Thương mại điện tử trở thành trọng điểm trong cuộc chiến chống hàng giả
Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026 của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và sản xuất, kinh doanh hàng giả tiếp tục diễn biến phức tạp khi các đối tượng ngày càng tận dụng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các nền tảng số để che giấu hành vi vi phạm.
Trước thực tế đó, Bộ Công Thương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó ưu tiên kiểm soát hoạt động kinh doanh trên môi trường trực tuyến. Việc phối hợp với các sàn thương mại điện tử được đẩy mạnh nhằm phát hiện và xử lý nhanh các sản phẩm, gian hàng có dấu hiệu vi phạm.
Kết quả, chỉ trong 6 tháng đầu năm, hơn 9.000 sản phẩm vi phạm đã bị gỡ bỏ khỏi các nền tảng thương mại điện tử; trên 2.000 gian hàng bị chặn do có dấu hiệu vi phạm. Bên cạnh đó, lực lượng Quản lý thị trường đã trực tiếp kiểm tra và xử lý hơn 300 vụ việc liên quan đến hoạt động kinh doanh trên môi trường mạng.
Ở lĩnh vực bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, hơn 1.500 vụ việc giả mạo nhãn hiệu và xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đã được phát hiện, xử lý. Theo Bộ Công Thương, số vụ việc, số tiền xử phạt và giá trị tang vật đều tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước, vượt mục tiêu đặt ra trong Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
Đáng chú ý, 24 vụ việc có dấu hiệu tội phạm đã được chuyển sang cơ quan điều tra để tiếp tục xử lý theo quy định pháp luật, cho thấy xu hướng tăng cường xử lý hình sự đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng thay vì chỉ áp dụng biện pháp xử phạt hành chính.
Không chỉ tập trung vào thương mại điện tử, trong 6 tháng đầu năm, lực lượng Quản lý thị trường trên cả nước đã kiểm tra gần 24.000 vụ việc, phát hiện và xử lý gần 20.000 vụ vi phạm. Tổng số tiền thu nộp ngân sách đạt trên 330 tỷ đồng; trị giá hàng hóa vi phạm hơn 208 tỷ đồng; 128 vụ việc có dấu hiệu hình sự đã được chuyển cơ quan điều tra.
Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, những kết quả trên góp phần quan trọng vào việc ổn định thị trường, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng.
Tăng ứng dụng công nghệ để phát hiện và cảnh báo sớm vi phạm
Song song với hoạt động kiểm tra và xử lý, Bộ Công Thương đang từng bước hoàn thiện cơ chế quản lý nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa các hành vi vi phạm trên môi trường số.
Trong thời gian qua, Bộ đã ban hành nhiều văn bản quy định về truy xuất nguồn gốc hàng hóa, chất lượng sản phẩm và danh mục hàng hóa có mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý. Đồng thời, Bộ cũng trình Thủ tướng Chính phủ Kế hoạch phòng, chống hàng giả và bảo vệ người tiêu dùng trên nền tảng số giai đoạn 2026–2030.
Theo định hướng này, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), cơ sở dữ liệu liên thông và hệ thống truy xuất nguồn gốc sẽ được ứng dụng mạnh mẽ nhằm hỗ trợ phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, nâng cao khả năng giám sát và rút ngắn thời gian xử lý vi phạm.
Dù vậy, lãnh đạo Bộ Công Thương cũng nhìn nhận công tác đấu tranh với hàng giả trên môi trường mạng vẫn còn không ít thách thức. Các đối tượng thường xuyên thay đổi phương thức hoạt động, lợi dụng mạng xã hội, nền tảng thương mại điện tử và các công cụ thanh toán trực tuyến để che giấu hành vi. Trong khi đó, việc thu thập chứng cứ điện tử, giám định quyền sở hữu trí tuệ và hoàn thiện chế tài đối với các hành vi vi phạm trên không gian mạng vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện.
Trong 6 tháng cuối năm 2026, Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương xác định tiếp tục tập trung triển khai các chỉ đạo của Chính phủ và Ban Chỉ đạo 389 quốc gia; tăng cường kiểm tra tại các lĩnh vực có nguy cơ cao như thương mại điện tử, xăng dầu, an toàn thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu.
Bên cạnh đó, Bộ sẽ mở rộng phối hợp với các chủ thể quyền, các sàn thương mại điện tử và nền tảng số để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, gỡ bỏ các sản phẩm và gian hàng vi phạm; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả cảnh báo sớm, giám sát và xử lý vi phạm, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người tiêu dùng.
Minh Thành (t/h)
