“Xé rào” vác hàng qua biên giới Cao Bằng

Từ mốc 701 đến mốc 706, phóng viên Tạp chí Thương hiệu và Công luận đã nhiều lần tiếp cận hiện trường, ghi nhận hoạt động tập kết, sang tải, mang vác hàng hóa diễn ra từ sáng sớm, ban ngày, buổi tối cho đến rạng sáng.

Những gì chúng tôi chứng kiến đặt ra nhiều câu hỏi về nguồn hàng, cách thức tổ chức, tuyến vận chuyển và công tác kiểm soát tại khu vực biên giới này.

Lên núi tìm đường vào mốc 701

Từ trung tâm xã Trường Hà, chúng tôi di chuyển theo hướng Đông Bắc, dọc tuyến đường tỉnh 210, theo cung đường ôm sườn núi vào khu vực xã Tổng Cọt, tỉnh Cao Bằng.

Quãng đường hơn 27 km tưởng như không quá xa. Nhưng đó chỉ là khoảng cách trên bản đồ. Còn để tiếp cận những khu vực sát đường biên, hành trình thực tế dài hơn rất nhiều.

Rời tuyến đường chính, chiếc xe máy bắt đầu bò theo những con đường đất đá quanh co. Có đoạn đá sỏi lởm chởm, có đoạn dốc dựng đứng. Càng đi sâu, tiếng động cơ càng phải gằn lên để vượt những con dốc.

Mốc 701 nằm trên một dốc núi, ở độ cao khoảng 888 m. Từ xa, những cột mốc trắng nối tiếp nhau trên sườn núi, trong đó có mốc 699, 700 và 701. Qua một Trạm biên phòng, con đường đổ dốc rồi men vào khu dân cư. Chúng tôi gửi xe gần khu dân cư rồi tiếp tục đi bộ. Khoảng vài trăm mét đường núi đi qua rừng thông, với những cây chanh leo, ổi dại, bưởi mọc ven đường chúng tôi không mấy khó khăn để tiếp cận mốc 699.

Ngay cạnh mốc 699 là hệ thống hàng rào sắt chạy dọc đường biên giới Việt Nam - Trung Quốc. Một chi tiết khiến chúng tôi dừng lại. Trên hàng rào xuất hiện một khoảng mở hình chữ nhật, đủ rộng để một người có thể đi qua.

Từ mốc 699, hết cung đường đẹp, chúng tôi phải vượt qua những đoạn núi đá lởm chởm, trên núi đá toàn chất thải trâu, ngựa… chúng tôi hướng về mốc 700.

Tiếp tục leo lên sườn núi đá, lúc lại phải xuống khe rồi băng qua đoạn đường đồi núi cây cỏ rậm rạp, dưới chân là nền đất đỏ trộn cùng cơn mưa đầu giờ chiều khiến nền đất bở, trơn trượt, chúng tôi đi men theo con đường mòn dọc theo hàng rào biên giới tiếp tục tìm đường đi lên mốc 700. Tại khu vực mốc 700, qua quan sát, không thấy khoảng mở tương tự.

Nhưng càng lên cao, những dấu hiệu bất thường càng rõ.

Ô cửa trên hàng rào và những bao hàng trên núi

Mốc 701 nằm ở lưng chừng núi. Đất ở đây chuyển sang màu đỏ, địa hình bớt đá hơn nhưng vẫn dốc và lầy lội sau cơn mưa.

Phía Việt Nam gần mốc 701 xuất hiện những lối mòn chạy về phía hàng rào biên giới.

Ghi nhận tại tọa độ 22,98470 độ Bắc, 106,16836 độ Đông, hướng mắt nhìn về phía hàng rào biên giới, một khoảng mở hình chữ nhật được “xé toạc” trên hàng rào biên giới hai nước xuất hiện.

Con đường đất đỏ từ lưng chừng núi chạy thẳng về phía hàng rào. Những vết chân, vết trượt trên mặt đất cho thấy nơi đây có người thường xuyên qua lại.

Tại thời điểm phóng viên ghi nhận, khoảng 11h54 ngày 6/4/2026, chúng tôi bắt gặp một nhóm người đang mang những bao hàng lớn trên vai, di chuyển lên con dốc sát khu vực hàng rào.

Không ai đi nhẹ nhàng. Những người mang hàng phải cúi người về phía trước, bám vào địa hình để lấy điểm tựa. Bao hàng lớn đè trên vai khiến mỗi bước chân trở nên nặng nề. Rồi họ tiến về phía khoảng mở trên hàng rào. Không phải cổng kiểm soát. Không phải lối đi thông thường. Đây là khoảng mở hình chữ nhật đủ rộng để một người mang vác bao tải hàng trên lưng lần lượt đi qua.

Chúng tôi đứng từ phía Việt Nam quan sát từng người lần lượt di chuyển qua khoảng mở rồi tiếp tục về phía bên kia.

Tại hiện trường, những lối mòn đất đỏ dẫn từ khu vực mốc 701 về phía hàng rào hiện lên khá rõ.

Tìm hiểu của phóng viên được biết hàng hóa được tập kết chủ yếu trong các nhà dân ở làng Pác Có - xóm Cha Vạc và xóm Nhỉ Đú, xã Tổng Cọt, tỉnh Cao Bằng. Sau đó, các cửu vạn vác hàng băng qua núi, đưa lên khu vực mốc và sang biên giới Trung Quốc.

Trao đổi với phóng viên, một chủ hàng cho hay, sau khi “cửu vạn” vác hàng qua mốc 701, đi qua hàng rào sang phía Trung Quốc, các chủ hàng phía Trung Quốc sẽ bố trí ngựa thồ nhận hàng và vận chuyển về điểm tập kết.

Với chúng tôi, hình ảnh những bao hàng lần lượt được mang tới khoảng mở trên hàng rào là một cảnh tượng khó có thể bỏ qua.

250.000 đồng cho một bao hàng

Theo chia sẻ của một chủ hàng, mỗi bao cau khô hoặc hàng đông lạnh được vác qua mốc 701 khoảng 30 đến 35kg được thuê người mang qua khu vực mốc 701 với giá khoảng 250.000 đồng.

“Người khỏe có thể chập hai bao hàng trong một chuyến. Tiền công được tính theo bao hàng và chuyến vận chuyển”, chủ hàng cho hay.

Con số 250.000 đồng nghe có vẻ không quá lớn nếu đứng riêng lẻ. Nhưng trên một cung đường mà mỗi chuyến phải leo núi, vượt địa hình hiểm trở và mang trên vai hàng chục kilôgam hàng hóa, đó là khoản tiền đủ để biến những lối mòn trên núi thành một “con đường” vận chuyển hàng hóa.

Và chúng tôi bắt đầu nhận ra, phía sau những bao hàng trên mốc 701 không chỉ có người mang vác, có người thuê, có hàng hóa, có điểm tập kết, có đường đi…Và có những người ở phía bên kia chờ nhận hàng.

Nhưng khi rời mốc 701, chúng tôi lại bắt gặp một dấu hiệu khác.

Từ mốc 701, chúng tôi phải leo núi quay trở lại mốc 699 để lấy xe.

Vừa bước chân xuống chân núi, một người đàn ông lạ mặt xuất hiện. Người này không nói gì, chỉ đưa ánh mắt nhìn dò xét chúng tôi.

Chúng tôi lấy xe chạy qua khu dân cư để quay ra trục đường liên xã. Đúng lúc ấy, một chiếc xe sang tải, hay còn được gọi là xe “tăng bo”, bám sát phía sau. Chiếc xe theo chúng tôi rời làng, vượt qua chốt biên phòng rồi ra đường liên xã. Cảm giác bị theo dõi khiến hành trình trở nên căng thẳng hơn.

May mắn, phía trước xuất hiện một chiếc xe tải chở trâu của người dân địa phương đang dừng giữa đường để dồn trâu xuống xe. Chúng tôi tranh thủ cắt đuôi chiếc xe nhỏ rồi tiếp tục di chuyển về phía mốc 706.

Nhưng câu chuyện về những chiếc xe “tăng bo” mới chỉ bắt đầu.

Con đường xuống thung lũng và chiếc xe tải phủ bạt

Khoảng hơn 17h ngày 15/8/2026, từ đường liên xã, từ chân dốc phía ngoài, xe của chúng tôi đi qua xóm Chông Mạ tới xóm Tả Piẩu, băng qua xóm Nặm Niệc, rồi rẽ vào một con đường bê tông nhỏ đã xuống cấp để vào xóm Đông Có, xã Tổng Cọt.

Chạy qua khu vực nhà dân xóm Đông Có khoảng 1km, con đường bê tông biến mất, trước mắt chúng tôi xuất hiện một chiếc kho làm bằng tôn, cửa đóng then cài. Ngay bên ngoài là chiếc xe tải chở hàng biển kiểm soát 98C-156.61. Thùng xe được phủ bạt kín, dây chằng được buộc cẩn thận, lốp xe dính đầy bùn đất, cửa xe bên lái được mở sẵn.

Chúng tôi tiếp tục rẽ phải. Trước mặt là con dốc đổ xuống thung lũng sâu hun hút. Đá sỏi lởm chởm, những tảng đá lớn nằm giữa đường. Những khúc cua tay áo liên tiếp xuất hiện trên con dốc núi cao thăm thẳm. Có đoạn, người ngồi sau phải nhảy xuống đi bộ. Người lái xe, một tay bóp chặt phanh, chân rà xuống mặt đường để giữ xe không bị ngả nghiêng trên con dốc.

Khi xe xuống thung lũng, nằm lẻ loi giữa thung lũng là một cái chòi nhỏ được xây ngay sát đường vào thung lũng, theo lời người dân địa phương đây là chốt biên phòng, khi chúng tôi đi qua có một người đàn ông mặc thường phục và 1 chiếc xe máy đang đỗ ngay tại sân chòi nhỏ.

Chia sẻ với chúng tôi, một chủ hàng cho hay: Muốn vào được mốc 704-706 phải qua tổ công tác biên phòng Chông Mạ, và qua chốt biên phòng nằm ngay gần chân mốc 704.

Xuống đến thung lũng, hai bên đường là những ruộng rau bí, cây gừng. Rồi con đường đá sỏi lại tiếp tục dẫn chúng tôi lên dốc núi, chiếc xe máy ga hết tốc lực để bò lên một khe núi đá rộng. Sau khe đá, ở đây xuất hiện một khoảng đường đá sỏi rộng. Hai bên là những chiếc lều dựng tạm bằng vài cây gậy, được phủ tạm tấm bạt che mưa nắng. Bên dưới là những chiếc ghế nhựa, mỗi chiếc lều có 1 cái bàn nhựa, hoặc bàn gấp nhỏ. Những vỏ lon, chai nhựa nằm rải rác quanh khu vực. Nhìn qua tưởng chừng chỉ là một điểm dừng tạm giữa núi, nhưng nơi đây không giống một nơi nghỉ chân thông thường, bởi phía trước chúng tôi là mốc 706.

“Giờ vàng thả mốc”

Nếu mốc 701 nằm trên lưng chừng núi với những lối mòn đất đỏ thì mốc 706 là một câu chuyện khác.

Địa hình tập kết hàng bên dưới lòng chảo thung lũng, đường xuống thung lũng sâu hơn, những sống núi dựng đứng hơn.

Tại khu vực có tọa độ 22,97370 độ Bắc, 106,19600 độ Đông, xã Tổng Cọt, tỉnh Cao Bằng, chiều 15/8/2026, chúng tôi tiếp tục ghi nhận hiện trường.

Khoảng 17h37, theo thông tin được chủ hàng chia sẻ trước đó khiến chúng tôi chú tâm: “Sắp tới giờ thả mốc.”

Ghi nhận tại thời điểm 17h50 phút, tiếng xe máy và tiếng người cười nói từ phía sau vọng tới.

Xuất hiện trước mắt chúng tôi là hình ảnh sáu thanh niên họ nói tiếng địa phương, mặc áo mưa, đi xe máy tiến vào khu vực. Họ không đi lang thang. Họ đến đúng điểm.

Theo thông tin từ người dân địa phương, đây là những “cửu vạn” đến sớm để chờ đến giờ “thả mốc”. Đó là thời điểm các xe tải chở hàng bắt đầu vào điểm sang tải. Hàng sẽ được hạ xuống. Sau đó, những người mang vác sẽ đưa hàng vượt núi qua khu vực mốc 706 về phía biên giới Trung Quốc. Câu nói “thả mốc” được sử dụng như một tín hiệu về thời điểm hoạt động vận chuyển hàng hóa bắt đầu.

Khoảng 18h22 cùng ngày, tại tuyến đường bê tông liên xã Tổng Cọt, chúng tôi tiếp tục ghi nhận một chiếc xe tải phủ bạt kín đang chạy hướng về phía đường vào mốc 706.

Thông tin từ những người dân địa phương, từ khoảng 18 giờ, các xe tải chở hàng sẽ lần lượt vào điểm để “cửu vạn” hạ hàng, sang tải rồi bốc hàng leo núi qua khu vực mốc 706.

Đây là những gì chúng tôi ghi nhận tại hiện trường ngày 15/8/2026. Nhưng hoạt động này không chỉ xuất hiện trong một buổi chiều. Những hình ảnh chúng tôi thu thập từ tháng 4 đến giữa tháng 8/2026 cho thấy hoạt động vận chuyển xuất hiện ở nhiều khung giờ khác nhau.

Những bao hàng trong ánh sáng nhập nhoạng

Trước đó, tại thời điểm 5h45 và 5h59 phút ngày 5/4/2026, khi trời còn chưa sáng rõ, hàng chục người mang hàng xuất hiện trên các sườn núi. Cả nam và nữ. Người đi ủng, người đi giày. Trên vai họ là những bao tải màu xanh. Họ di chuyển dọc các vách đá.

Đến khoảng 6h36 phút, một nhóm đông người xuất hiện tại khu vực sườn núi. Hàng hóa được tập kết bên vách đá. Một số người ngồi nghỉ sau hành trình vượt dốc.

Khoảng 9h48 phút và 9h56 phút, hoạt động tiếp tục. Ba chiếc xe tải chất đầy bao tải xuất hiện, hàng hóa chất trên xe nhô cao khỏi thùng xe. Bên cạnh là xe ba gác, 2 hàng dọc xe máy và những nhóm người mang vác.

Khi lái xe mở thùng xe, công nhân ùa tới chen lấn xô đẩy, bốc từng bao cau khô, thậm chí nhiều cửu vạn khỏe họ có thể chia hai bao vác đi cùng một lúc. Hàng từ xe tải được đưa xuống, chuyển sang các phương tiện nhỏ hơn hoặc tiếp tục được cửu vạn mang trên vai vận chuyển vào phía trong.

Một chuỗi vận chuyển hiện ra ngay giữa vùng núi: Xe tải lớn; Xe bo (xe trung chuyển nhỏ); Những hàng dài xe máy 2 bên điểm tập kết hàng và cuối cùng là những tốp cửu vạn, có những thời điểm từ vài chục lên tới cả trăm người.

Tất cả nối với nhau thành từng mắt xích.

Những chiếc xe tải và hoạt động sang tải

Hoạt động sang tải tiếp tục được ghi nhận ở nhiều thời điểm.

Khoảng 9h21 phút ngày 11/4/2026, hai xe tải mang biển kiểm soát 98H-4118 và 11A-183.02 xuất hiện tại khu vực.

Đến 8h35 phút ngày 16/4, hoạt động bốc dỡ, sang tải tiếp tục diễn ra.

Ba xe tải trên 10 tấn được ghi nhận đang chở hàng. Một trong số đó là xe mang biển kiểm soát 98C-109.89. Chiếc xe phủ bạt kín. Phía dưới lớp bạt là những bao tải màu xanh xếp thành từng lớp. Trên thùng xe có hai người đang bốc dỡ.

Một xe tải khác đỗ phía trên cũng đang sang tải. Vách ngang thùng xe được hạ xuống. Hàng từ xe lớn được chuyển sang những phương tiện nhỏ hơn.

Tại khu vực này xuất hiện những chiếc xe được gọi là “xe bo”, “xe trung chuyển”.

Hai bên tuyến đường: nhiều xe máy tập kết, người đến, xe đến, hàng đến…rồi hàng lại được đưa đi, các cửu vạn vác hàng leo núi băng qua dãy nũi phía trước vượt biên giới sang đất Trung Quốc.

350.000 - 400.000 đồng cho một bao hàng qua mốc 706

Nếu tại mốc 701, một bao hàng khoảng 35 kg có giá thuê khoảng 250.000 đồng, thì tại mốc 706, mức tiền công cao hơn.

Theo chủ hàng tên Tr. (tên nhân vật đã được thay đổi), hàng đi qua mốc 706 chủ yếu gồm cau khô, hàng đông lạnh như: chân gà, thịt bò…. mỗi bao cau khô hoặc hàng đông lạnh khoảng 30 - 35 kg được thuê vận chuyển với giá từ 350.000 - 400.000 đồng.

Lý do theo người này, là do đường xa hơn và địa hình hiểm trở hơn. Người mang hàng phải vượt núi, đưa hàng sang phía bên kia núi mới tiếp cận khu vực biên giới Trung Quốc. Một chuyến mất khoảng 1,5 - 2 giờ. Người khỏe có thể mang từ hai đến ba bao mỗi chuyến.

Nhưng điều khiến chúng tôi chú ý không chỉ là tiền công. Đó là cách tính công.

Theo lời chủ hàng tên Tr., khi nhận hàng tại khu vực xe tải phía Việt Nam, mỗi người mang hàng được phát một chiếc thẻ. Thẻ dùng để chấm công. Sau khi mang hàng qua núi, sang phía bên kia và giao hàng, thẻ được thu lại. Người mang hàng được phát thẻ mới để quay trở lại phía Việt Nam và tiếp tục lượt tiếp theo.

Nếu được cơ quan chức năng xác minh, cách tính công này cho thấy hoạt động mang vác hàng hóa không đơn thuần là những chuyến đi tự phát của từng cá nhân, mà có dấu hiệu của sự phân công, điều phối nhất định.

Khi những ngọn đèn pin nối nhau giữa đêm

Nếu ban ngày, những bao hàng và chiếc xe tải đã khiến khu vực mốc 706 trở nên khác thường, thì khi trời tối, hoạt động ấy lại mang một diện mạo khác.

22h36 ngày 4/4/2026.Trên con đường núi tối om, những ánh đèn pin xuất hiện. Từng vệt sáng nối nhau. Những bóng người mang theo bao hàng lần lượt di chuyển trên sườn núi. Không tiếng động cơ. Chủ yếu là tiếng bước chân và ánh sáng nhỏ nhoi của những chiếc đèn pin giữa địa hình hiểm trở.

Ngày 5/4/2026, khoảng 19h36, hoạt động mang vác tiếp tục được ghi nhận. 20h27 cùng ngày, vẫn còn người di chuyển.

Đến rạng sáng 11/4/2026, khoảng 1h52, những người mang hàng lại xuất hiện. Hoạt động tiếp tục đến khoảng 3h15.

Núi đã chìm vào đêm, nhưng những chuyến hàng chưa dừng lại.

Các tư liệu chúng tôi thu thập cho thấy hoạt động vận chuyển xuất hiện từ lúc trời còn chưa sáng, kéo dài trong ngày, tiếp tục vào buổi tối và có thời điểm kéo đến rạng sáng.

Những câu hỏi ở lại sau những chuyến hàng

Sau nhiều lần tiếp cận hiện trường, điều còn lại không chỉ là những hình ảnh về các bao hàng. Đó là một chuỗi vận chuyển.

Tại mốc 701, có những lối mòn dẫn về phía hàng rào. Có khoảng mở trên hàng rào. Có người mang hàng đi qua. Có chủ hàng nói về cách thức nhận hàng phía bên kia.

Tại mốc 706, có xe tải lớn. Có sang tải. Có xe trung chuyển. Có người mang hàng. Có thời điểm hoạt động được tổ chức theo giờ. Và có những chuyến hàng diễn ra giữa đêm.

Nhưng hàng hóa từ đâu đến? Ai tổ chức tập kết? Những chiếc xe tải lớn đi vào khu vực bằng tuyến đường nào? Tại sao phải sang tải? Những chiếc xe “bo”, xe trung chuyển đưa hàng đi đâu? Ai thuê những người mang hàng? Ai phát thẻ chấm công? Hàng hóa sau khi vượt qua những lối mở trên hàng rào được đưa đến đâu?

Những nội dung này cần được cơ quan chức năng xác minh.

Đặc biệt, đối với những hình ảnh người mang hàng đi qua các khoảng mở trên hàng rào, cần xác định chính xác vị trí, thời gian, diễn biến và điểm đến của hàng hóa sau khi qua khu vực biên giới.

Chúng tôi đã gửi tư liệu đến cơ quan chức năng

Để kiểm chứng thông tin theo hướng khách quan, đa chiều, Tạp chí Thương hiệu và Công luận đã chủ động liên hệ đặt lịch làm việc cung cấp tư liệu và đề nghị cơ quan chức năng xác minh.

Ngày 23/7/2026, Tạp chí gửi giấy giới thiệu và nội dung làm việc tới cơ quan chức năng, tập trung vào các hình ảnh, video liên quan đến khu vực được xác định trong quá trình thu thập tư liệu là mốc 701 và mốc 706.

Nội dung đề nghị xác minh gồm địa điểm, thời gian, hoạt động vận chuyển hàng hóa xuất hiện trong các video cũng như công tác quản lý, kiểm soát tại khu vực được phản ánh.

Tuy nhiên, đến thời điểm thực hiện bài viết, Tạp chí vẫn chưa nhận được thông tin liên hệ chính thức về lịch làm việc và phản hồi đối với những nội dung đã đề nghị xác minh.

Ngày 2/8/2026, Tạp chí cung cấp hình ảnh, video và nội dung phản ánh cho đại diện Đồn Biên phòng Tổng Cọt, Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng.

Trao đổi với phóng viên, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Tổng Cọt, Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng, Lý Tiến Đạt cho biết, chưa thể khẳng định những hình ảnh, nội dung trong video có thuộc vị trí do đơn vị quản lý hay không và đề nghị thời gian 2 ngày kể từ ngày 2/8/2026 để xác minh, phản hồi bằng văn bản.

Tuy nhiên, tại thời điểm thực hiện bài viết, Tạp chí Thương hiệu và Công luận vẫn chưa nhận được phản hồi bằng văn bản từ phía đại diện Đồn Biên phòng Tổng Cọt, Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng; chúng tôi vẫn đang chờ kết quả xác minh chính thức.

Phía sau những lối mở

Biên giới vốn là nơi mỗi con đường, mỗi cột mốc và mỗi khoảng mở đều có ý nghĩa đặc biệt.

Những gì chúng tôi chứng kiến tại khu vực mốc 701 và 706 cho thấy một hoạt động vận chuyển hàng hóa diễn ra với nhiều mắt xích: từ xe tải, điểm tập kết, sang tải, xe trung chuyển đến những người mang hàng vượt núi.

Có những chuyến hàng diễn ra giữa ban ngày. Có những chuyến bắt đầu khi trời vừa sáng. Và có những bóng người vẫn tiếp tục di chuyển khi đồng hồ đã sang ngày mới.

Những lối mòn đất đỏ dẫn về phía hàng rào. Những khoảng mở đủ cho một người mang hàng đi qua. Những bao tải nằm trên sườn núi. Những chiếc xe tải phủ bạt kín mít. Những tấm thẻ được dùng để chấm công.

Tất cả đang đặt ra một câu hỏi lớn hơn: cơ chế nào đang vận hành phía sau dòng hàng hóa ấy? Đó là hàng gì? Từ đâu đến? Đi đâu? Ai tổ chức? Ai kiểm soát?

Và nếu những hoạt động được ghi nhận thực sự liên quan đến việc đưa hàng qua biên giới, trách nhiệm quản lý tại những khu vực này được thực hiện như thế nào?

Đây là những câu hỏi cần được trả lời bằng kết quả xác minh chính thức của cơ quan có thẩm quyền.

Tạp chí Thương hiệu và Công luận sẽ tiếp tục theo dõi, xác minh và thông tin tới bạn đọc khi có phản hồi chính thức từ Đồn Biên phòng Tổng Cọt, Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng.

Nhóm PV