Trong khuôn khổ chuyến tháp tùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, GS.TS. Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm) đã có buổi làm việc với Tập đoàn Năng lượng Hạt nhân Quốc gia Nga (Rosatom) cùng các đối tác khoa học, đào tạo hàng đầu của Liên bang Nga tại Đại học Khoa học và Công nghệ Quốc gia MISIS (NUST MISIS).
Cuộc gặp nhằm thúc đẩy xây dựng lộ trình hợp tác trong các công nghệ chiến lược, trọng tâm trước mắt là công nghệ lượng tử, góp phần cụ thể hóa định hướng hợp tác khoa học-công nghệ song phương trong giai đoạn mới.
Phía Nga tham dự buổi làm việc có bà Ekaterina Solntseva, Giám đốc phụ trách Công nghệ lượng tử Tập đoàn Rosatom; Viện sĩ Nikolai Kolachevsky, Viện trưởng Viện Vật lý P.N. Lebedev thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga; ông Sergey Salikhov, Phó Hiệu trưởng thứ nhất NUST MISIS và ông Denis Avetisyan, Cố vấn Công nghệ lượng tử Tập đoàn Rosatom.
Sau khi tham dự Diễn đàn Quantum BRICS vào tháng 6/2026 tại Nga, Viện Hàn lâm đã chủ động đẩy mạnh trao đổi với Rosatom và các đối tác Nga để nghiên cứu mô hình phát triển công nghệ lượng tử toàn diện - từ định hướng nghiên cứu ưu tiên, xây dựng hạ tầng, đào tạo nhân lực đến mô hình liên kết ba nhà: "Viện nghiên cứu - Trường đại học - Doanh nghiệp". Sự hiện diện của Viện Vật lý P.N. Lebedev và Đại học NUST MISIS tại cuộc họp lần này là cầu nối giúp Viện Hàn lâm tiếp cận sâu rộng hơn vào hệ sinh thái lượng tử tiên tiến của Nga.
Phát biểu tại buổi làm việc, GS.TS. Trần Hồng Thái khẳng định, công nghệ lượng tử là một lĩnh vực mới, phát triển đột phá và đòi hỏi nguồn lực đầu tư khổng lồ. Việc học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia đi trước như Nga sẽ giúp Việt Nam rút ngắn đáng kể lộ trình xây dựng đội ngũ và phát triển năng lực nội sinh. Với vai trò là cơ quan điều phối chương trình lượng tử quốc gia của Nga, Rosatom là đối tác tham chiếu lý tưởng để Viện Hàn lâm xây dựng một lộ trình thực tiễn, phù hợp năng lực và điều kiện thực tế của Việt Nam.
Với mối quan hệ hợp tác hữu nghị truyền thống sâu sắc giữa hai nước, Viện Hàn lâm lựa chọn cách tiếp cận dựa trên nền tảng khoa học và công nghệ vững chắc của Nga. Trong đó, bên cạnh việc tạo cơ hội cho các nhà khoa học, nghiên cứu sinh và cán bộ trẻ Việt Nam trực tiếp nghiên cứu trên hạ tầng tính toán lượng tử hiện có của Nga, Viện Hàn lâm còn hướng tới việc mời các chuyên gia đầu ngành của Nga sang làm việc tại Viện, đảm nhiệm vai trò chủ nhiệm các hợp phần dự án chung, tiến tới xây dựng mô hình Trung tâm nghiên cứu chung - một biểu tượng công nghệ của hai quốc gia.
Trên tinh thần đồng thuận cao, Viện Hàn lâm và Rosatom đã thống nhất Lộ trình hợp tác công nghệ lượng tử bao gồm 4 cấu phần chiến lược: Chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chiến lược quốc gia; Đào tạo nguồn nhân lực; Chia sẻ và kết nối với hạ tầng nghiên cứu; Và từng bước tiếp cận, phát triển hạ tầng tính toán lượng tử tổng thể về cả phần mềm và phần cứng.
Lộ trình hợp tác Viện Hàn lâm - Rosatom là bước đi cụ thể, tận dụng tối đa thế mạnh của đối tác đi trước để bứt phá, sớm hình thành năng lực công nghệ chiến lược cho Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
