Từ giảm chi phí vốn đến mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa đề nghị các ngân hàng thương mại triển khai chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Theo định hướng này, các ngân hàng được yêu cầu chủ động cân đối nguồn lực, tiết giảm chi phí để xây dựng các chương trình, sản phẩm và gói tín dụng phù hợp với nhu cầu của người dân, doanh nghiệp. Trong đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các lĩnh vực có khả năng tạo động lực cho tăng trưởng được xác định là nhóm ưu tiên.
Điểm đáng chú ý nhất nằm ở chi phí vốn. Lãi suất cho vay bằng đồng Việt Nam thuộc chương trình phải thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng tại từng thời kỳ.
Mức ưu đãi được áp dụng tương ứng với khoản vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Bên cạnh giảm lãi suất, các ngân hàng có thể miễn, giảm phí dịch vụ nếu có, phù hợp với quy định pháp luật và khả năng của từng tổ chức tín dụng.
Cách thiết kế này tạo ra một nguyên tắc tương đối rõ về mức độ ưu đãi, đồng thời cho phép từng ngân hàng chủ động xây dựng sản phẩm dựa trên nguồn vốn và khả năng quản trị rủi ro.
Đối tượng thụ hưởng khá rộng, gồm doanh nghiệp nhỏ và vừa; doanh nghiệp, cá nhân sản xuất kinh doanh trong nông nghiệp, nông thôn, công nghiệp hỗ trợ, xuất khẩu, chế biến - chế tạo và lĩnh vực công nghệ cao.
Trong bối cảnh chi phí vốn vẫn là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới quyết định đầu tư và mở rộng sản xuất, việc giảm lãi suất có thể giúp doanh nghiệp cải thiện dòng tiền, giảm chi phí tài chính và tăng khả năng triển khai các kế hoạch kinh doanh.
Tuy nhiên, chính sách không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều đương nhiên được vay với lãi suất thấp hơn 1%. Việc thẩm định, quyết định cho vay vẫn thực hiện theo quy định hiện hành. Các yêu cầu về điều kiện tín dụng, phân loại nợ, trích lập dự phòng và quản trị rủi ro vẫn được giữ nguyên.
Điều này cho thấy mục tiêu của chương trình là mở rộng khả năng tiếp cận vốn với chi phí hợp lý, nhưng vẫn đặt trong khuôn khổ an toàn của hệ thống ngân hàng.
Dòng vốn tìm đến những khu vực tạo tăng trưởng mới
Một điểm khác biệt của chương trình là phạm vi lĩnh vực ưu tiên không dừng ở các ngành sản xuất truyền thống.
NHNN định hướng dòng vốn tới kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn và các dự án thuộc Danh mục phân loại xanh. Đây đều là những lĩnh vực được kỳ vọng hình thành các động lực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc tiếp cận nguồn vốn phù hợp có ý nghĩa đặc biệt bởi đây là nhóm thường gặp nhiều hạn chế về tài sản bảo đảm, năng lực tài chính và khả năng tiếp cận các kênh huy động vốn khác.
Nguồn tín dụng với chi phí thấp hơn có thể giúp nhóm doanh nghiệp này đầu tư máy móc, công nghệ, mở rộng sản xuất hoặc chuyển đổi phương thức kinh doanh. Tuy nhiên, để vốn thực sự đi vào nền kinh tế, bên cạnh lãi suất, thủ tục và tốc độ xử lý hồ sơ cũng là yếu tố quan trọng.
Theo NHNN, các ngân hàng thương mại phải xây dựng và công bố chương trình từ tháng 8/2026. Các ngân hàng thương mại nhà nước được đề nghị phát huy vai trò tiên phong trong bố trí nguồn lực; các ngân hàng khác được khuyến khích tham gia và chủ động thiết kế sản phẩm phù hợp.
Một yêu cầu đáng chú ý khác là công khai lãi suất của chương trình trên website. Việc minh bạch thông tin giúp doanh nghiệp có cơ sở so sánh giữa các ngân hàng, đồng thời hạn chế khoảng cách giữa chính sách ưu đãi trên giấy và khả năng tiếp cận vốn trên thực tế.
Trong trường hợp một khách hàng đồng thời đủ điều kiện hưởng nhiều chương trình tín dụng, ngân hàng có thể cân đối nguồn lực để áp dụng một hoặc nhiều chính sách hỗ trợ phù hợp.
NHNN cũng giao các chi nhánh khu vực theo dõi quá trình triển khai, phối hợp với các sở, ngành tháo gỡ vướng mắc và báo cáo những vấn đề vượt thẩm quyền.
Trong mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, việc đưa vốn đến đúng khu vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao đang trở thành yêu cầu quan trọng. Với chương trình mới, tín dụng không chỉ được kỳ vọng hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua áp lực chi phí mà còn góp phần thúc đẩy những ngành có khả năng tạo dư địa tăng trưởng dài hạn.
Nếu chính sách ưu đãi được triển khai đồng đều, minh bạch và đi cùng khả năng thẩm định nhanh, dòng vốn ngân hàng có thể trở thành một trong những công cụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cấp năng lực sản xuất, đầu tư công nghệ và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị mới.
Minh Thành (t/h)
