Hạ tầng được đặt vào bài toán kết nối thị trường
Trong tổng nguồn vốn mới, WB phê duyệt ba khoản vay với tổng trị giá 666,74 triệu USD dành cho các dự án có quy mô và phạm vi tác động khác nhau, nhưng cùng hướng tới nâng cao chất lượng hạ tầng và năng lực kết nối.
Tại Hải Phòng, khoản vay 260,1 triệu USD dành cho dự án phát triển thành phố thích ứng với biến đổi khí hậu sẽ hỗ trợ xây dựng một đoạn mới của đường Vành đai 3, giúp rút ngắn thời gian vận chuyển giữa các đầu mối quan trọng. Dự án đồng thời mở rộng năng lực xử lý nước thải và tăng khả năng bảo vệ khu vực trung tâm lịch sử trước nguy cơ ngập lụt.
Dự án dự kiến mang lại lợi ích cho hơn 311.000 người dân, đồng thời tạo việc làm cho khoảng 13.000 lao động phổ thông và chuyên môn trong quá trình xây dựng.
Ở Đồng bằng sông Cửu Long, khoản vay 251,12 triệu USD tập trung vào nâng cấp 251 km đường quốc lộ trọng yếu theo các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn giao thông. Việc cải thiện các tuyến kết nối được kỳ vọng bảo đảm lưu thông quanh năm cho khoảng 856.800 người sử dụng trực tiếp, đặc biệt trong điều kiện mưa lớn, qua đó hỗ trợ nông dân đưa nông sản ra thị trường ổn định hơn.
Không chỉ phục vụ đi lại, những dự án này còn tác động trực tiếp đến khả năng lưu chuyển hàng hóa. Khi thời gian vận chuyển được rút ngắn và các tuyến đường có khả năng khai thác ổn định hơn, chi phí phát sinh do ách tắc, gián đoạn vận tải cũng có cơ hội giảm xuống.
Đây cũng là lý do WB nhấn mạnh vai trò của các hành lang giao thông và dịch vụ đô thị trong giảm chi phí kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Đầu tư hạ tầng gắn với khả năng chống chịu
Một phần đáng kể của dòng vốn quốc tế mới được dành cho những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ biến đổi khí hậu, trong đó có thủy sản và thủy lợi.
Với khoản vay 155,52 triệu USD, Dự án Phát triển thủy sản bền vững sẽ được triển khai tại các khu vực miền Bắc, miền Trung và Đồng bằng sông Cửu Long. Chín cảng cá sẽ được hiện đại hóa, đồng thời tăng cường hạ tầng và năng lực quản lý nhằm thúc đẩy khai thác, nuôi trồng thủy sản theo hướng bền vững và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.
Khoảng 525.000 ngư dân, người nuôi trồng thủy sản và cư dân ven biển dự kiến được hưởng lợi. Việc nâng cấp hạ tầng được kỳ vọng góp phần cải thiện chất lượng thủy sản, tăng thu nhập và hạn chế tổn thất sau thu hoạch; trong đó phụ nữ dự kiến chiếm ít nhất một nửa số người thụ hưởng trực tiếp.
Cùng hướng tới khả năng chống chịu, ADB và Chính phủ Việt Nam đã ký gói tài trợ 42,76 triệu USD cho dự án hiện đại hóa thủy lợi tại Đồng Nai, Gia Lai và Quảng Ngãi. Nguồn vốn gồm khoản vay từ ADB cùng các khoản viện trợ không hoàn lại do ADB quản lý.
Dự án sẽ hiện đại hóa 7 hệ thống thủy lợi, cải thiện quản lý và phân bổ nguồn nước, qua đó hỗ trợ khoảng 295.500 người ứng phó với hạn hán, biến động lượng mưa và áp lực cạnh tranh nguồn nước.
Theo ADB, hạ tầng thủy lợi ổn định không chỉ giúp bảo vệ sản xuất mà còn tạo điều kiện để nông dân chuyển đổi sang các loại cây trồng có giá trị cao hơn, đa dạng hóa sinh kế và nâng cao khả năng chống chịu trước thời tiết cực đoan.
Như vậy, điểm chung của các khoản vốn mới không nằm ở quy mô giải ngân đơn thuần mà ở cách nguồn lực được đưa vào những “nút thắt” của nền kinh tế: giao thông kết nối, hạ tầng đô thị, chuỗi thủy sản và quản trị nguồn nước. Nếu được triển khai hiệu quả, dòng vốn quốc tế có thể tạo thêm nền tảng cho tăng trưởng, đồng thời giúp Việt Nam nâng cao khả năng thích ứng với những biến động ngày càng lớn về khí hậu và tài nguyên.
Minh Thành (t/h)
