Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), thời gian qua, ngành đã thực hiện đồng thời hai mục tiêu lớn: Bảo đảm an ninh, an toàn tiền tệ và dẫn dắt chuyển đổi số quốc gia. NHNN đã chủ động tham mưu, ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho ứng dụng công nghệ mới, thúc đẩy thanh toán điện tử, đồng thời tăng cường kiểm soát rủi ro, bảo đảm an toàn hệ thống.
Hạ tầng thanh toán của ngành Ngân hàng liên tục được đầu tư, nâng cấp theo hướng hiện đại, đồng bộ. Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng vận hành ổn định, an toàn và thông suốt, đáp ứng yêu cầu xử lý khối lượng giao dịch ngày càng lớn. Đáng chú ý, hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử do Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (Napas) quản lý tiếp tục mở rộng kết nối với nhiều ngành, lĩnh vực, phục vụ hiệu quả thanh toán dịch vụ công, nhất là trong y tế, giáo dục và giao thông thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia.
Cùng với hạ tầng, hoạt động ngân hàng số cũng ghi nhận bước tiến rõ rệt. Nhiều nghiệp vụ ngân hàng truyền thống đã được số hóa hoàn toàn, trong khi tại nhiều tổ chức tín dụng, trên 90% giao dịch được thực hiện qua kênh số. Điều này cho thấy, thói quen thanh toán của người dân đang thay đổi mạnh mẽ, tiền mặt dần nhường chỗ cho các phương thức thanh toán điện tử.
Sau gần 5 năm triển khai Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2021–2025, các chỉ tiêu đều vượt xa mục tiêu đặt ra. Năm 2025, giá trị giao dịch thanh toán không tiền mặt ước tính gấp khoảng 28 lần GDP. Bình quân hằng năm, số lượng giao dịch tăng gần 59%, giá trị giao dịch tăng hơn 24%.
Trong giai đoạn 2021–2025, giao dịch qua Internet tăng trên 60% về số lượng; giao dịch qua điện thoại di động tăng hơn 73%; đặc biệt, thanh toán bằng QR Code tăng trên 100% cả về số lượng và giá trị, trở thành một trong những phương thức thanh toán phát triển nhanh nhất.
Đến cuối năm 2024, gần 87% người dân từ 15 tuổi trở lên đã có tài khoản ngân hàng. Tính đến tháng 12/2025, tổng số tài khoản thanh toán cá nhân vượt mốc 232 triệu, tăng gần 14% so với năm trước. Thanh toán không tiền mặt cũng ngày càng phổ biến trong thương mại điện tử, giáo dục và chi trả an sinh xã hội.
Song song với đó, ngành Ngân hàng tích cực tham gia triển khai Đề án 06 của Chính phủ, coi dữ liệu dân cư là nền tảng quan trọng cho chuyển đổi số. NHNN đã hoàn thành kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đồng bộ toàn bộ dữ liệu chuyên ngành lên Trung tâm dữ liệu quốc gia và đẩy mạnh chia sẻ dữ liệu thông qua nền tảng tích hợp, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ an toàn tài sản cho người dân.
Những kết quả trên khẳng định vai trò “đầu tàu” của ngành Ngân hàng trong thúc đẩy thanh toán không tiền mặt, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế số và xã hội số trong giai đoạn tới.
Nam Sơn (t/h)
