Phát biểu khai mạc diễn đàn, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Vinh, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật nhấn mạnh, thị trường chứng khoán Việt Nam sau gần 30 năm hình thành đã khẳng định vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn then chốt cho nền kinh tế, với quy mô vốn hóa liên tục mở rộng, cơ cấu sản phẩm phong phú cùng số lượng nhà đầu tư tăng trưởng mạnh mẽ. Đáng chú ý, dấu mốc thị trường chính thức được tổ chức FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026 mở ra xung lực đón dòng vốn lớn, song cũng đặt ra yêu cầu cấp bách về việc nâng chuẩn quản trị, tăng tính minh bạch và củng cố cơ chế giám sát.
Lãnh đạo nhà trường chỉ rõ, dù Luật Chứng khoán năm 2019 cùng các văn bản hướng dẫn đang dần tiệm cận thông lệ quốc tế, thực tiễn áp dụng vẫn chưa hoàn toàn tương thích với các tiêu chuẩn khắt khe của nhóm thị trường mới nổi, đồng thời bộc lộ những khoảng trống thể chế cần sớm tháo gỡ. Bài toán trung tâm đặt ra cho giới nghiên cứu pháp lý là xây dựng khung khổ luật pháp vừa đáp ứng tiêu chí quốc tế, vừa phù hợp đặc thù nền kinh tế trong nước và bảo đảm tính khả thi cao khi đưa vào đời sống.
Sau quá trình phản biện khắt khe, Ban Tổ chức đã tuyển chọn 16 báo cáo khoa học xuất sắc đăng trong Kỷ yếu Hội thảo để phục vụ thảo luận chuyên sâu. Hiệu trưởng Trường Đại học Luật đề nghị các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu tập trung mổ xẻ 5 nhóm vấn đề mang tính rường cột.
Nhóm vấn đề thứ nhất là nhận diện thẳng thắn những điểm nghẽn, sự chồng chéo hoặc thiếu đồng bộ giữa Luật Chứng khoán với Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư cùng hệ thống pháp luật về thuế và ngoại hối, làm rõ các quy định hiện hành về điều kiện phát hành, niêm yết, chào bán chứng khoán đã thực sự khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp hay chưa.
Nhóm thứ hai tập trung phân tích các khía cạnh pháp lý mới gắn liền với vị thế thị trường mới nổi, bao gồm địa vị pháp lý của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam, quy chế pháp lý về thành viên trên Sở Giao dịch Chứng khoán, mô hình quỹ đầu tư và công ty chứng khoán, cũng như mối liên kết giữa thị trường cổ phiếu với các phân khúc tài chính liên quan.
Nhóm thứ ba xem xét mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn xếp hạng quốc tế, trọng tâm là bảo đảm quyền bình đẳng cho nhà đầu tư nước ngoài, gỡ nút thắt về tỷ lệ sở hữu room ngoại và hoàn thiện cơ chế thanh toán, bù trừ nhằm vừa giải quyết vướng mắc thể chế, vừa kiểm soát rủi ro hệ thống.
Nhóm thứ tư là giải pháp tăng cường minh bạch thông tin và bảo vệ nhà đầu tư trước những biến động khó lường của dòng vốn ngoại, rà soát lại các chế tài xử lý hành vi giao dịch nội gián, thao túng thị trường hoặc công bố thông tin sai lệch để bảo đảm tính răn đe, đồng thời thiết kế cơ chế xử lý tranh chấp hiệu quả giữa nhà đầu tư với doanh nghiệp đại chúng và các định chế trung gian.
Nhóm vấn đề cuối cùng hướng tới việc hoàn thiện thể chế thích ứng với làn sóng chuyển đổi số, sự bùng nổ của công nghệ tài chính FinTech, giao dịch thuật toán, tài sản số và chứng khoán số, đòi hỏi tư duy lập pháp phải đi trước một bước nhằm cân bằng giữa mục tiêu quản trị rủi ro và khuyến khích đổi mới sáng tạo.
Hội thảo quy tụ sự tham gia của nhiều chuyên gia đến từ các cơ quan quản lý nhà nước về chứng khoán, lãnh đạo doanh nghiệp, các quỹ đầu tư, định chế tài chính và các nhà khoa học từ các viện, trường đại học uy tín. Ban Tổ chức kỳ vọng các kết quả thảo luận sẽ được đúc kết thành báo cáo kiến nghị chính sách cụ thể, gửi tới các cơ quan có thẩm quyền làm cơ sở tham khảo thực chất cho quá trình sửa đổi, hoàn thiện pháp luật về thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian tới.
Tâm An
