Theo báo cáo của Bộ Thương mại Thái Lan, sản lượng sầu riêng miền Đông sẽ bắt đầu ra thị trường từ tháng 4, đạt đỉnh vào tháng 5–6. Khu vực miền Nam sẽ nối tiếp từ tháng 6 trở đi. Trên phạm vi toàn quốc, sản lượng năm 2026 được dự báo ở mức cao, tương tự các đối thủ cạnh tranh như Việt Nam. Vì vậy, cơ quan này đang lên kế hoạch triển khai các biện pháp nhằm hạn chế dư cung và đảm bảo vận chuyển thông suốt phục vụ xuất khẩu.
Bộ Thương mại cho biết sẽ giám sát chặt cả thị trường trong nước và quốc tế để quản lý sản xuất hiệu quả. Bảy biện pháp chính đã triển khai trước đó sẽ được điều chỉnh phù hợp với tình hình mới, gồm: đẩy nhanh chứng nhận GAP; thành lập trung tâm “Set Zero” kiểm soát chất lượng trái cây; lập phòng điều hành thúc đẩy xuất khẩu và nhóm công tác đàm phán với Trung Quốc; thúc đẩy thị trường nội địa và chỉ dẫn địa lý; tăng cường xúc tiến thương mại, tham gia hội chợ quốc tế; tận dụng các FTA để đàm phán thuận lợi hóa thương mại.
Thái Lan dự kiến xuất khẩu khoảng 1,06 triệu tấn sầu riêng trong năm 2026. Ông Rapeephat Chantharasriwong, Tổng cục trưởng Tổng cục Nông nghiệp Thái Lan, cho biết Trung Quốc vẫn là thị trường lớn nhất. Để nâng cao tiêu chuẩn, cơ quan này áp dụng nguyên tắc “4 Không”: không trái chưa chín, không sâu bệnh, không hàng giả và không sử dụng chất tạo màu hay phụ gia nhân tạo. Hệ thống truy xuất nguồn gốc được kiểm soát ở mọi giai đoạn. Ngoài ra, ngành chức năng ưu tiên giám sát bệnh Basic Yellow 2 (BY2) và nguy cơ nhiễm cadmium. Hiện có 14 phòng thí nghiệm đã đăng ký với Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) để phục vụ kiểm nghiệm xuất khẩu.
Tổng cục Khuyến nông dự báo sản lượng năm nay đạt 1.061.308 tấn, trong khi nhu cầu khoảng 871.692 tấn, đồng nghĩa dư thừa gần 190.000 tấn. Khu vực phía Đông chiếm khoảng 66% tổng sản lượng, với lịch thu hoạch cụ thể cho các giống Krabum (từ 20/3), Chanee và Puang Manee (từ 10/4), Mon Thong và Kan Yao (từ 15/4), nhằm tránh thu hoạch trái non.
Một nguồn tin trong ngành cho rằng giá mở cửa tại vườn cuối tháng 3 có thể không vượt 200 baht/kg (khoảng 6,45 USD/kg) do nguồn cung tăng mạnh. Giá sầu riêng Việt Nam và Malaysia cũng được dự báo giảm, có thể xuống dưới 100 baht/kg (3,23 USD/kg). Tuy nhiên, giới xuất khẩu vẫn lo ngại các vấn đề chất lượng như nhiễm cadmium và chỉ số BY2, bởi nếu xảy ra sự cố, nguy cơ tạm dừng xuất khẩu là rất lớn.
Bên cạnh áp lực giá, ngành sầu riêng Thái Lan còn đối mặt tình trạng thiếu lao động thu hoạch do lao động Campuchia hồi hương. Dù có thể bổ sung từ các quốc tịch khác, kỹ năng và kinh nghiệm vẫn khó thay thế. Doanh nghiệp đề xuất chính phủ giảm chi phí, tạo thuận lợi nhập khẩu lao động nông nghiệp, thành lập trung tâm dịch vụ một cửa cấp tỉnh và cho phép gia hạn hộ chiếu lao động Lào ngay tại Chanthaburi thay vì phải di chuyển sang các tỉnh khác.
Ông Nattakrit Eiamsakul, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Trái cây Bạch kim (PTF), cho biết hạn hán có thể làm giảm trọng lượng trung bình mỗi quả. Nếu năm ngoái mỗi quả nặng khoảng 3 kg, năm nay có thể chỉ còn 2,5 kg. Do đó, dù số lượng quả tăng, tổng khối lượng tính theo kg xuất khẩu không chênh lệch quá lớn. Tuy nhiên, vụ thu hoạch miền Đông năm nay trùng thời điểm cao điểm của Việt Nam (tháng 5–6), làm gia tăng áp lực cạnh tranh.
Theo ông Nattakrit, Việt Nam có chi phí xuất khẩu thấp hơn, cho phép định giá cạnh tranh hơn. Trong bối cảnh logistics là yếu tố then chốt, sản lượng tăng nhưng doanh nghiệp chưa đầu tư thêm xe tải và container. Thêm vào đó, quy định kiểm tra nghiêm ngặt hơn tại biên giới Việt Nam – Trung Quốc từ ngày 16/4 có thể kéo dài thời gian thông quan, gây ùn ứ và tăng chi phí. Xe tải quay đầu chậm sẽ làm gián đoạn chu kỳ thu mua, tạo áp lực dòng tiền cho nhà máy. Do đó, chỉ những doanh nghiệp có hệ thống logistics và nhà máy chế biến hoàn chỉnh, có thể giao hàng trực tiếp đến điểm đến, mới có lợi thế rõ rệt.
Trong bối cảnh dư cung, áp lực giá, cạnh tranh khu vực và nút thắt logistics, ngành sầu riêng Thái Lan năm 2026 được dự báo sẽ bước vào mùa vụ nhiều thách thức, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nông dân để ổn định thị trường và duy trì vị thế xuất khẩu chủ lực.
Lê Hằng
