Theo Bộ Nội vụ, đến ngày 13/6, thông qua 11 Nghị quyết của Chính phủ cùng các thông tư của bộ, ngành, 697 thủ tục hành chính đã được bãi bỏ, 673 thủ tục được đơn giản hóa và 1.754 điều kiện kinh doanh được cắt giảm. Đây là một trong những kết quả đáng chú ý trong quá trình tháo gỡ các rào cản gia nhập và hoạt động trên thị trường.
Những con số này cho thấy cải cách đang được triển khai theo hướng giảm bớt các tầng nấc can thiệp không cần thiết, đồng thời tạo điều kiện để hoạt động kinh tế vận hành nhanh và linh hoạt hơn.
Chuyển từ kiểm soát trước sang quản lý bằng dữ liệu
Điểm mới trong cải cách hiện nay không chỉ nằm ở số lượng thủ tục được cắt giảm mà còn ở phương thức quản lý. Tư duy “xin - cho”, tiền kiểm và cấp phép đang từng bước được thay thế bằng quản lý dựa trên tiêu chuẩn, quy chuẩn, dữ liệu và hậu kiểm.
Cách tiếp cận này giúp Nhà nước tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực thực sự cần kiểm soát, thay vì kiểm tra đồng loạt ngay từ đầu. Với những ngành, lĩnh vực có thể quản lý bằng tiêu chuẩn và điều kiện minh bạch, việc giảm yêu cầu xin phép có thể rút ngắn đáng kể thời gian gia nhập thị trường.
Luật Đầu tư sửa đổi năm 2026 là một bước đáng chú ý theo hướng này. Luật cắt giảm 62 ngành, nghề đầu tư kinh doanh và sửa đổi 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện so với Luật Đầu tư năm 2025. Theo tính toán của Bộ Tài chính, nếu phương án được thực hiện đầy đủ, khoảng 786 điều kiện kinh doanh và 232 thủ tục hành chính có thể được loại bỏ.
Chi phí tuân thủ dự kiến giảm khoảng 175 tỷ đồng mỗi năm, cùng hàng nghìn giờ thực hiện thủ tục của người dân và doanh nghiệp. Quan trọng hơn, việc giảm điều kiện kinh doanh góp phần tạo không gian cho các mô hình mới xuất hiện và nguồn lực được phân bổ linh hoạt hơn.
Cải cách cũng đang gắn ngày càng chặt với chuyển đổi số. Việc số hóa quy trình, kết nối dữ liệu và truy vết quá trình xử lý hồ sơ không chỉ giúp rút ngắn thời gian mà còn tạo cơ sở để kiểm soát trách nhiệm, hạn chế phát sinh các yêu cầu ngoài quy định.
Giảm chi phí tuân thủ để tạo thêm động lực tăng trưởng
Trong nhóm các bộ, ngành triển khai khối lượng cải cách lớn, Bộ Tài chính đã thực hiện phần lớn các phương án được phê duyệt. Theo phương án tại Quyết định số 1848/QĐ-TTg ngày 27/8/2025, 208 thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý được đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa; đồng thời 120/363 điều kiện kinh doanh được đề xuất cắt giảm.
Đến nay, Bộ Tài chính đã thực thi 204/208 phương án, đạt 98%; cắt giảm 100/120 điều kiện kinh doanh, tương đương 83,33%. Giá trị chi phí được cắt giảm đạt 17.268/17.290 tỷ đồng, tương đương 99,9%; thời gian giải quyết giảm 2.023/2.036 ngày, đạt 99,36% kế hoạch.
Ở nhóm thủ tục thuộc thẩm quyền Bộ, 124/136 phương án cắt giảm, đơn giản hóa đã được thực thi, giúp giảm khoảng 2.710 tỷ đồng chi phí và 721/728 ngày giải quyết thủ tục theo kế hoạch.
Những kết quả này cho thấy cải cách thủ tục có thể tạo ra tác động kinh tế trực tiếp thông qua việc tiết kiệm thời gian và chi phí. Tuy nhiên, để tác động đó chuyển hóa thành năng lực tăng trưởng, yêu cầu quan trọng là cải cách phải được duy trì liên tục và đồng bộ giữa các cấp.
Theo Nghị quyết số 258/NQ-CP ngày 31/8/2026, Chính phủ yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đồng thời tránh phát sinh thêm thủ tục, điều kiện kinh doanh và ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không cần thiết.
Mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026-2030 vì thế không chỉ phụ thuộc vào vốn, năng suất hay mở rộng thị trường. Một môi trường kinh doanh có thủ tục đơn giản, quy trình minh bạch và thời gian xử lý ngắn cũng chính là một dạng “hạ tầng mềm” của nền kinh tế.
Khi mỗi thủ tục được cắt giảm đồng nghĩa với một phần chi phí được loại bỏ, mỗi ngày xử lý được rút ngắn trở thành thêm thời gian cho sản xuất và đầu tư, cải cách hành chính sẽ không còn là câu chuyện riêng của bộ máy công quyền mà trở thành một động lực trực tiếp hỗ trợ tăng trưởng.
Minh Thành (t/h)
