Phát triển dược liệu gắn với bảo tồn rừng và tri thức bản địa
Theo kế hoạch, trong năm 2026, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu phát triển trên 6.800 ha vùng sản xuất dược liệu tập trung, đạt sản lượng khoảng 32.000 tấn, tổng giá trị ngành hàng dược liệu sau chế biến trên 1.000 tỷ đồng.
Địa phương cũng xác định phát triển ngành dược liệu không chỉ phục vụ sản xuất nguyên liệu mà còn hướng đến chế biến sâu, chăm sóc sức khỏe, du lịch trải nghiệm và xuất khẩu. Trong đó, quế tiếp tục được xác định là cây trồng chủ lực khi duy trì ổn định diện tích khoảng 148.000 ha, với sản lượng khai thác trên 47.000 tấn vỏ quế khô và khoảng 1.400 tấn tinh dầu mỗi năm.
Đáng chú ý, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu hoàn thành và đưa vào hoạt động 2 nhà máy chế biến sản phẩm từ quế; đồng thời thu hút đầu tư xây dựng mới ít nhất 2 cơ sở chế biến dược liệu, phấn đấu 50% sản lượng dược liệu được chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm địa phương.
Cùng với đó, tỉnh Lào Cai sẽ tập trung phát triển các vùng dược liệu dưới tán rừng, gắn với rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và rừng sản xuất, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo tồn đa dạng sinh học và hệ sinh thái rừng.
Nhiều nhóm cây dược liệu chiến lược đã được xác định để phục vụ các mục tiêu khác nhau như chế biến sâu, chăm sóc sức khỏe, du lịch và xuất khẩu. Trong đó có các loại dược liệu giá trị cao như tam thất, đương quy, thất diệp nhất chi hoa, sâm các loại, trà hoa vàng, atiso, sa nhân, chè dây hay nhục thung dung.
Đối với lĩnh vực du lịch, tỉnh Lào Cai định hướng phát triển các sản phẩm thuốc tắm bản địa, dịch vụ ngâm chân, xoa bóp, chăm sóc sức khỏe từ dược liệu; đồng thời xây dựng các không gian trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa và vùng trồng dược liệu.
Song song với đó, tỉnh Lào Cai sẽ đẩy mạnh bảo tồn tri thức y học dân gian của đồng bào dân tộc thiểu số, kết hợp với ứng dụng khoa học công nghệ và chuẩn hóa quy trình khai thác, chế biến nhằm nâng cao giá trị sản phẩm dược liệu địa phương.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng Bảo tàng Dược liệu
Một trong những nội dung đáng chú ý của kế hoạch là việc xây dựng nền tảng dữ liệu số về dược liệu và hình thành Bảo tàng Dược liệu tỉnh Lào Cai gắn với ứng dụng chuyển đổi số.
Theo đó, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu hoàn thành khảo sát, quy hoạch, thiết kế không gian thực và số hóa dữ liệu dược liệu phục vụ công tác nghiên cứu, giáo dục và phát triển du lịch bền vững. Đồng thời phát triển cơ sở dữ liệu số về vùng sản xuất dược liệu, bao gồm thông tin về loài cây, phân bố, sản lượng, vùng quy hoạch và doanh nghiệp liên kết.
Bên cạnh đó, tỉnh Lào Cai cũng đặt mục tiêu triển khai ít nhất một đề tài hoặc dự án khoa học công nghệ theo cơ chế đặt hàng về bảo tồn, phát triển giống dược liệu và ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, sản xuất đối với một số cây dược liệu có giá trị kinh tế cao.
Để bảo đảm chất lượng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm, tỉnh Lào Cai sẽ hỗ trợ phát triển thêm từ 1-2 sản phẩm hoặc cơ sở sản xuất, chế biến dược liệu đạt các tiêu chuẩn GACP-WHO, GMP hoặc hữu cơ; đồng thời phát triển mới ít nhất 5 sản phẩm dược liệu OCOP đạt từ 3 sao trở lên.
Theo Kế hoạch, UBND tỉnh Lào Cai giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tham mưu, tổ chức triển khai phát triển vùng nguyên liệu, xây dựng bản đồ và số hóa vùng sản xuất dược liệu; kiểm tra chất lượng dược liệu từ khâu trồng trọt đến tiêu thụ.
Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì triển khai các chính sách hỗ trợ chuyển đổi số, bảo hộ thương hiệu, chỉ dẫn địa lý và các đề tài khoa học công nghệ liên quan đến phát triển dược liệu.
Riêng Sở Y tế, UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu tăng cường kiểm soát chất lượng dược liệu lưu hành trên thị trường, ưu tiên sử dụng dược liệu địa phương trong khám chữa bệnh y học cổ truyền và hướng dẫn áp dụng tiêu chuẩn GACP-WHO, GMP đối với các cơ sở sản xuất.
Theo phụ biểu phân công nhiệm vụ của kế hoạch, trong năm 2026, tỉnh Lào Cai sẽ tổ chức trên 100 lớp đào tạo, tập huấn; thực hiện từ 8-10 phóng sự, tin bài tuyên truyền; hoàn thành khảo sát trung tâm nghiên cứu bảo tồn giống dược liệu tại Sa Pa và xây dựng các vườn giống quế gốc tại một số địa phương trọng điểm.
Hải Minh
