Theo hồ sơ thẩm định do Bộ Nông nghiệp và Môi trường gửi Bộ Tư pháp, trong quá trình xây dựng dự thảo, cơ quan soạn thảo từng đề xuất giao UBND cấp tỉnh thực hiện đánh giá và phân hạng sản phẩm OCOP ở tất cả các mức, bao gồm cả sản phẩm 5 sao.
Tuy nhiên, sau khi lấy ý kiến các bộ, ngành và địa phương, nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục duy trì cơ chế đánh giá sản phẩm OCOP 5 sao ở cấp Trung ương. Cụ thể, một số bộ, ngành cùng 19/33 địa phương tham gia góp ý cho rằng việc đánh giá sản phẩm 5 sao cần được thực hiện ở cấp quốc gia để bảo đảm tính thống nhất và uy tín của chương trình. Trên cơ sở đó, dự thảo đã được chỉnh lý theo hướng giữ nguyên cơ chế đánh giá hai cấp như giai đoạn trước.
Theo phương án này, UBND cấp tỉnh sẽ thực hiện đánh giá và phân hạng các sản phẩm OCOP 3 sao và 4 sao. Đối với sản phẩm OCOP 5 sao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan tổ chức đánh giá và công nhận ở cấp quốc gia.
Trong tờ trình gửi Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, sản phẩm OCOP 5 sao là những sản phẩm tiêu biểu, có chất lượng cao, có khả năng xuất khẩu và mang tính đại diện quốc gia. Vì vậy, việc đánh giá ở cấp Trung ương được xem là cần thiết nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng thời nâng cao giá trị thương hiệu của sản phẩm OCOP trên thị trường.
Sau hơn 7 năm triển khai Chương trình OCOP, đến tháng 12/2025, cả nước đã có 18.234 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên. Trong đó, sản phẩm 3 sao chiếm 71,4%, sản phẩm 4 sao chiếm 27,7% và có 126 sản phẩm được công nhận đạt chuẩn 5 sao. Tổng số chủ thể tham gia chương trình OCOP là 9.820, bao gồm hợp tác xã chiếm 33,4%, doanh nghiệp nhỏ 26,5%, cơ sở sản xuất và hộ kinh doanh 32,6%, còn lại là các tổ hợp tác.
Theo dự thảo, việc đánh giá và phân hạng sản phẩm OCOP trong thời gian tới vẫn được thực hiện theo hai cấp, bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch và tuân thủ quy định pháp luật. Giấy chứng nhận sản phẩm OCOP từ 3 sao đến 5 sao sẽ có thời hạn 36 tháng kể từ ngày được cấp.
Cùng với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng xây dựng dự thảo bộ tiêu chí đánh giá sản phẩm OCOP mới với tổng điểm 100, chia thành ba nhóm tiêu chí chính. Trong đó, nhóm tiêu chí về sản phẩm và sức mạnh cộng đồng chiếm 40 điểm; nhóm tiêu chí về khả năng tiếp thị chiếm 25 điểm; và nhóm tiêu chí về chất lượng sản phẩm chiếm 35 điểm.
Các tiêu chí đánh giá được bổ sung và làm rõ theo hướng nâng cao yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm, đồng thời chú trọng yếu tố câu chuyện sản phẩm, giá trị văn hóa cũng như khả năng tiếp cận thị trường, bao gồm cả thị trường quốc tế.
Theo quy định dự kiến, sản phẩm OCOP 5 sao phải đạt tổng điểm trung bình từ 90 điểm trở lên. Đây là những sản phẩm đặc trưng, có thương hiệu rõ ràng, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng cao và hội tụ đầy đủ điều kiện để xuất khẩu. Sản phẩm OCOP 4 sao đạt từ 70 đến dưới 90 điểm, là những sản phẩm đặc trưng đã bước đầu xây dựng thương hiệu, có khả năng tiếp cận thị trường tốt và có tiềm năng nâng cấp lên 5 sao. Trong khi đó, sản phẩm OCOP 3 sao có tổng điểm từ 50 đến dưới 70 điểm.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, bộ tiêu chí mới được xây dựng nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP, hướng đến phát triển bền vững, gắn chặt với nhu cầu thị trường và phù hợp với định hướng của Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2035.
Hoàng Phương (t/h)
