Từ ngày 6/5, Cục Hải quan chính thức triển khai các biện pháp tăng cường quản lý đối với mặt hàng đất hiếm xuất khẩu trên phạm vi cả nước. Yêu cầu này được nêu trong Công văn số 15912/CHQ-GSQL gửi đến các Chi cục Hải quan khu vực, trong bối cảnh việc quản lý tài nguyên khoáng sản, đặc biệt là nhóm khoáng sản chiến lược có giá trị cao, đang được siết chặt.
Theo chỉ đạo, cơ quan Hải quan chỉ giải quyết thủ tục xuất khẩu đối với đất hiếm khi hàng hóa đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý, có nguồn gốc hợp pháp theo quy định tại Nghị định 17/2020/NĐ-CP, đồng thời thuộc danh mục được phép xuất khẩu do Bộ Công Thương ban hành theo từng thời kỳ hoặc được cơ quan có thẩm quyền cho phép trong trường hợp đặc biệt.
Ở khâu khai báo, doanh nghiệp phải cung cấp đầy đủ và chi tiết thông tin liên quan như tên khoáng sản, tiêu chuẩn chất lượng, nguồn gốc mỏ, đơn vị khai thác và chế biến. Với các doanh nghiệp thương mại không trực tiếp khai thác, chế biến, phải bổ sung thông tin về hợp đồng và hóa đơn mua bán nội địa. Ngoài ra, các thông tin về giấy phép khai thác, giấy phép tận thu hoặc văn bản cho phép xuất khẩu cũng phải được khai báo đầy đủ trên tờ khai.
Về hồ sơ, người khai hải quan có trách nhiệm nộp đầy đủ chứng từ theo quy định hiện hành và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính hợp pháp của nguồn gốc khoáng sản. Trong trường hợp phát sinh nghi vấn, cơ quan hải quan sẽ yêu cầu doanh nghiệp cung cấp thêm tài liệu để chứng minh nguồn gốc hợp pháp của hàng hóa.
Đáng chú ý, Cục Hải quan yêu cầu kiểm tra thực tế đối với toàn bộ các lô hàng đất hiếm xuất khẩu, trừ một số trường hợp đặc thù. Việc kiểm tra được thực hiện trên cơ sở quản lý rủi ro, kết hợp đối chiếu với danh mục chủng loại và tiêu chuẩn chất lượng do Bộ Công Thương quy định. Trong trường hợp chưa đủ cơ sở xác định, cơ quan hải quan sẽ tiến hành lấy mẫu để giám định tại tổ chức đánh giá sự phù hợp theo quy định.
Kết quả kiểm tra sẽ là căn cứ để quyết định thông quan hoặc xử lý vi phạm nếu có. Song song đó, các đơn vị hải quan cũng tăng cường thu thập, phân tích thông tin đối với doanh nghiệp xuất khẩu đất hiếm, kịp thời đưa vào diện kiểm tra sau thông quan nếu phát hiện dấu hiệu rủi ro cao.
Ngoài ra, công văn cũng phân công rõ trách nhiệm cho các đơn vị liên quan. Trong đó, Chi cục Hải quan khu vực tổ chức rà soát, kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm; lực lượng Điều tra chống buôn lậu chủ trì xác minh, điều tra các dấu hiệu nghi vấn; trong khi bộ phận Quản lý rủi ro xây dựng tiêu chí phân luồng phù hợp để nâng cao hiệu quả kiểm soát.
PV (t/h)
