Hình như chẳng ai quan tâm tới sự ô nhiễm - đang từng giờ, từng phút “bủa vây” những cái sọt hàng, những cái bàn tạm bợ bày bán thực phẩm. Càng chứng kiến thì càng ghê sợ… Đương nhiên, đó chỉ là một phần nhỏ liên quan tới vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm xung quanh những cái chợ tạm, chợ cóc - mọc vô tư bất cứ đâu trên đất Hà thành.
Ảnh minh họa
Mỗi lần ra chợ, tạt qua các quầy thực phẩm, nom thấy những cái bàn, thớt, bao tải, sọt, làn đựng thịt, tôi lại thấy ghê ghê và liên tưởng đến những quầy bán thực phẩm bên xứ người.
Ở bên nước họ, người ta đựng thực phẩm bẳng sọt nhựa, kim loại có phủ lớp chống gỉ; bàn dùng để đặt, chặt, băm thịt là thứ kim loại cứng, phẳng, nhẵn (thường là hợp kim chống gỉ), để khi chế biến đảm bảo không có mùn bám vào. Nhìn chung, khâu vệ sinh dụng cụ đồ nghề rất sạch sẽ, chỉ cần dùng giẻ lau là đủ.
Còn ở ta, tại các chợ tạm, chợ cóc, phần lớn dụng cụ đồ nghề của cánh hàng thịt là những cái bàn gỗ, các làn bằng cói, mây, tre, rồi bao tải… Có những người chở thịt chạy hàng trăm cây số trên đường, chẳng cần đồ đựng mà quăng cả con heo vắt ngang xe máy, mặc cho cát bụi, thậm chí phân, nước tiểu bắn vào. Đồ đựng - người ta không mấy khi giặt mà chỉ lau qua bằng giẻ, vì ở chợ, nhất là chợ cóc, chợ tạm, lấy đâu ra nước? Đã mang về nhà rồi, nhớ thì giặt, quên thì “ôi dào chuyện vặt!”. Trời nóng, chỉ qua vài ngày, những mẩu thịt vụn bám vào kẽ làn, bao tải sinh mùi hôi thối khó tả. Biết vậy, nhưng chẳng ai dại thay đồ mới, bèn tặc lưỡi “thiên hạ ấy mà, ai hơi đâu!”. Ngày ngày, thực phẩm sống vẫn được đặt trong những vật dụng ấy. Chỉ trừ khi chúng không dùng được mới thay cái mới.
Đáng sợ hơn vẫn là những cái bàn gỗ, thớt gỗ. Những cái bàn để chềnh ềnh ngoài trời. Có người lau, có người rửa. Xin được nước sạch thì tốt, không có thì “nhượng tạm” phần nước rửa rau, rửa bát đĩa của cánh hàng chủ bên rồi dùng giẻ lau 4 mùa “cọ vội”. Mưa, nắng, gió bụi; súc vật bò lên liếm láp; ruồi, muỗi, bọ… bò vào “chén” ngập chân răng những mẩu thịt vụn trên các kẽ nứt, vết băm và đẻ, ỉa luôn trên đó. Sáng ra, thịt các loại lại được trưng bày la liệt trên bàn. Thịt được người ta quăng, ném, chặt, thậm chí thái, băm ngay trên mặt bàn. Bởi thế, thực phẩm mua về dễ bị bám sạn, mùn. Thịt lợn lạc (thăn) rửa mãi cũng hết sạn. Còn thịt bèo nhèo thì rất khó rửa sạch. Rửa hết bụi, mùn, chưa hẳn là đã sạch. Như trên đã nói, độ ngấm của mùi qua sự ẩm, hơi nước từ các vật dụng để lưu cữ ngày nọ qua ngày kia, thực là phiền toái.
Ngoài ra, còn phải kể đến việc không ít “thượng đế” có tác phong… công nghiệp - nhờ rửa rồi thái thịt ngay tại bàn, về nhà chỉ việc bỏ vào xoong. Cũng không ít người - nhất là người già thích loại bò bạc nhạc, mang về rửa qua quít rồi nấu món sốt vang. Món này ăn vào rất dễ mắc sạn, mùn như bỡn. Đau bụng, ỉa chảy, ngộ độc thức ăn rất có thể xảy ra trong những trường hợp ăn phải thực phẩm như trên. Thứ nữa, ăn phải thực phẩm không được rửa kỹ càng, biết đâu những hạt sạn, bụi mùn gỗ bám vào thành ruột, phát sinh ra những bệnh khó lường.
Đương nhiên, vệ sinh an toàn thực phẩm không có nghĩa chỉ chú trọng tới việc xem thực phẩm an toàn tới đâu, kể cả thực phẩm sống và thực phẩm chín bán ngoài chợ. Mà phải lưu ý tới tất cả những yếu tố tác động, xung quanh vấn đề làm thế nào để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm? Điều đó cũng có nghĩa là không nên coi thường, bỏ qua những trường hợp, thí dụ như thực trạng các dụng cụ, đồ nghề như đã nêu trên đây.
Xin có một vài lời khuyên đối với người đi mua thực phẩm. Khi mua, nên để ý một chút tới đống đồ nghề dụng cụ xem nó có “sáng sủa” không; không nên ham rẻ mà mua những miếng thịt vụn, thịt thừa bị ném vào một xó bàn, loại này thường là hỗn tạp dễ bị ôi, mắc nhiều mùn, sạn. Hạn chế mua thịt bạc nhạc, bèo nhèo bỡi lẽ loại này thường bám nhiều sạn và cũng thường là nơi “tụ họp” của các loại sán…
Xuân Phong
