia giám định màu sắc sẽ tiến hành phân tích và nhập ý kiến chuyên môn độc lập của mình vào hệ thống dữ liệu. Ở bước này, quy trình quản lý quy định người đánh giá sau không được phép biết đến các ý kiến về màu sắc đã được nhập trước đó của đồng nghiệp. Cấp độ màu (Color grade) cuối cùng của viên kim cương chỉ được phê duyệt khi hệ thống ghi nhận có đủ số lượng ý kiến chuyên môn thống nhất với nhau.
Đối với chỉ số độ tinh khiết, các kỹ thuật viên sử dụng kính phóng đại có độ phóng đại 10x trong điều kiện ánh sáng tiêu chuẩn để kiểm tra kỹ lưỡng. Người đánh giá sơ bộ có nhiệm vụ xác định các đặc điểm nội tạng (bàn tay của tự nhiên), độ bóng bề mặt và truy tìm các bằng chứng về việc viên kim cương đã qua xử lý nhân tạo hay chưa, ví dụ như kỹ thuật trám vết nứt hoặc khoan laser. Sau khi đưa ra nhận định ban đầu về độ trong suốt, độ bóng và tính đối xứng, chuyên gia sẽ chọn một sơ đồ kỹ thuật số phù hợp nhất từ cơ sở dữ liệu gồm hàng trăm mẫu để vẽ phác họa chi tiết các đặc điểm khuyết tật lên đó. Tiếp theo, các chuyên gia đá quý có thâm niên cao hơn sẽ rà soát lại toàn bộ thông tin và đưa ra ý kiến phản biện độc lập. Kết quả phân loại độ tinh khiết chỉ được thông qua dựa trên cơ chế đồng thuận.
Sau khi hoàn tất hai công đoạn trên, các thông số về tỷ lệ hình học (kích thước và góc mặt cắt), mô tả độ bóng cùng tính đối xứng sẽ được hệ thống tổng hợp để xác định cấp độ cắt (Cut grade) theo thang đo của GIA. Các yếu tố cốt lõi bao gồm độ sáng, độ tán sắc (lửa), độ lấp lánh (sự phản chiếu ánh sáng và hoa văn), tỷ lệ trọng lượng và độ bền tổng thể đều được đưa vào thuật toán đánh giá cuối cùng để xếp hạng chất lượng chế tác.
Tại mỗi phân đoạn của chu trình phân loại, các biện pháp kiểm tra và xử lý đặc biệt luôn được áp dụng nghiêm ngặt để bảo vệ an toàn cho mẫu vật. Trong đó, Bộ phận Kiểm soát Kho hàng của GIA đóng vai trò như đầu não điều hành trung tâm của phòng thí nghiệm. Kim cương được xuất kho và trả về bộ phận này một cách khép kín, bảo đảm việc phân phối mẫu vật đến tay các chuyên gia phân loại diễn ra ngẫu nhiên hoàn toàn. Đây chính là mắt xích quan trọng giúp giữ vững tính độc lập, loại bỏ hoàn toàn các yếu tố can thiệp chủ quan trong quy trình kiểm định đá quý cao cấp.
Tâm An(t/h)
