Người tiêu dùng cần có nhận thức đúng về tiêu dùng hàng Việt Nam để tiêu dùng một cách hợp lý và tiết kiệm, thúc đẩy sản xuất hàng nội, không sử dụng hàng cấm, hàng giả, hàng lậu, kịp thời phát hiện với các cơ quan nhà nước những khiếm khuyết, những vi phạm pháp luật trong kinh doanh sản xuất nội địa.

Tự chuyển biến để cạnh tranh và phát triển

Tính đến nay, Việt Nam đã có 8.500 chợ, 700 siêu thị, 120 trung tâm thương mại và khoảng 1.000 cửa hàng tự chọn. Một số cơ sở đầu mối bán buôn được thành lập ở các tỉnh, thành phố lớn. Hệ thống siêu thị thương mại đóng góp 20% thị phần bán lẻ. Năm 2013, tổng mức lưu chuyển hàng hóa bán lẻ và dịch vụ tiêu dùng xã hội đạt mức 2.386.000 tỷ đồng (tăng 12% so với năm 2012). Với hơn 5 triệu người lao động, thương mại nội địa đóng góp đến 14% GDP, chỉ xếp sau công nghiệp chế biến và nông nghiệp. Với dân số 90 triệu người, Việt Nam đang có cơ cấu dân số vàng, rất tiềm năng cho phát triển thị trường nội địa và là thị trường bán lẻ hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên, Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế khu vực và thế giới, nhiều tập đoàn lớn của nước ngoài sẽ tiếp tục vào Việt Nam, thị trường nội địa sẽ phải chịu sức ép mạnh hơn là xuất khẩu. Theo các chuyên gia, trước sức mạnh của hàng hóa nước ngoài, người dân sẽ được hưởng lợi, vì có nhiều cơ hội lựa chọn hàng tốt. Tuy nhiên, sẽ có không ít DN sản xuất và thương mại bán hàng Việt có nguy cơ phá sản, nhất là DNNVV. Trong khi thương mại nội địa (TMNĐ) còn nhiều hạn chế: chưa có chiến lược dài hạn, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, cơ sở hạ tầng kém, sự liên kết trong sản xuất, kinh doanh, quản lý thị trường về chất lượng, giá cả… còn lỏng lẻo, các chuyên gia kinh tế cho rằng, TMNĐ cần một cải cách tổng thể, cả ở tầm vĩ mô cho đến ngay chính các DN, người tiêu dùng để cạnh tranh và phát triển bền vững.


“Nếu không thay đổi cách thức làm ăn, chúng ta sẽ bị DN nước ngoài (vốn lớn, công nghệ tiên tiến, chi phí thấp…) chèn ép, cạnh tranh. Hiện nay, nhiều siêu thị đang bị hòa hoặc lỗ vốn. Theo tôi được biết thì có một số siêu thị vào Metro mua hàng về bán. Nhiều siêu thị rút bớt địa điểm, hoặc co cụm lại để củng cố. Ví dụ, Fivimart rút hoàn toàn các điểm ở phía Nam; Saigon Corp, Ocean Mart mới ra thì lại mở rộng được địa điểm kinh doanh, nhưng chưa nói gì trước được”, ông Vũ Vinh Phú, Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Hà Nội cho biết.

Cần xây dựng chiến lược phát triển cho TMNĐ

Các chuyên gia cho rằng, ở tầm vĩ mô, TMNĐ Việt Nam đang thiếu chiến lược ở cả 3 cấp: nhà nước, ngành và DN. Vì vậy, trước hết cần tập trung xây dựng chiến lược lâu dài cho TMNĐ Việt Nam. Song song với việc xây dựng chiến lược, chúng ta phải giải quyết bài toán sản xuất và nhập khẩu. Để nâng cao sức cạnh tranh, Việt Nam phải tạo được nền sản xuất lớn. Đơn cử, tăng năng suất mía từ 60 lên 120 tấn/ha thì giá đã giảm được một nửa - giải quyết được chống hàng lậu. Giá cao chính là tạo điều kiện cho hàng lậu nhập vào Việt Nam.

Sản xuất lớn phải đi đôi với sản xuất sạch, đồng thời phải thực hiện quản lý chất lượng từ gốc trước khi ra lưu thông, chứ đến khi bán lẻ mới quản lý thì chỉ là quản lý phần ngọn, không thể làm tốt được.

Chuyên gia kinh tế, TS. Nguyễn Minh Phong cho rằng, ở cấp bộ, ngành, bên cạnh việc hạ thuế xuất nhập khẩu, cần nâng cấp hàng rào kỹ thuật lên và hiện nay đây là điểm yếu nhất.

Một chuyên gia nêu chính kiến: “Nhiệm vụ của Nhà nước là nâng cấp hàng rào kỹ thuật để ngăn chặn hàng kém chất lượng, hàng cạnh tranh không lành mạnh để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, của DN cũng như của quốc gia. Đầu vào của TMNĐ phải chặt chẽ ngay từ biên giới. Theo đó, cần phải làm trong sạch đội ngũ chống buôn lậu trước khi chống buôn lậu”.

Ngoài ra, có nhiều việc cần phải làm ngay để phát triển TMNĐ bằng 6 nhóm hàng chính: gạo, cá thịt, rau hoa quả, thuốc chữa bệnh, sữa, đảm bảo giá cả và chất lượng; làm tốt công tác dự trữ cho lưu thông; có cơ chế chính sách tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, qua đó xây dựng một nền thương mại bình đẳng ở Việt Nam; tổ chức tốt hạ tầng cho thương mại: đường sá, hạ tầng cho chợ dân sinh, siêu thị, kho vận đảm bảo giá hợp lý, thời gian nhanh; lập sàn giao dịch hàng hóa để giao dịch hàng hóa công khai minh bạch, không để hiện tượng ép phẩm cấp, ép giá diễn ra...

Về phía DN, cần coi trọng vấn đề văn hóa DN bởi đây là cái gốc của sự phát triển. Đồng thời, tiếp tục nâng cao công tác quản trị DN, tiết kiệm chi phí sản xuất lưu thông, nâng cao năng suất lao động nhằm xây dựng thương hiệu và nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm ở thị trường nội địa và từng bước vươn ra xuất khẩu. Liên kết hợp tác chặt chẽ, bình đẳng giữa sản xuất với sản xuất, sản xuất với phân phối, phân phối với phân phối tạo sức mạnh tổng hợp, chấp nhận cạnh tranh với các DN đầu tư nước ngoài đã có mặt ở thị trường Việt Nam.

Người tiêu dùng cần có nhận thức đúng về tiêu dùng hàng Việt Nam để tiêu dùng một cách hợp lý và tiết kiệm, thúc đẩy sản xuất hàng nội, không sử dụng hàng cấm, hàng giả, hàng lậu, kịp thời phát hiện với các cơ quan nhà nước những khiếm khuyết, những vi phạm pháp luật trong kinh doanh sản xuất nội địa.


Người tiêu dùng cần có nhận thức đúng về tiêu dùng hàng Việt Nam để tiêu dùng một cách hợp lý và tiết kiệm, thúc đẩy sản xuất hàng nội, không sử dụng hàng cấm, hàng giả, hàng lậu, kịp thời phát hiện với các cơ quan nhà nước những khiếm khuyết, những vi phạm pháp luật trong kinh doanh sản xuất nội địa.