THCL Thị trường nước đóng chai đang phát triển chóng mặt. Bên cạnh sự phát triển nóng là những vấn đề về chất lượng khiến NTD không khỏi lo lắng.

Nhiều cơ sở sản xuất nước tinh khiết đóng chai vi phạm nghiêm trọng ATVSTP

Nhiều cơ sở sản xuất nước uống đóng bình sử dụng nguồn nước ô nhiễm, xử lý sơ sài bằng phương pháp thủ công. Kết quả kiểm nghiệm cho thấy, nước chứa một số vi khuẩn gây tiêu chảy, thủng giác mạc, viêm đường tiết niệu… hoặc chứa quá nhiều fluor gây đen răng, mục xương.

Vô cùng bát nháo

Cả nước hiện có hàng nghìn cơ sở sản xuất, hàng trăm nghìn cơ sở kinh doanh nước bình đóng chai, chủ yếu quy mô vừa và nhỏ, hình thức phân phối qua đại lý, bán lẻ tại gia đình. Một cửa hàng gas, cửa hàng tạp hóa, cửa hàng bán băng đĩa… đều có thể trở thành một đại lý nước uống tinh khiết.

Thị trường rộng lớn, nhưng chất lượng nước uống đóng chai đang là vấn đề đáng báo động. Tại nhiều cơ sở, nước tinh khiết chỉ là nước giếng khoan - được xử lý qua hệ thống sơ sài. Các cơ quan chức năng liên tiếp phát hiện hàng loạt sai phạm tại nhiều cơ sở sản xuất sản phẩm này. Điều đó đồng nghĩa với việc NTD vừa mất tiền, vừa phải dùng nước không sạch, không bảo đảm vệ sinh.

Điều đáng nói, nguồn nước ngầm ở một số địa phương đang nhiễm bẩn nghiêm trọng, trong khi không ít cơ sở không sử dụng hệ thống lọc để loại bỏ các chất độc hại mà đưa thẳng vào bình rồi tuôn ra thị trường.

Thời gian qua, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội đã thành lập 2 đoàn kiểm tra tiến hành kiểm tra các cơ sở sản xuất nước uống đóng chai và sản xuất nước đá dùng liền trên địa bàn thành phố. Trong số 79 cơ sở được kiểm tra, có 64 cơ sở sản xuất nước uống đóng chai (4 cơ sở chưa hoạt động sản xuất) và 15 cơ sở sản xuất nước đá dùng liền.

Đoàn kiểm tra đã xử phạt vi phạm hành chính đối với 19 cơ sở sản xuất nước đóng chai: 10 cơ sở có mẫu kiểm nghiệm không đạt quy chuẩn, 4 cơ sở không đạt điều kiện vệ sinh, 3 cơ sở chưa xét nghiệm nguồn nước sử dụng cho sản xuất và 3 cơ sở vi phạm về giấy xác nhận kiến thức an toàn thực phẩm, khám sức khỏe định kỳ và nhãn sản phẩm.

Với 15 cơ sở sản xuất nước đá dùng liền, có 2 cơ sở có mẫu kiểm nghiệm không đạt quy chuẩn. Đoàn kiểm tra đã lập biên bản và xử phạt vi phạm hành chính.

Ông Trần Ngọc Tụ, Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội cho biết, sẽ tái kiểm tra việc khắc phục tồn tại của các cơ sở vi phạm nói trên và tăng cường thanh kiểm tra đột xuất một số cơ sở, lấy mẫu kiểm nghiệm tại cơ sở và mẫu lưu thông trên thị trường. Chi cục sẽ xử lý nghiêm cơ sở vi phạm và tái vi phạm các quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm.

Quản lý lỏng lẻo

Tại cơ sở sản xuất nước sạch Trung Anh, xã Tả Thanh Oai (Thanh Trì, Hà Nội), nguồn nước đầu vào sử dụng đục ngầu; bể lắng, bể lọc có rêu xanh bám đầy. Chủ cơ sở khẳng định, việc sử dụng nước giếng khoan để lọc nước được thực hiện đã hơn 5 năm.

Cơ sở sản xuất Linh Vy (Thanh Trì), với các điều kiện sản xuất không bảo đảm quy định của Bộ Y tế cũng bị phát hiện. Tại đây, khu sản xuất chật hẹp, ẩm thấp, tối tăm... Hệ thống lọc nước hết sức đơn giản, chỉ với 1 túi than, 1 túi cát phơi mưa nắng, một phòng lọc. Hiện mỗi bình nước 19 lít của cơ sở này, giao đến tay NTD có giá khoảng 15.000 - 20.000 đồng.

Đáng nói, huyện Thanh Trì trước đây là nơi có nguồn nước ô nhiễm trầm trọng, với tổng công suất hàng trăm bình tại các cơ sở sản xuất thì mỗi ngày, hàng nghìn lít nước được sản xuất ra mang mác “nước sạch đóng chai tinh khiết” tung ra thị trường!

Khu vực trường học, bệnh viện là những điểm đến của những bình nước được gọi là “tinh khiết”. Không biết đã có bao nhiêu NTD uống thứ nước bẩn như những cơ sở này?

Với những dây chuyền sản xuất như vậy, mà vẫn có biết bao NTD “ngù ngờ” mua sản phẩm “nước đóng chai”…? Và câu hỏi đặt ra: Tại sao các cơ sở nước đóng bình, đóng chai lại có thể vượt qua mọi vòng kiểm soát của các cơ quan chức năng và tồn tại trong nhiều năm?

Trong số gần 400 cơ sở sản xuất nước đóng chai trên địa bàn Hà Nội, liệu ai có thể biết, hiện nay có bao nhiêu cơ sở sản xuất như Trung Anh hay Linh Vy? Bởi theo chính chia sẻ của cán bộ Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm thì “việc kiểm soát tất cả các cơ sở là điều rất khó!”.

Ông Nguyễn Tràng Thắng, Phó chủ tịch UBND xã Tả Thanh Oai (Thanh Trì, Hà Nội) cho biết, kiểm tra các cơ sở nhận thấy có một số vấn đề tồn tại như không bảo đảm vệ sinh sản xuất, xung quanh khu vực để sản phẩm có những sai phạm… Trách nhiệm quản lý của các cơ quan chức năng còn thiếu sót; đối với cơ sở vi phạm, chưa có biện pháp hay hướng xử lý triệt để…

Nguy hại sức khỏe

Chuyên gia sức khỏe cộng đồng Hoàng Thị Ngọc Ngân cho biết, hiện nay, nhiều cơ sở sản xuất đã trang bị các loại máy xử lý nước hiện đại để làm sạch nước theo tiêu chuẩn nước uống, trước khi đưa ra thị trường. Tuy nhiên, còn không ít cơ sở vẫn làm theo kiểu thủ công, chưa trang bị hệ thống lọc đạt chuẩn. Nguy hại hơn ở khâu xúc rửa, nhiều cơ sở chỉ dùng vòi xịt qua loa bên trong và ngoài bình rồi đưa vào đóng chai, trong khi có nơi xúc rửa bằng xà phòng không tẩy rửa sạch các loại vi trùng bám ở bình.

Theo bà Ngân, nước đóng bình nhiễm Pseudomonas aeruginosa - loại trực khuẩn gây bệnh mủ xanh. Ngoài sử dụng nguồn nước không bảo đảm, hệ thống xử lý nước thô sơ và công nghệ xúc rửa bình mất vệ sinh - là nguyên nhân giúp các loại vi khuẩn gây bệnh tồn tại. Pseudomonas gây các bệnh nhiễm khuẩn ở người như nhiễm khuẩn đường tiết niệu, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết, nhiễm khuẩn cơ hội… Trực khuẩn mủ xanh còn có khả năng tiết ra men tiêu collagen, dẫn đến hoại tử giác mạc, thủng giác mạc nhanh chóng. Ngoài ra, nếu sử dụng thường xuyên nguồn nước có hàm lượng fluor cao hơn trên 2mg/l có thể dẫn tới đen răng, mục xương.

Mùa hè, nhu cầu sử dụng nước tinh khiết đóng chai, đá viên của người dân tăng cao. Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Nội đã thông báo và đề nghị các quận/huyện tăng cường hơn nữa hoạt động kiểm tra, giám sát với các cơ sở sản xuất đá viên, nước đóng chai, xử lý dứt điểm các cơ sở sai phạm.

Nhiều NTD ý kiến, cơ quan chức năng cần công khai danh sách đơn vị, cơ sở vi phạm về an toàn vệ sinh thực phẩm trên địa bàn, kèm theo đó là tên sản phẩm của cơ sở vi phạm để người dân nắm được, cảnh giác khi lựa chọn sử dụng.

Hoan Nguyễn