Xưa, yến sào chủ yếu được đám nhà giàu mua tẩm bổ cho những người lớn tuổi, người đau ốm, làm quà biếu… do giá trị dinh dưỡng rất cao, giá cả đắt đỏ. Ngày nay, nhiều người có thể thưởng thức món ăn cao cấp này. Nhưng…

Vì sao quý hiếm?

Yến sào chính là tổ của chim yến, một loài chim nhỏ nhắn sống ngoài đảo xa. Tổ chim yến được làm từ chính nước bọt của chúng. Ban ngày, chúng đi săn lùng thực phẩm trên biển, đêm đến lại “nhỏ dãi” làm thành tổ. Tổ yến thường xuyên bị lấy đi để nó tiếp tục làm tổ.

Tổ Yến sào được chia làm 3 loại, gồm: Mao yến, bạch yến huyết yến. Mao yến là tổ làm lúc đầu để đẻ trứng nên chứa nhiều lông yến, sần sùi như xơ mướp, cứng mà giòn. Bạch yến: tổ làm lần thứ hai, sau khi mao yến bị lấy mất, có màu trắng tinh, nửa trong suốt. Huyết yến: loại yến sào quý và hiếm nhất, chứa các sợi xơ màu đỏ mà người ta cho rằng đó là do máu của yến lẫn với nước dãi.

Trung tâm Công nghệ sinh học (Đại học Thủy sản) cùng Viện Công nghệ Sinh học (thuộc Trung tâm Khoa học tự nhiên và Công nghệ quốc gia) đã công bố thành phần dinh dưỡng của yến sào, bao gồm 18 loại acidamin, một số hàm lượng rất cao serine, tyrosine, phenylalanine, proline, acid aspartic… Điều đó cho thấy, yến sào là thực phẩm có hàm lượng dinh dưỡng cao.

Trắng đen – thật giả

Chính vì yến sào quý hiếm và đắt đỏ, đã khiến người ta lợi dụng - phù phép bằng đủ phương cách nhằm đánh lừa người tiêu dùng. Và yến sào thật giả lẫn lộn, đang được tung ra  thị trường.

Chị Võ Thu Sương (Q. 8, TP. HCM) chia sẻ: “Vì yến giá rẻ, lại nghe người ta nói dùng rất tốt cho sức khỏe nên tôi thường xuyên mua về, chế biến cho gia đình ăn”. Khi hỏi “chị có nghĩ đó là yến sào thật?”, chị Tươi giọng thành thật: “Tôi chịu thôi, chỉ biết rằng khi chế biến thấy nó bị nhão và nở to”…

Không ít người mua yến sào như chị Tươi và cũng đều lắc đầu “không biết là giả hay thật”.

Song các chuyên gia khẳng định dứt khoát đó là yến sào giả. Bởi lẽ, như lời một chủ chuyên bán yến sào ở chợ Tân Định “người ta bán tới mấy trăm ký yến sào mỗi tháng”, thì thấy rõ sự dối trá của đám gian thương tới mức nào. Người chủ này còn tiết lộ, đám gian thương dùng cả mủ cây trôm làm giả yến sào.

Mủ (nhựa) cây trôm là chất tiết - được thu hoạch từ vỏ thân cây trôm. Về mặt y học, nhựa trôm hút nước mạnh nên có tác dụng làm trương nở và gây kích thích nhu động ruột, nhờ đó phân được đẩy ra dễ dàng. Vì vậy, nhựa trôm được xem là thuốc nhuận tràng, dùng điều trị chứng táo bón, ổn định huyết áp, giải độc gan, giúp mau lành vết thương... Nhưng nếu sử dụng bừa bãi nhựa trôm, sẽ rất nguy hại cho sức khỏe, thậm chí gây tử vong.

Trên thị trường, ngoài mủ cây trôm, đám gian thương còn nghĩ ra đủ thứ công nghệ “tân trang” yến sào giả siêu đẳng, đủ mọi thủ đoạn làm giả tổ yến…

Lý giải cho việc nhiều cửa hàng đại lý nhập khẩu yến sào từ các nước trong khu vực song lại giới thiệu là của Việt Nam, ông Nguyễn Hoàng Tuấn, một chuyên gia nuôi yến sào tại TP. HCM cho biết, sản phẩm yến sào có tại Indonesia, Malaysia và nhiều nơi khác, nhưng sản phẩm của Việt Nam vẫn được bình trọn tốt nhất. Chính vì vậy, người ta thường mượn danh sản phẩm “made in Vietnam” để bán với giá cao.

Điều đáng nói là hiện nay, rất nhiều sản phẩm yến sào trôi nổi, không rõ nguồn gốc xuất xứ xâm nhập, trà trộn trên thị trường, nhất là tại TP. HCM, được đánh bóng bởi những tên tuổi thương hiệu có tiếng của Việt Nam, lại chưa có sự giám định về chất lượng của các cơ quan chức năng?

Thực tế, các sản phẩm yến sào gần như bị thả nổi trên thị trường. Thiết nghĩ, đã đến lúc, các cơ quan chức năng cần đưa ra biện pháp hữu hiệu nhằm quản lý tốt hơn đối với mặt hàng yến sào - dễ bị gian thương lợi dụng, móc túi người tiêu dùng.

Minh Thọ