Sự thay đổi này đặc biệt có ý nghĩa đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trước đây, việc đưa hàng hóa ra nước ngoài thường đòi hỏi nguồn lực lớn cho hệ thống phân phối, quảng bá và logistics. Tuy nhiên, với sự phát triển của thương mại điện tử, rào cản này đang dần được gỡ bỏ. Chỉ cần một gian hàng trực tuyến được đầu tư bài bản, doanh nghiệp đã có thể tiếp cận khách hàng tại nhiều quốc gia, xây dựng thương hiệu và gia tăng doanh số xuất khẩu.
Thực tế cho thấy, thương mại điện tử xuyên biên giới không chỉ mở rộng quy mô thị trường mà còn tạo ra cơ hội cạnh tranh công bằng hơn. Trong môi trường số, yếu tố quyết định không còn là quy mô doanh nghiệp mà là chất lượng sản phẩm, khả năng kể câu chuyện thương hiệu và năng lực vận hành. Nhờ đó, nhiều sản phẩm nông sản, thực phẩm chế biến, hàng thủ công mỹ nghệ hay sản phẩm OCOP của Việt Nam đã bắt đầu chinh phục thị trường quốc tế thông qua các nền tảng trực tuyến.
Số liệu những năm gần đây cho thấy xu hướng này đang tăng tốc mạnh mẽ. Quy mô thương mại điện tử Việt Nam liên tục tăng trưởng, trong đó xuất khẩu qua kênh số ghi nhận mức tăng cao, trở thành một trong những điểm sáng của hoạt động ngoại thương. Điều này cho thấy thương mại điện tử không còn đóng vai trò hỗ trợ mà đang dần trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược xuất khẩu quốc gia.
Không chỉ mang lại lợi ích về thị trường, thương mại điện tử còn giúp doanh nghiệp nâng cao giá trị sản phẩm. Thay vì chỉ bán hàng thông qua trung gian, doanh nghiệp có thể tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng cuối cùng, từ đó xây dựng thương hiệu riêng và gia tăng biên lợi nhuận. Đây là bước chuyển quan trọng giúp hàng hóa Việt Nam thoát khỏi mô hình cạnh tranh chủ yếu dựa vào giá rẻ.
Ở góc độ chính sách, việc hoàn thiện khung pháp lý cho thương mại điện tử đang tạo nền tảng thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển. Các chương trình hỗ trợ, chiến lược phát triển thương mại điện tử quốc gia và định hướng thúc đẩy xuất khẩu qua nền tảng số cho thấy quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc biến lĩnh vực này thành động lực tăng trưởng mới.
Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội, doanh nghiệp cần vượt qua không ít thách thức. Hạ tầng logistics cho thương mại điện tử xuyên biên giới vẫn còn hạn chế, chi phí vận chuyển quốc tế cao, trong khi các vấn đề về thanh toán, bảo mật dữ liệu và tuân thủ quy định tại thị trường nhập khẩu cũng đặt ra yêu cầu ngày càng khắt khe. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp vẫn thiếu chiến lược dài hạn, mới chỉ dừng ở việc “đưa hàng lên sàn” mà chưa chú trọng xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường bài bản.
Các chuyên gia cho rằng, để phát triển bền vững, thương mại điện tử xuyên biên giới cần được thúc đẩy dựa trên nhiều trụ cột. Trước hết là nâng cao năng lực sản xuất, đảm bảo chất lượng sản phẩm và chủ động nguồn nguyên liệu. Tiếp đến là đa dạng hóa thị trường, tận dụng các hiệp định thương mại tự do để mở rộng không gian xuất khẩu. Đồng thời, cần đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng số hóa, gắn với xây dựng thương hiệu quốc gia cho sản phẩm Việt.
Đặc biệt, logistics được xem là yếu tố then chốt. Việc phát triển các trung tâm logistics chuyên biệt cho thương mại điện tử, hệ thống kho ngoại quan và tối ưu hóa chuỗi cung ứng sẽ giúp giảm chi phí, nâng cao khả năng cạnh tranh. Song song với đó, xây dựng hệ sinh thái thanh toán quốc tế thuận tiện, an toàn cũng là điều kiện cần để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào thị trường toàn cầu.
Trong dài hạn, thương mại điện tử xuyên biên giới không chỉ là kênh bán hàng mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp chuyển đổi mô hình kinh doanh theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn. Đây cũng là con đường để hàng hóa Việt Nam từng bước tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.
Với dư địa phát triển lớn cùng sự hỗ trợ từ chính sách và công nghệ, giai đoạn tới được kỳ vọng sẽ là thời kỳ bứt phá của xuất khẩu qua thương mại điện tử. Nếu tận dụng tốt cơ hội này, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ mở rộng thị trường mà còn nâng tầm giá trị, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế theo hướng bền vững và hiện đại.
Nam Sơn
