Tập trung nguồn lực cho doanh nghiệp có khả năng bứt phá
Góp ý Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, chính sách hỗ trợ SME trong nhiều năm qua còn được triển khai phân tán, thiếu tính kết nối. Nhiều chương trình hoạt động độc lập khiến nguồn lực bị chia nhỏ, trong khi doanh nghiệp khó nhận được mức hỗ trợ đủ lớn để tạo thay đổi về năng lực cạnh tranh.
Theo VCCI, lần sửa luật này cần chuyển từ tư duy “có gì hỗ trợ nấy” sang hỗ trợ có mục tiêu, tập trung nguồn lực công vào những doanh nghiệp có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa.
Đối tượng có thể là doanh nghiệp có tiềm năng phát triển quy mô lớn, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao, kinh tế xanh hoặc có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đổi lại, doanh nghiệp được hưởng chính sách ưu tiên cần cam kết những mục tiêu cụ thể như tăng trưởng, nâng tỷ lệ nội địa hóa, đổi mới công nghệ hoặc mở rộng xuất khẩu. Cơ chế này giúp nguồn lực nhà nước gắn với kết quả, hạn chế tình trạng hỗ trợ mang tính bình quân và giảm nguy cơ phát sinh cơ chế xin - cho.
Quan trọng hơn, chính sách không nên chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn trước mắt mà phải tạo năng lực để doanh nghiệp tự phát triển sau khi kết thúc hỗ trợ.
Gỡ nút thắt vốn, mặt bằng cho SME
Tiếp cận tín dụng vẫn là một trong những rào cản lớn nhất đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Dự thảo hiện mới dừng ở việc khuyến khích tổ chức tín dụng phát triển sản phẩm phù hợp với SME. Theo VCCI, cần có thêm những công cụ đủ mạnh để tạo động lực đưa dòng vốn vào khu vực này.
Một hướng được đề xuất là nghiên cứu ưu đãi nguồn vốn, chính sách thuế đối với tổ chức tín dụng mở rộng cho vay SME hoặc hình thành nguồn tín dụng ổn định phục vụ sản xuất, xuất khẩu và công nghiệp hỗ trợ.
Cùng với đó, phương thức thẩm định tín dụng cũng cần thay đổi. Thay vì phụ thuộc quá lớn vào tài sản thế chấp, ngân hàng có thể đánh giá dựa trên dòng tiền, hợp đồng, đơn hàng, chất lượng khách hàng và lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp.
Việc chấp nhận máy móc, thiết bị, hàng tồn kho, nguyên vật liệu làm tài sản bảo đảm và phát triển tài trợ chuỗi cung ứng cũng sẽ mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho SME.
Mặt bằng sản xuất là nút thắt khác cần được xử lý. Theo VCCI, chính sách hỗ trợ cần tạo động lực cho các nhà đầu tư hạ tầng khu, cụm công nghiệp, thay vì đặt ra những nghĩa vụ có thể ảnh hưởng đến phương án tài chính của dự án.
Đối với quỹ nhà, đất công chưa sử dụng, có thể nghiên cứu cải tạo thành không gian làm việc chung hoặc cơ sở sản xuất phù hợp cho SME. Thông tin về quỹ đất cũng cần được cập nhật thường xuyên để doanh nghiệp có thể tiếp cận cơ hội đầu tư kịp thời.
Nhìn rộng hơn, sửa Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa không nên chỉ dừng ở việc bổ sung thêm ưu đãi. Điều cần thiết là hình thành một hệ sinh thái hỗ trợ có tính liên kết, trong đó vốn, mặt bằng, công nghệ, nhân lực và thị trường được kết nối theo từng nhóm doanh nghiệp.
Khi nguồn lực được tập trung đúng đối tượng, hỗ trợ gắn với kết quả và doanh nghiệp được trao thêm điều kiện để lớn lên, chính sách SME mới có thể tạo ra những doanh nghiệp có sức cạnh tranh cao hơn, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và trở thành động lực mới cho khu vực kinh tế tư nhân.
Nam Sơn (t/h)
