Thủ đoạn ngày càng tinh vi, khó kiểm soát
Tính từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng Hải quan đã phối hợp cùng các cơ quan chức năng, liên tiếp triệt phá nhiều vụ vận chuyển vàng quy mô lớn.
Cụ thể, ngày 3/3/2026, Hải quan Cửa khẩu Sân bay quốc tế Nội Bài (Chi cục Hải quan khu vực I) đã chủ trì, phối hợp với Đội 1, Chi cục Điều tra chống buôn lậu (Cục Hải quan), Công an cửa khẩu Cảng hàng không quốc tế Nội Bài và Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường (Công an TP. Hà Nội) phát hiện 4 hành khách nhập cảnh từ Đài Loan (Trung Quốc) cất giấu 31 miếng kim loại màu vàng, tổng trọng lượng khoảng 12,3kg, nghi là vàng miếng.
Đáng chú ý, theo cơ quan chức năng, để vận chuyển trót lọt, các đốt tượng này còn cất giấu hàng vi phạm cả trong nội y.
Cụ thể, hành khách P.T.H đã cất giấu trong áo ngực và đũng quần lót 10 miếng kim loại màu vàng với tổng trọng lượng khoảng 5 kg; hành khách V.T.M cất giấu dưới đũng quần lót 5 miếng kim loại màu vàng với tổng trọng lượng khoảng 1,1 kg; hành khách N.V.L cất giấu dưới đũng quần lót 9 miếng kim loại màu vàng với tổng trọng lượng khoảng 3,5 kg; hành khách C.S.M.H cất giấu dưới đũng quần lót và đeo trên tay 7 miếng kim loại màu vàng với tổng trọng lượng khoảng 2,7 kg.
Đại diện Chi cục Hải quan khu vực I nhận định, đây là vụ vận chuyển vàng trái phép qua đường hàng không lớn nhất kể từ đầu năm 2026. Các đối tượng đã lợi dụng sự thông thoáng trong thủ tục nhập cảnh đối với hành khách để thực hiện hành vi phi pháp…
Tiếp đó, ngày 12/3, Đội Kiểm soát hải quan (Chi cục Hải quan khu vực III) và PC03 (Công an Hải phòng) đã chủ trì, phối hợp với các đơn vị chức năng phát hiện một số đối tượng trên chuyến bay từ sân bay Inchion (Hàn Quốc) về sân bay quốc tế Cát Bi có hành vi vận chuyển trái phép gần 7 kg vàng (tương đương khoảng 186 lượng vàng), trị giá ước tính hàng chục tỷ đồng.
Cục Hải quan cũng cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, ngành Hải quan đã liên tục ghi nhận các vụ bắt giữ vàng quy mô lớn tại nhiều địa bàn trọng điểm khác. Theo báo cáo sơ bộ, số vụ vi phạm pháp luật hải quan liên quan đến kim loại quý trong hai tháng đầu năm đã tăng hơn 15% so với cùng kỳ năm ngoái.
Để thực hiện hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép vàng qua biên giới, các đối tượng thường lợi dụng hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, xuất nhập cảnh để mang vàng vượt định mức không khai báo hải quan; lợi dụng chính sách “không kiểm soát thường xuyên phương tiện đi lại vì mục đích sinh hoạt của cư dân biên giới” để vận chuyển trái phép vàng qua biên giới.
Về thủ đoạn, các đối tượng sử dụng rất nhiều chiêu thức như: Cất giấu vàng trong người (để trong bộ phận giả của cơ thể; nhét trong bộ phận trực tràng, băng vệ sinh...) quần áo, giày, bảng thắt lưng, cất chung với hành lý xách tay; ngụy trang thành các đồ dùng cá nhân (chìa khóa, điện thoại, trục của máy ảnh; giấu trong xà phòng vệ sinh, sau đó được bọc trong lớp nhựa; gói giấy bạc hoặc giấu trong hộp sôcôla và đồ ăn nhẹ...), đồ vật khác không phải là vàng khi quan sát bằng mắt thường khó phát hiện...
Cũng theo Cục Hải quan, các tuyến trọng điểm có nguy cơ cao về buôn lậu, vận chuyển trái phép mặt hàng vàng như:
Tuyến cửa khẩu đường bộ các tỉnh biên giới phía Bắc giáp Trung Quốc: Móng Cái (Quảng Ninh), Hữu Nghị, Tân Thanh, Cốc Nam (Lạng Sơn), Tà Lùng, Trà Lĩnh (Cao Bằng), Thanh Thủy (Tuyên Quang), Lào Cai...
Tuyến cửa khẩu đường bộ các tỉnh biên giới giáp Lào: Nậm Cắn (Nghệ An), Cầu Treo (Hà Tĩnh), Cha Lo, Lao Bảo, La Lay (Quảng Trị), Bờ Y (Gia Lai)...
Tuyến cửa khẩu đường bộ, thủy nội địa các tỉnh biên giới phía Nam giáp Campuchia: Mộc Bài, Xa Mát, Hoa Lư, Bình Hiệp, Qúy Mỹ Tây (Tây Ninh), Thường Phước, Dinh Bà, Tịnh Biên, Vĩnh Xương, Khánh Bình (An Giang)...
Tuyến hàng không: Cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài (Hà Nội), Tân Sơn Nhất (TP. Hồ Chí Minh), Cam Ranh (Khánh Hòa)..., đối với các chuyến bay nhập cảnh đến từ các Đài Loan và Hồng Kông (Trung Quốc), EU...; các chuyến bay xuất cảnh đi Nhật Bản, Hàn Quốc...
Chủ động triển khai nhiều biện pháp phòng, chống
Trước thực trạng giá vàng trong nước và thế giới đang diễn biến phức tạp, giá vàng trong nước chênh lệch cao so với thế giới, đại diện Cục Hải quan cho biết, ngành đã chủ động triển khai nhiều biện pháp phòng, chống.
Cụ thể, ngày 5/11/2025, Cục Hải quan có văn bản chỉ đạo Chi cục Điều tra chống buôn lậu; Chi cục Kiểm tra sau thông quan; Ban Giám sát quản lý về hải quan; Ban Công nghệ thông tin và Thống kê về hải quan; các Chi cục hải quan khu vực, đẩy mạnh công tác kiểm soát chống buôn lậu, vận chuyển trái phép vàng qua biên giới.
Cục Hải quan cũng chỉ đạo Chi cục Điều tra chống buôn lậu triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan nhằm phát hiện, ngăn chặn, đấu tranh với các hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép vàng qua biên giới.
Đối với các Chi cục hải quan khu vực, cần tăng cường công tác thu thập, xử lý thông tin, phân tích rủi ro các tuyến trọng điểm, đối tượng trọng điểm, loại hình trọng điểm và nhận diện phương thức thủ đoạn các đối tượng buôn lậu, vận chuyển trái phép vàng qua biên giới.
Đặc biệt, mới đây (ngày 22/1/2026), Cục Hải quan đã tổ chức Hội nghị tập huấn quản lý hải quan đối với hoạt động xuất nhập khẩu vàng ở khu vực phía Bắc, tại trụ sở Chi cục Hải quan khu vực VII (tỉnh Lào Cai).
Tại Hội nghị, đại diện Ban Giám sát quản lý về hải quan (Cục Hải Quan) đã trình bày các nội dung trọng tâm, liên quan đến quản lý hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu vàng, bao gồm: Khái quát về vàng trong lĩnh vực hải quan; phân loại, mã HS; chính sách quản lý đối với từng loại vàng; các nguyên tắc quản lý mới theo quy định pháp luật hiện hành; vai trò, trách nhiệm của cơ quan Hải quan trong kiểm tra, giám sát, kiểm soát và phòng, chống vi phạm.
Các nội dung được truyền đạt có hệ thống, làm rõ những điểm mới của chính sách, đặc biệt là việc điều chỉnh cơ chế quản lý hoạt động sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu vàng theo hướng kiểm soát chặt chẽ nhưng phù hợp với yêu cầu phát triển và hội nhập, qua đó giúp công chức hải quan các đơn vị nắm vững quy định, thống nhất cách hiểu và cách thực hiện trong thực tiễn.
Để ngăn chặn triệt để tình trạng buôn lậu vàng, các chuyên gia kinh tế cho rằng, bên cạnh việc tăng cường tuần tra, bắt giữ, cần có những giải pháp căn cơ về cơ chế chính sách. Việc thu hẹp khoảng cách giữa giá vàng trong nước và quốc tế thông qua các biện pháp quản lý thị trường linh hoạt, đặc biệt là sửa đổi Nghị định 24/2012/NĐ-CP theo hướng xóa bỏ độc quyền vàng miếng, sẽ trực tiếp làm giảm động lực lợi nhuận của các đối tượng buôn lậu.
Cuộc chiến chống buôn lậu vàng trong năm 2026 vẫn còn nhiều diễn biến khó lường, do biến động địa chính trị toàn cầu tác động đến giá kim loại quý. Tuy nhiên, với sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ và sự phối hợp đồng bộ giữa lực lượng Hải quan, Công an, Biên phòng, các đường dây vận chuyển trái phép sẽ bị bóc gỡ, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và đảm bảo thượng tôn pháp luật.
Trước diễn biến phức tặp của thị trường vàng, Cục Hải quan khuyến cáo người dân và hành khách xuất nhập cảnh cần tuyệt đối tuân thủ các quy định về khai báo hành lý. Theo Thông tư số 11/2014/TT-NHNN, cá nhân khi xuất cảnh, nhập cảnh mang theo vàng trang sức, mỹ nghệ có tổng khối lượng từ 300 gam trở lên phải thực hiện khai báo. Đặc biệt, việc mang theo vàng miếng hoặc vàng nguyên liệu phải có giấy phép của Ngân hàng Nhà nước.
Việc cố tình che giấu hoặc vận chuyển trái phép qua biên giới là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Tùy theo tính chất và quy mô, người vi phạm không chỉ bị tịch thu tang vật mà còn đối mặt với án phạt tù nghiêm khắc. Theo Điều 188 Bộ luật Hình sự, tội buôn lậu có thể bị phạt tù lên đến 20 năm hoặc tù chung thân nếu giá trị hàng hóa lớn hoặc có tổ chức.
Tuấn Ngọc
