TS. Cao Sỹ Kiêm: “Quản lý không giỏi thì đào thải”…

(TH&CL) Thống kê của nhóm Công tác đầu tư và thương mại thuộc Diễn đàn DN Việt Nam, cho biết, năm 2013, cả nước chỉ có 3 DNNN cổ phần hóa (CPH), thấp bằng 1/4  số  DNNN CPH năm 2012 và thấp kỷ lục so với mức cổ phần tới 800 DN/năm của những năm 2004 – 2005, giai đoạn hoàng kim của thị trường chứng khoán. Phóng viên Thương hiệu & Công luận đã có cuộc phỏng vấn TS. Cao Sỹ Kiêm, Chủ tịch Hiệp hội DNNVV Việt Nam, xung quanh vấn đề này.

TS. Cao Sỹ Kiêm, Chủ tịch Hiệp hội DNNVV Việt Nam

Theo thống kê, năm 2013, cả nước chỉ có 3 DNNN CPH. Đó là một con số quá khiêm tốn so với tiến độ cổ phần hóa những năm trước đó. Lý do là vì sao, thưa ông?

Người ta thường đổ lỗi cho sự chậm trễ này bằng lý do nền kinh tế đang quá khó khăn. Tuy nhiên, có cả những lý do ngoài vấn đề kinh tế mà chúng ta cần thừa nhận cho sự ì ạch này: Thứ nhất phải kể đến ý thức của các DNNN, do luôn ỷ lại là con cưng của Nhà nước nên thái độ trông chờ vào ngân sách, vào cứu cánh của Nhà nước là vẫn còn. Bên cạnh đó, chúng ta phải nhìn nhận khó khăn đồng bộ về kinh tế, về nguồn lực sản xuất và sự huy động đầu ra cho các DNNN. Thứ ba là sự đôn đốc, chỉ đạo của Nhà nước với các DN được chủ trương cổ phần không mạnh mẽ, không triệt để, dứt khoát, nên chưa tạo ra được sự chuyển biến. Kết quả là dù được chủ trương cổ phần hóa, nhưng năm 2013, chúng ta mới chỉ cổ phần được 3 DNNN, đây là một kết quả rất thấp.

Cái vướng nhất trong CPH DNNN khi thoái vốn đầu tư ngoài ngành là quy định phải bảo toàn vốn, trong khi vốn đầu tư ngoài ngành của các DNNN đều là những lĩnh vực hiện đang thua lỗ như chứng khoán, bất động sản, ngân hàng… Theo ông, chúng ta phải giải bài toán khó này như thế nào?

Vướng ở đây là sự vướng thể chế, vướng quy định. Theo nguyên tắc bảo toàn, khi CPH các DNNN, yêu cầu phải đảm bảo không mất tài sản, không được giảm giá, không có sự tư lợi, hay những dấu hiệu lợi dụng chính sách. Tuy nhiên, những lĩnh vực thoái vốn ngoài ngành của các DNNN đều là những ngành dễ thua lỗ như chứng khoán, bất động sản, ngân hàng. Đối với các ngành này, việc bán cổ phiếu như mức giá ban đầu là không thể. Chẳng ai chấp nhận mua giá cổ phiếu đắt đỏ trong thời điểm kinh tế khó khăn như hiện tại. Nếu chấp nhận bán cổ phiếu dưới mức quy định, bán giá rất thấp, mới mong có người mua. Nhưng nếu giải quyết như thế thì lại sai với quy định bảo toàn vốn của Nhà nước, các khoản lỗ ấy thì ai bù, ngân sách nào bù? Đây là điểm tắc cơ bản khiến các DNNN không thể cổ phần hóa nổi..Trong bối cảnh nền kinh tế đang suy giảm, kinh doanh thua lỗ, sản xuất yếu kém, đình trệ, thì chẳng chủ đầu tư nào muốn nhảy vào CPH, nhất là các DNNN cứ khăng khăng giữ giá. Nhưng quy định vẫn là quy định, biết là để cổ phiếu giá cao sẽ không bán được, nhưng chẳng DNNN nào dám hạ giá để bán ra...

Vậy giải pháp ngắn hạn, trước mắt cần thực hiện để đẩy nhanh tiến trình CPH DNNN là gì?

Giải pháp trước mắt là chúng ta phải làm thế nào để thoái vốn về, thoái bằng mọi giá, kể cả chấp nhận thua lỗ, nếu không muốn mất trắng. Muốn vậy, chúng ta cần giảm sự chi phối của Nhà nước trong quá trình CPH, kiện toàn lại bộ máy lãnh đạo các DNNN, tách rời những nhiệm vụ kinh tế, xã hội, công ích ra khỏi khối kinh doanh, chỉ thanh lý những yếu tố cốt lõi, vì nếu "bán" cả một mớ thua lỗ cộng gộp, sẽ chẳng ai dám mua. Bên cạnh đó, chúng ta phải hoàn thiện chủ sở hữu, kiện toàn vốn liếng, sau khi CPH, phải tính đến việc phân chia quyền lợi các bên cho thỏa đáng. Thứ nữa, chúng ta cần đòi hỏi minh bạch các DNNN CPH, tăng cường quản lý nhà nước để biết DN nào lỗ, DN nào có lãi, lý giải vì sao lỗ, kiểm soát được các DN thua lỗ để tiến hành CPH minh bạch, sát sao.

Còn giải pháp cho trung hạn và dài hạn là như thế nào?

Ngoài những giải pháp ngắn hạn, tiên quyết trước mắt, như tôi đã nói, chúng ta cũng cần nghĩ tới những giải pháp trung và dài hạn như tăng cường sự chỉ đạo của Đảng, đẩy nhanh quá trình CPH, thực hiện CPH theo quy luật của kinh tế thị trường. Bởi như chúng ta đã biết, kinh tế thị trường có những nguyên tắc riêng, không có yếu tố đặc quyền đặc lợi, mà là sự bình đẳng trong kinh doanh, CPH các DNNN theo nguyên tắc thị trường sẽ đem đến những kết quả nhất định…

Mới đây, trong phiên họp trực tuyến với các bộ, ngành, địa phương, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã chỉ đạo cần mạnh dạn thay thế những lãnh đạo DNNN không hoặc chậm trễ CPH. Theo ông, chỉ đạo này có thể thúc đẩy được tiến độ CPH DNNN?

Việc chọn lựa, bồi dưỡng, nâng cao chất lượng quản lý, cũng như tạo điều kiện quản lý thuận lợi cho lãnh đạo DNNN là cần thiết. Quyết định thay đổi lãnh đạo các DNNN nếu chậm trễ, không hưởng ứng, hoặc không đủ năng lực CPH các DNNN của Thủ tướng Chính phủ là đúng đắn. Đây là yếu tố quyết định tiến độ CPH, bởi nếu không có đội ngũ cán bộ tốt, không có một DN kinh doanh theo chiều hướng tích cực, có lãi, có đầu ra, thì thậm chí chúng ta bán rẻ DN cũng không ai mua. Vì vậy, trước khi đợi các nhà đầu tư nhảy vào CPH, chính các DNNN phải tự vực dậy, lớn mạnh và có đường hướng rõ ràng, điều này phụ thuộc vào trình độ lãnh đạo của các nhà quản lý DN. Quản lý không giỏi thì đào thải, thì phải xóa sổ là đúng!

Xin cảm ơn ông!

NGUYỄN HẠNH (Thực hiện)