Ngày 14/10/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Công văn số 11812/BNNMT-TSKN gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển có tàu cá, đề nghị tập trung triển khai các giải pháp tăng cường quản lý đội tàu, kiểm soát hoạt động khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản.
Động thái này nhằm thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư, Nghị quyết số 52/NQ-CP ngày 22/4/2024 của Chính phủ cùng các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) sau đợt thanh tra lần thứ năm liên quan đến chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương rà soát, đối chiếu toàn bộ thông tin tàu cá giữa hồ sơ quản lý và cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase), bảo đảm cập nhật đầy đủ, chính xác các thông tin về đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác, thiết bị giám sát hành trình (VMS) và tình trạng hoạt động của từng tàu.
Trên cơ sở rà soát, các địa phương phải phân loại rõ tàu đủ điều kiện hoạt động, tàu chưa đủ điều kiện, tàu không còn hoạt động, tàu đã xóa đăng ký và những trường hợp thuộc diện cần quản lý. Đồng thời, phân công cụ thể trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, cá nhân theo dõi từng nhóm tàu, kịp thời xác minh và xử lý những trường hợp dữ liệu thiếu, sai lệch hoặc chưa thống nhất.
Đối với tàu chưa được cấp giấy phép khai thác, giấy phép hết hạn hoặc thông tin chưa phù hợp với hồ sơ quản lý, cơ quan chức năng phải hướng dẫn chủ tàu hoàn thiện thủ tục theo quy định. Những tàu không đáp ứng điều kiện cấp phép phải được quản lý, giám sát chặt chẽ, không để tiếp tục hoạt động khai thác trái phép.
Đáng chú ý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các địa phương không tự đặt thêm thủ tục, giấy tờ hoặc điều kiện ngoài quy định khi giải quyết hồ sơ cấp giấy phép khai thác thủy sản. Những trường hợp cố ý vi phạm hoặc sử dụng hồ sơ, thông tin không chính xác phải được phát hiện, xác minh và xử lý theo thẩm quyền.
Cùng với việc quản lý đội tàu, công tác kiểm soát tàu cá ra, vào cảng và giám sát sản lượng thủy sản bốc dỡ cũng phải được tăng cường. Các ban quản lý cảng cá, cơ quan quản lý thủy sản và lực lượng chức năng có trách nhiệm phối hợp kiểm tra, đối chiếu dữ liệu tàu cá, nhật ký khai thác, thông tin giám sát hành trình và dữ liệu trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT).
Những trường hợp có dấu hiệu bất thường về thời gian, hành trình khai thác, loài thủy sản, sản lượng hoặc địa điểm bốc dỡ phải được kiểm tra, xác minh, làm rõ.
Đặc biệt, việc cấp giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác và giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác phải bảo đảm đúng điều kiện, hồ sơ, trình tự và thẩm quyền. Cơ quan chức năng không được xác nhận, chứng nhận đối với hồ sơ không đáp ứng quy định; trường hợp thông tin chưa thống nhất hoặc có dấu hiệu bất thường phải làm rõ trước khi giải quyết.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu kịp thời phát hiện, lập hồ sơ và xử lý các hành vi khai báo không đúng sản lượng, hợp thức hóa nguồn gốc thủy sản khai thác bất hợp pháp.
Đối với tàu cá có nguy cơ cao vi phạm IUU, nhất là tàu cá “ba không” (không đăng ký, không đăng kiểm đối với tàu thuộc diện phải đăng kiểm, không có giấy phép khai thác), các địa phương phải lập danh sách, xác định rõ chủ tàu, tình trạng pháp lý, vị trí neo đậu và biện pháp quản lý phù hợp. Những tàu không đủ điều kiện không được tiếp tục hoạt động khai thác trái quy định.
Công tác quản lý thiết bị giám sát hành trình cũng được yêu cầu chấn chỉnh. Các địa phương phải rà soát tình trạng lắp đặt, duy trì hoạt động của thiết bị VMS, làm rõ nguyên nhân hư hỏng, mất kết nối hoặc có dấu hiệu bị can thiệp, vô hiệu hóa.
Đối với những tàu mất kết nối khi đang hoạt động trên biển, có hành trình bất thường hoặc dấu hiệu vượt ranh giới cho phép, cơ quan chức năng phải đối chiếu dữ liệu, xác minh nguyên nhân và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan. Việc xử lý phải phân biệt rõ sự cố kỹ thuật với hành vi vi phạm đã được xác minh, không kết luận vi phạm khi chưa đủ căn cứ.
Ngoài kiểm soát hoạt động khai thác, Bộ Nông nghiệp và Môi trường còn đề nghị các địa phương tăng cường kiểm tra việc chấp hành quy định của tổ chức, cá nhân thu mua, bảo quản, vận chuyển, chế biến và doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản có sử dụng nguyên liệu khai thác nhập khẩu. Các trường hợp có dấu hiệu bất thường về nguồn gốc phải được phối hợp xác minh, xử lý theo quy định.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển chỉ đạo các cơ quan chuyên môn và đơn vị liên quan tổ chức thực hiện nghiêm túc, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, khắc phục những tồn tại trong quản lý tàu cá và truy xuất nguồn gốc thủy sản.
Kết quả thực hiện phải được thể hiện bằng hồ sơ, tài liệu kiểm chứng và dữ liệu cập nhật đầy đủ, chính xác trên các hệ thống quản lý, bảo đảm khả năng kiểm tra, đối chiếu và truy xuất trong toàn bộ quá trình khai thác, thu mua, chế biến và tiêu thụ thủy sản.
Thiên Trường
