Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Quy chế quản lý và sử dụng nhãn hiệu chứng nhận “OCOP - One Commune One Product of Vietnam” theo Công văn số 358/QĐ-VPĐP-OCDL. Quy chế mới được xem là bước đi quan trọng nhằm thống nhất công tác quản lý, bảo vệ uy tín thương hiệu OCOP và thúc đẩy phát triển bền vững các sản phẩm đặc trưng địa phương.
Theo đó, nhãn hiệu chứng nhận OCOP không chỉ là dấu hiệu nhận diện sản phẩm đạt chuẩn Chương trình Mỗi xã một sản phẩm mà còn là cam kết về chất lượng, nguồn gốc xuất xứ, quy trình sản xuất và khả năng thương mại hóa trên thị trường.
Siết chặt điều kiện sử dụng nhãn hiệu OCOP
Quy chế mới quy định rõ, các sản phẩm muốn sử dụng nhãn hiệu OCOP phải được đánh giá, phân hạng theo bộ tiêu chí thống nhất và đạt từ 3 sao trở lên trong thời hạn còn hiệu lực. Đồng thời, chủ thể sản xuất bắt buộc tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật liên quan đến an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn chất lượng, ghi nhãn hàng hóa và bảo vệ môi trường.
Việc siết chặt điều kiện sử dụng nhằm bảo đảm nhãn hiệu OCOP phản ánh đúng giá trị thực của sản phẩm, tránh tình trạng sử dụng tràn lan hoặc làm giảm uy tín thương hiệu quốc gia.
Bên cạnh quyền được sử dụng nhãn hiệu trên bao bì, sản phẩm và hoạt động xúc tiến thương mại, các chủ thể OCOP cũng phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm duy trì chất lượng ổn định, sử dụng nhãn hiệu đúng quy chuẩn và chấp hành hoạt động thanh tra, giám sát từ cơ quan quản lý.
Đẩy mạnh hậu kiểm, bảo vệ uy tín thương hiệu
Một trong những điểm đáng chú ý của quy chế lần này là chuyển mạnh từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Thay vì chỉ tập trung ở giai đoạn công nhận sản phẩm, hoạt động kiểm tra sẽ được thực hiện thường xuyên trong suốt quá trình sử dụng nhãn hiệu.
Các trường hợp vi phạm như sử dụng nhãn hiệu sai quy định, không duy trì chất lượng sản phẩm hoặc gây ảnh hưởng đến uy tín chương trình OCOP sẽ bị xử lý nghiêm, bao gồm đình chỉ hoặc thu hồi quyền sử dụng nhãn hiệu.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, việc tăng cường hậu kiểm không chỉ giúp phát hiện và xử lý kịp thời sai phạm mà còn tạo áp lực tích cực để các chủ thể liên tục cải tiến chất lượng sản phẩm, nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế. 
Chuẩn hóa thương hiệu OCOP trên toàn quốc
Quy chế mới cũng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu minh bạch thông tin và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại và yêu cầu hội nhập thị trường.
Cùng với đó, việc chuẩn hóa hình thức sử dụng nhãn hiệu OCOP về nội dung, quy cách hiển thị và nhận diện thương hiệu sẽ góp phần xây dựng hình ảnh đồng bộ cho sản phẩm OCOP Việt Nam trên phạm vi toàn quốc.
Về cơ chế quản lý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục thực hiện vai trò quản lý thống nhất, ban hành hướng dẫn và kiểm tra việc triển khai. Trong khi đó, địa phương được tăng cường phân cấp, chủ động tổ chức giám sát, quản lý việc sử dụng nhãn hiệu tại cơ sở.
Việc phân cấp đi kèm với quy định rõ trách nhiệm được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả thực thi, tạo sự linh hoạt cho địa phương nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm OCOP.
Nâng tầm giá trị sản phẩm địa phương
Việc ban hành quy chế mới được xem là bước đi cần thiết trong bối cảnh chương trình OCOP đang bước vào giai đoạn phát triển theo chiều sâu, hướng tới nâng cao chất lượng thay vì mở rộng số lượng.
Không chỉ giúp bảo vệ uy tín thương hiệu OCOP, cơ chế hậu kiểm và chuẩn hóa đồng bộ còn góp phần nâng tầm giá trị sản phẩm địa phương, tăng niềm tin của người tiêu dùng và mở rộng cơ hội đưa hàng hóa OCOP tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.
Hoàng Phương
