Trên địa bàn quản lý của Bộ Tư lệnh Vùng, hoạt động khai thác thủy hải sản diễn ra thường xuyên với số lượng tàu cá lớn, tiềm ẩn nguy cơ vi phạm quy định về thiết bị giám sát hành trình (VMS), khai thác sai vùng, sai tuyến, vượt ranh giới sang vùng biển nước ngoài để khai thác. Từ thực tiễn đó, Bộ Tư lệnh Vùng xác định tuyên truyền, phổ biến pháp luật là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao nhận thức, ý thức tự giác chấp hành và phòng ngừa vi phạm ngay từ cơ sở. Nhiều hình thức tuyên truyền được triển khai phù hợp với từng địa bàn, từng đối tượng.
Tiêu biểu là đơn vị phối hợp với Báo Công Lý tổ chức các “Phiên tòa giả định”. Kịch bản phiên tòa được xây dựng trên cơ sở các tình huống điển hình từ thực tiễn, phản ánh rõ hành vi ngư dân khai thác trái phép tại vùng biển nước ngoài, tháo thiết bị giám sát hành trình (VMS) nhằm né tránh kiểm tra, kiểm soát. Dựa trên tình huống có thật, hội đồng xét xử phân tích, làm rõ những hệ lụy pháp lý và tác động tiêu cực đến uy tín quốc gia khi vi phạm IUU; chỉ rõ sai phạm và trao đổi, giải đáp những khó khăn, vướng mắc của ngư dân liên quan đến việc lắp đặt, vận hành VMS, thủ tục đăng kiểm, cấp giấy tờ và các chính sách hỗ trợ; đồng thời khuyến cáo ngư dân duy trì hoạt động VMS 24/24 giờ...
Ông Trần Văn Đức, 60 tuổi, ngư dân phường Phước Thắng, Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ: Được trực tiếp theo dõi “Phiên tòa giả định”, tôi hiểu rõ hơn các quy định của pháp luật và hậu quả của việc khai thác hải sản trái phép. Tôi sẽ nhắc nhở con, cháu chấp hành nghiêm pháp luật, không vi phạm vùng biển nước ngoài để khai thác thủy hải sản.
Cùng với việc phối hợp tổ chức các “Phiên tòa giả định”, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 còn đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền thông qua nhiều hình thức, như: Phối hợp với ban tuyên giáo và dân vận các tỉnh ủy, thành ủy các địa phương ven biển tổ chức hội nghị tuyên truyền chống khai thác IUU và Chương trình công tác Dân vận “Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân” và Chương trình "Cảnh sát biển đồng hành với đồng bào dân tộc, tôn giáo"; ký kết với các cơ quan báo chí mở chuyên trang, chuyên mục "Vì chủ quyền an ninh - an toàn biển, đảo của Tổ quốc" tuyên truyền về biển, đảo; phối hợp với sở giáo dục và đào tạo các tỉnh, thành phố thực hiện Đề án 3934 về tổ chức Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương”; triển khai lực lượng đến các khu neo đậu tàu, thuyền, âu tàu, bến cảng… nơi tập trung đông dân cư, nhất là ngư dân để tuyên truyền pháp luật, cấp phát tài liệu, hướng dẫn thuyền viên không vi phạm quy định đánh bắt hải sản. Tùy điều kiện thực tế, Bộ Tư lệnh Vùng chỉ đạo vận dụng các phương pháp, hình thức tuyên truyền phù hợp, cốt lõi là chất lượng tuyên truyền và sự chuyển biến về nhận thức, hành động để ngư dân tự giác “nói không” với vi phạm đánh bắt hải sản trên vùng biển nước ngoài.
Để nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo, chỉ huy lực lượng chống khai thác IUU trên địa bàn rộng, được sự đồng ý của thủ trưởng cấp trên, Bộ Tư lệnh Vùng đã thành lập Sở Chỉ huy phía trước. Trên cở sở đó Đảng ủy Sở Chỉ huy phía trước và các chi bộ tàu ra nghị quyết chuyên đề, xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm và biện pháp thực hiện. Sở Chỉ huy phía trước trực tiếp nắm tình hình, chỉ huy, điều phối lực lượng, phương tiện; các tàu bám sát khu vực được phân công, tăng cường tuần tra, kiểm tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện và xử lý các tình huống phát sinh trên biển.
Đại tá Nguyễn Hồng Chuyên, Chính ủy Sở Chỉ huy phía trước cho biết: Chúng tôi xác định cụ thể nhiệm vụ cho từng lực lượng, từng tàu; duy trì nghiêm chế độ trực, bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt; kết hợp chặt chẽ giữa tuần tra, kiểm soát với tuyên truyền để ngư dân hiểu đúng, chấp hành nghiêm pháp luật. Trong thời gian thực hiện nhiệm vụ trên biển, chúng tôi đã kiểm tra, kiểm soát kết hợp tuyên truyền trực tiếp cho 144 tàu cá với 1.011 thuyền viên; tổ chức 1.130 lượt tuyên truyền qua hệ thống thông tin liên lạc nghề cá tới 643 tàu với 4.434 lượt thuyền viên. Qua đó, góp phần đưa pháp luật đến với ngư dân ngay trên ngư trường, nâng cao ý thức tự giác chấp hành và phòng ngừa vi phạm.
Hiệu quả của việc kết hợp tuyên truyền với tuần tra, kiểm soát được thể hiện rõ qua thực tiễn. Lúc 0 giờ 05 phút ngày 23/8, Tàu 202 phát hiện 3 tàu cá hoạt động cách đường phân định Việt Nam - Indonesia khoảng 7 hải lý về phía Bắc, có hướng cơ động xuống phía Nam. Nhận định các phương tiện có nguy cơ vượt ranh giới sang vùng biển nước ngoài, Tàu 202 phối hợp với Tàu 216 và tàu dân quân thường trực BV-98308TS nhanh chóng tiếp cận, kiểm tra.
Qua kiểm tra, cả 3 tàu cá đều có dấu hiệu vi phạm quy định về thiết bị VMS. Lực lượng chức năng đã lập biên bản vi phạm hành chính và tổ chức dẫn giải các phương tiện về cảng Hải đội 301, phường Phước Thắng, Thành phố Hồ Chí Minh để tiếp tục xác minh, xử lý theo quy định của pháp luật.
Song song với nhiệm vụ tuần tra, kiểm tra, kiểm soát, các tàu của Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 còn đẩy mạnh công tác dân vận, đồng hành, hỗ trợ ngư dân vươn khơi, bám biển; kết hợp tuyên truyền, phổ biến pháp luật, cấp phát tài liệu, tặng cờ Tổ quốc và hỗ trợ nhu yếu phẩm, vật tư thiết yếu. Qua đó, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, củng cố niềm tin và tăng cường tình đoàn kết quân dân trên biển.
Thời gian tới, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Vùng tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp chống khai thác IUU; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng và địa phương quản lý hoạt động tàu cá. Trọng tâm là đổi mới, nâng cao hiệu quả tuyên truyền; tăng cường theo dõi, giám sát hoạt động của thiết bị VMS; kịp thời phát hiện, cảnh báo, ngăn chặn từ sớm, từ xa và kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Qua đó, góp phần ngăn chặn tàu cá Việt Nam khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài, cùng cả nước tháo gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC), hướng tới phát triển nghề cá bền vững, có trách nhiệm.
Đức Định
