Thị trường dược phẩm Việt Nam, doanh số năm 2012 là gần 3 tỷ USD, đứng thứ 13 trên thế giới về tốc độ tăng trưởng chi tiêu dược phẩm. Việt Nam đang là “miếng mồi” béo bở của những đối tượng chuyên sản xuất, buôn bán tân dược giả.


50% thuốc bán qua mạng là thuốc giả

Bộ Y tế khuyến cáo, ít nhất có khoảng 50% loại thuốc buôn bán trên mạng là thuốc giả và thuốc không được kiểm soát nguồn gốc, chất lượng. Các loại tân dược bị làm giả nhiều là Tanganil điều trị chóng mặt, Mobíc điều trị bệnh lý xương khớp, Cota điều trị về viêm xoang, viêm mũi dị ứng, Ampicillin (của Pháp), Zinnat dạng viên 500mg… Tuy nhiên, cũng có không ít loại thuốc đặc trị theo đơn của bác sỹ cũng bị làm giả, ví dụ như Vastarel điều trị dự phòng đau thắt ngực, Dogmatil trị lo âu và rối loạn hành vi, thuốc K-Cort và Bar, Lipitor…

Theo Đại tá, PGS. TS. Nguyễn Minh Đức, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm, thì tội phạm sản xuất tân dược giả là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng vì chúng trực tiếp gây nguy hại đến sức khỏe và tính mạng con người. Chẳng hạn, thuốc Viagra là loại hay bị làm giả khá nhiều và được tiêu thụ mạnh, không những không tăng sức mạnh tình dục như khuyến cáo, mà còn làm suy giảm chức năng sinh lý, bị đột quỵ, thậm chí tử vong nếu dùng nhiều.

Hoặc như thuốc điều trị bệnh đái tháo đường giả có độc tố cao gấp 6 lần quy định, điều này đặc biệt nguy hiểm cho bệnh nhân có tiền sử huyết áp hoặc tim mạch. Song, do lợi nhuận từ sản xuất, buôn bán tân dược giả có thể cao gấp 200 – 450 lần sản xuất tân dược thông thường, vì vậy bọn tội phạm đã bất chấp mọi thủ đoạn cũng như tính mạng con người để đạt mục đích...

Ngày càng nhiều đối tượng tinh vi và liều lĩnh

Các cơ quan chức năng cho biết, thủ đoạn của bọn tội phạm ngày càng tinh vi, liều lĩnh. Tội phạm các nước đã cấu kết với nhau thành các đường dây sản xuất buôn bán, vận chuyển tân dược giả trên thế giới. Chúng dùng các máy móc hiện đại, ăn cắp bao bì, mẫu mã, nhái thương hiệu, hoặc mua thuốc chất lượng kém gửi ra nước ngoài đóng hộp, rồi nhập vào Việt Nam dưới danh nghĩa các công ty nhập khẩu thuốc (những công ty này thực chất là do các đường dây buôn lậu thành lập lên).

Công ty CP Dược Việt Pháp của Huỳnh Ngọc Quang, ở TP. HCM, chuyên mua tân dược rẻ tiền, sau đó đặt in ấn vỏ hộp, nhãn mác, ép thành thuốc giả ngoại nhập, như thuốc giảm cân BVP, Ceslestamine, Legalon, Nizoral, Calcium và các loại thuốc kháng sinh như Amoxicilinne, Cephalexin… bán ra thị trường. Hoặc như vụ Trần Thị Diễm Phương ở TP. HCM, đầu tư máy móc từ A-Z để sản xuất các loại thuốc giả có thương hiệu, ví dụ như thuốc nhãn hiệu Bar.

Theo Thiếu tướng Đặng Xuân Khang, Phó giám đốc Học viện Cảnh sát Nhân dân, hiện tân dược giả không chỉ tiêu thụ ở vùng sâu, vùng xa, các nơi có dân trí thấp, mà còn len lỏi vào các cơ sở kinh doanh ở các thành phố lớn, cá biệt còn được tiêu thụ ở các bệnh viện địa phương. Thủ đoạn buôn bán và tiêu thụ thuốc tân dược giả thường thông qua mạng internet, qua đường chuyển phát nhanh, đường bưu điện, hoặc đưa hàng tận nhà, xếp thuốc giả lẫn thuốc thật theo tỷ lệ 1-2/10, nên các cơ quan chức năng khó có thể phát hiện và lấy mẫu để kiểm tra.

Nhận định việc đối phó với loại tội phạm sản xuất, buôn bán tân dược giả là rất khó khăn, TS. Nguyễn Phi Hùng, Cục trưởng Cục Điều tra chống buôn lậu (Tổng cục Hải quan), cho biết, tại Việt Nam, nhân viên hải quan và các lực lượng trực tiếp tham gia đấu tranh, ngăn ngừa tội phạm, thường thiếu trình độ nhận biết về tân dược nên khó phân biệt thuốc thật, giả.

Bên cạnh đó, luật kinh tế Việt Nam quy định về mức xử phạt các đối tượng sản xuất, buôn bán tân dược giả, vẫn còn thiếu đồng bộ. Các cơ quan chức năng lực lượng vừa mỏng, vừa yếu lại thiếu thông tin, ít trao đổi nghiệp vụ; việc thi hành các quyết định xử lý hàng giả chưa được thực hiện nghiêm túc. Theo ông Hùng, để xử lý các vi phạm về buôn bán, sản xuất tân dược giả, nhất thiết phải có một cơ chế thống nhất về công tác đấu tranh, giữa lực lượng hải quan, công an, quản lý thị trường, thanh tra chuyên ngành…, đồng thời phải thường xuyên chia sẻ thông tin, để điều tra, xác minh và thống nhất việc xử lý vi phạm.

NGUYỄN HẠNH