Chỉ tính riêng tiền phí và phụ phí, mỗi năm các hãng tàu nước ngoài thu của doanh nghiệp (DN) Việt Nam tới hơn 29.000 tỷ đồng. Trong đó có nhiều loại không những không đúng quy định của pháp luật Việt Nam, mà còn không phù hợp với thông lệ quốc tế.

Phí mẹ đẻ phí con

Ông Chu Hữu Nghị, Giám đốc điều hành Tổng công ty May Hưng Yên cho biết, trong thông báo của Bộ Giao thông vận tải (GTVT), phí tại cảng chủ hàng nộp cho Cảng vụ, với cước phí 60 USD/ container 20 feet. Ngoài ra, còn rất nhiều loại phụ phí vô lý mà tính ra mỗi năm DN phải trả hơn chín tỷ đồng, chiếm hơn 3% doanh thu của  Tổng công ty.

Ông Nguyễn Đức Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam ( Vinacas) cùng bày tỏ bức xúc khi chỉ trong vòng nửa năm nay, bên cạnh việc tăng giá những loại phí cũ, các hãng tàu đã liên tiếp áp nhiều loại phí mới một cách thiếu minh bạch. Ông Thanh phân tích, giống như phí đặt cọc container trước đây, các hãng tàu thu của nhà nhập khẩu phí bảo đảm container mà không trả lại. Có hãng thu thêm phụ phí mất cân bằng container ( chuyển vỏ rỗng) trong khi để xảy ra tình trạng  “ vỏ rỗng” là do khả năng bảo đảm tải trọng trong các chuyến hàng hai chiều của hãng tàu yếu kém…

Bộ GTVT cho biết, các hãng tàu biển nước ngoài đang áp đặt hàng loạt loại phụ phí đối với hàng nhập khẩu như: phí trả cho bến bãi đối với hàng nguyên container, phí tắc nghẽn cảng, phí vệ sinh container, phí sửa chữa vỏ container, tiền đặt cược container lạnh… Ngoài ra, người nhận hàng còn phải nộp thêm một số khoản phí khác,như phí thủ tục, phí hóa đơn, phí lưu kho bãi, phí cầu đường. Giá các loại phụ phí cũng tăng theo thời gian, bình quân mỗi năm tăng đến 20% so năm trước. Trong khi có thời điểm giá cước vận tải không tăng, thậm chí còn giảm thì các loại phí “ con” là rất bấp hợp lý.

Các loại phí này đang gây thiệt hại và làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Chỉ tính riêng ba ngành thủy hải sản, da- giày và may mặc, các loại phí, phụ phí phải nộp cho các chủ tàu hằng năm chiếm khoảng 1%  tổng kim ngạch xuất khẩu, tức khoảng hơn 7.770 tỷ đồng ( tương đương 370 triệu USD). Còn theo thống kê của các hiệp hội nghành hàng, chỉ riêng tiền phí và phụ phí, mỗi năm các hãng tàu nước ngoài thu của DN Việt Nam tới 29.000 tỷ đồng.

Đấu tranh quyết liệt

Hiện có khoảng 40 hãng tàu biển nước ngoài đang hoạt động kinh doanh tại Việt Nam, đảm nhận khoảng 88% khối lượng hàng hóa xuất, nhập khẩu, trong đó đảm nhận gần như toàn bộ hàng hóa xuất, nhập khẩu đóng trong container xuất, nhập từ các thị trường châu Âu, châu Mỹ, Bắc Mỹ. Do không được trực tiếp đàm phán ký kết hợp đồng vận chuyển nên DN Việt Nam thường bị áp đặt. Mặt khác, vì chưa có các văn bản quy phạm pháp luật quy định về việc quản lý, giám sát thu phụ phí nên DN rất khó đấu tranh để bảo vệ quyền lợi. “ Các hiệp hội ngành hàng, các đơn vị chủ hàng đã nỗ lực làm việc với các hãng tàu, nhưng do không có cơ sở để tranh luận đúng sai, lại lệ thuộc vào các chủ tàu nước ngoài nên cũng giống như “ Đông Ki – sốt đánh nhau với cối xay gió”, nghĩa là chỉ giễu võ gương oai đánh vào hư không, không giải quyết được vấn đề gì cả”, ông Phan Thông, Tổng Thư ký Hiệp hội chủ hàng Việt Nam ví von.

Đầu tháng 10 vừa qua, Bộ GTVT đã thành lập Tổ chức công tác liên ngành về việc các hãng tàu biển nước ngoài thu phí, phụ phí bất hợp lý đối với hàng hóa xuất, nhập khẩu của Việt Nam. Tổ công tác sẽ tiến hành rà soát cụ thể việc thu các loại phụ phí, so sánh với quy định của pháp luật Việt Nam và thông lệ quốc tế, đồng thời báo cáo Bộ GTVT yêu cầu chủ tàu ngừng thu ngay một số loại phí không hợp lý và kiến nghị Chính phủ ban hành quy chế quản lý giám sát việc thu phụ phí chặt chẽ.

Thứ trưởng GTVT Nguyễn Văn Công khẳng định: “ Quan điểm của Bộ GTVT là phải đấu tranh quyết liệt để giảm chi phí bất hợp lý cho chủ hàng Việt Nam. Cái gì thông lệ quốc tế có, không trái với luật pháp Việt Nam thì chấp nhận, nhưng mức thu, thời điểm thu như thế nào cũng phải có Hiệp hội đứng ra đàm phán. Nếu có liên kết ép giả, độc quyền, Bộ GTVT sẽ phối hợp với các bộ Tài chính, Công thương… yêu cầu chủ tàu, các đại lý phải giải trình cho minh bạch căn cứ thu, dùng thu ngay những loại phí, lệ phí nào bất hợp lý”.

Cục trưởng Hàng hải Nguyễn Nhật cũng nhấn mạnh, về lâu dài, chúng ta phải từng bước nâng cao năng lực, thị phần vận tải hàng hóa xuất, nhập khẩu của đội tàu biển Việt Nam để giảm dần phụ thuộc các hãng tàu biển nước ngoài. Tuy nhiên, trước mắt tổ công tác của Bộ GTVT vẫn cần quyết liệt mới có thể lấy lại được công bằng cho DN xuất, nhập khẩu trong nước.

Theo Thời Nay