Tăng trưởng cao nhưng chưa thể “về đích”
Hoạt động xây dựng đang trở thành một trong những động lực đáng chú ý của nền kinh tế năm 2026. Theo Bộ Xây dựng, giá trị tăng thêm toàn ngành trong 9 tháng tăng 10,31%, đóng góp 1,77 điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP.
Riêng hoạt động xây dựng tăng 12,22%, cao hơn 3,21 điểm phần trăm so với mức tăng GDP 9 tháng của cả nước. Đáng chú ý, quý III ghi nhận mức tăng 14,22%, tiếp tục cao hơn mức 11,03% của 6 tháng đầu năm.
Kết quả này đưa xây dựng lên vị trí dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng trong 20 ngành kinh tế cấp I, vượt cả công nghiệp chế biến, chế tạo với mức tăng 11,36%.
Động lực tăng trưởng đến từ nhiều phía, trong đó đáng kể là đầu tư và phát triển hạ tầng. Vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội 9 tháng tăng 15,1%, vốn ngân sách nhà nước do địa phương quản lý tăng 20,9%. Cả nước cũng hoàn thành thêm 395 km đường bộ cao tốc, nâng tổng chiều dài cao tốc lên 3.345 km.
Thị trường nhà ở cũng tạo thêm dư địa cho hoạt động xây dựng khi 109 dự án nhà ở xã hội với khoảng 153.760 căn hộ đã được khởi công từ đầu năm.
Tuy nhiên, những con số tích cực trong 9 tháng chưa đồng nghĩa với việc mục tiêu cả năm đã nằm trong tầm tay.
Theo kịch bản tăng trưởng được Chính phủ giao, hoạt động xây dựng phải tăng 19,2% trong quý IV để đưa mức tăng cả năm lên 14,5%. Như vậy, tốc độ tăng trong quý cuối năm phải cao hơn khoảng 5 điểm phần trăm so với quý III.
Đây là khoảng cách không nhỏ, đòi hỏi khối lượng thi công và giải ngân phải được đẩy nhanh trong thời gian còn lại của năm.
Hạ tầng, vật liệu và bất động sản cùng chịu áp lực
Theo Bộ Xây dựng, dư địa tăng trưởng quý IV chủ yếu đến từ các dự án hạ tầng trọng điểm, vốn đầu tư và nhu cầu vận tải tăng vào cuối năm. Trong đó, việc các địa phương đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, thi công và giải ngân vốn đầu tư công sẽ có vai trò quan trọng.
Các địa phương hiện quản lý khoảng 85% vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước. Vì vậy, tiến độ triển khai tại địa phương có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng hoàn thành mục tiêu tăng trưởng của toàn ngành.
Bên cạnh đó, giá nguyên, nhiên liệu và vật liệu xây dựng tiếp tục là biến số cần theo dõi. Bộ Xây dựng cho biết đã tăng cường theo dõi, dự báo và công bố giá vật liệu, đồng thời đề xuất giải pháp xử lý những khó khăn phát sinh đối với các công trình trọng điểm.
Không chỉ xây dựng, các lĩnh vực liên quan cũng được đặt mục tiêu tăng tốc. Kinh doanh bất động sản được giao mức tăng 15,1% trong quý IV, vận tải và kho bãi tăng 15,1%, còn cung cấp nước, xử lý rác thải và nước thải tăng 17,7%.
Trong 9 tháng, bất động sản mới tăng 5,15%, thấp hơn đáng kể so với xây dựng. Điều này cho thấy dư địa cải thiện vẫn còn lớn nhưng cũng đồng nghĩa áp lực trong quý cuối năm sẽ tập trung vào khả năng tháo gỡ các điểm nghẽn về dự án, thủ tục và nguồn lực.
Bộ Xây dựng đang yêu cầu các chủ đầu tư đẩy mạnh thi công, thanh toán ngay khi có khối lượng hoàn thành và điều chuyển vốn từ dự án giải ngân chậm sang dự án có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn.
Với nền tảng tăng trưởng 12,22% sau 9 tháng, xây dựng đang có lợi thế để tiếp tục đóng góp vào tăng trưởng chung. Tuy nhiên, mục tiêu 14,5% cả năm sẽ phụ thuộc vào khả năng biến lượng vốn đầu tư, các dự án hạ tầng và nhu cầu xây dựng thành khối lượng thực hiện trong quý IV. Đây sẽ là giai đoạn quyết định liệu ngành xây dựng có thể duy trì vị trí đầu tàu tăng trưởng đến cuối năm hay không.
Nam Sơn (t/h)
