Chính phủ vừa ban hành Nghị định 05/2026/NĐ-CP, quy định cụ thể tổ chức và hoạt động của Thanh tra ngành Ngân hàng, áp dụng từ ngày 15/1/2026.

Theo Nghị định, Thanh tra ngành Ngân hàng gồm hai cấp là Thanh tra Ngân hàng Nhà nước và Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực. Đây là lực lượng thực hiện chức năng thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong phạm vi quản lý nhà nước về tiền tệ và ngân hàng.

Thanh tra Ngân hàng Nhà nước là tổ chức hành chính thuộc cơ cấu của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, giúp Thống đốc quản lý nhà nước về công tác thanh tra ngân hàng. Cơ quan này có thẩm quyền thanh tra đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý của Thống đốc và lĩnh vực quản lý nhà nước của Ngân hàng Nhà nước. Thanh tra Ngân hàng Nhà nước chịu sự chỉ đạo, điều hành trực tiếp của Thống đốc và chịu sự chỉ đạo về nghiệp vụ thanh tra của Thanh tra Chính phủ.

Cơ cấu tổ chức của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước gồm Chánh Thanh tra, các Phó Chánh Thanh tra, thanh tra viên và công chức khác. Chánh Thanh tra do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước bổ nhiệm, miễn nhiệm, điều động, luân chuyển hoặc biệt phái sau khi có ý kiến bằng văn bản của Tổng Thanh tra Chính phủ.

Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực là đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước Khu vực, thực hiện thanh tra đối với các đối tượng thuộc thẩm quyền quản lý của Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực và trong phạm vi địa bàn được phân công. Đơn vị này chịu sự chỉ đạo, điều hành của Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực và chịu sự hướng dẫn nghiệp vụ của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước.

Về nhân sự, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực cũng có Chánh Thanh tra, Phó Chánh Thanh tra, thanh tra viên và công chức khác. Chánh Thanh tra Khu vực do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước bổ nhiệm theo đề nghị của Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực và ý kiến bằng văn bản của Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước.

Nghị định quy định rõ các hoạt động thanh tra ngân hàng, bao gồm xây dựng và ban hành kế hoạch thanh tra hằng năm, ban hành và công bố quyết định thanh tra, quản lý nhật ký đoàn thanh tra, giám sát hoạt động thanh tra, báo cáo và kết luận thanh tra, cũng như công khai kết luận và xử lý chồng chéo, trùng lặp trong hoạt động thanh tra.

Về thời hạn, một cuộc thanh tra do Thanh tra Ngân hàng Nhà nước thực hiện không quá 45 ngày. Trường hợp phức tạp hoặc tại địa bàn miền núi, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, thời hạn được gia hạn một lần, tối đa 25 ngày. Đối với Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực, thời hạn thanh tra không quá 30 ngày và được gia hạn một lần không quá 10 ngày trong trường hợp đặc biệt.

Nghị định 05/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/1/2026, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho tổ chức bộ máy và hoạt động thanh tra trong lĩnh vực ngân hàng.

Minh Thành