Hàng loạt vụ tai nạn máy bay thảm khốc trong thời gian gần đây đã chỉ ra những “ lỗ hổng” về bảo đảm an toàn cho các chuyến bay cũng như sự lỏng lẻo về an ninh trong ngành hàng không thế giới. Tổ chức Hàng không Dân dụng quốc tế (ICAO) đã kêu gọi LHQ thông qua luật hạn chế sử dụng các loại vũ khí phòng không, đồng thời phổ biến rộng rãi hơn những nguy cơ có thể xảy ra cho an toàn bay.

“ Vận xui” của hàng không thế giới

Đúng một tuần khi chiếc máy bay số hiệu MH17 của Hãng hàng không Malaysia (Malaysia Airlines) bị rơi ( ngày 17-7-2014) khi bay qua không vận thuộc miền đông Ukraine làm 289 người tử nạn, chiếc máy bay mang số hiệu AH5017 thuộc hãng hàng không Algeria cũng gặp nạn làm 116 người chết. Trước đó một ngày, chiếc máy bay thương mại ATR mang hiệu số GE222 của Đài Loan ( Trung Quốc) bị rơi, khiến 48 hành khách thiệt mạng.

Theo hãng tư vấn hàng không Ascend ( có trụ sở tại London, Anh) tính đến hết tháng 7-2014, thế giới đã chứng kiến 51 sự cố hàng không, số 98 sự cố xảy ra năm 2013. Cũng theo Ascend, chỉ trong tháng 7-2014, số người chết vì tai nạn máy bay trên thế giới đã tăng gấp đôi tổng số nạn nhân thiệt mạng trong cả năm 2013. Điều này khiến nhiều người băn khoan liệu các tiêu chuẩn an toàn đối với mỗi chuyến bay thương mại có bị các hãng hàng không xem nhẹ?

Dù phải buộc tuân theo những tiêu chuẩn an toàn khắt khe và nghiêm ngặt nhất, nhưng ngành hàng không liên tiếp gặp phải các sự cố liên quan động cơ, cháy buồng lái, bánh máy bay bị xì hơi, sự cố trật bánh trên đường băng… ngày 22-5-2014, chiếc máy bay Saab 340 của hãng hàng không Loganair  (Scotland) đang trên đường bay từ thành phố Aberdeen tới san bay Sumburghs 9 đảo Shetland) đã phải hạ cánh khẩn cấp xuống sân bay Inverness, phía bắc  Scotland. Nguyên nhân ban đầu được cho là cánh máy bay bị đóng băng do hệ thống rã đông gặp sự cố.

Cũng trong tháng 5-2014, chiếc máy bay số hiệu OD1232 thuộc Hãng hàng không Malindo Air ( Malaysia) sau khi cất cánh từ sân bay Subang đi Kota Baru ( bang Kelantan) đã phải quay trở lại sau khi phát hiện một lốp bị xì hơi. Toàn bộ 72 hành khách và phi hành đoàn trên chuyến bay được sơ tán khỏi máy bay và không có ai bị thương. Trước đó, vào ngày 21-4, một chiếc máy bay của hãng hàng không Malaysia cũng gặp sự cố tương tự. Theo đó, chiếc máy bay chở 166 người từ sân bay quốc tế Kuala Lumpur đi Bangalore, Ấn Độ đã buộc phải hạ cánh khẩn cấp do phát hiện sự cố về lốp. May mắn là 159 hành khách và bảy thành viên phi hành đoàn đều an toàn.

Vận xui cứ theo đuổi Hãng hàng không Malaysia khi vào ngày 30-7-2014, chiếc máy bay số hiệu MH136 của hãng này đã suýt va vào một chiếc máy bay khác trên đường băng  tại Adelaide (Autralia), nơi chiếc máy bay chuẩn bị cất cánh để bắt đầu chặng bay đến Thủ đô Kuala Lumpur (Malaysia). May mắn là MH136 đã kịp dừng lại khi bất ngờ nhận được lệnh ngừng bay khẩn cấp từ trạm kiểm soát không lưu Adelaide, rằng chiếc máy bay này trùng đường băng với một chiếc máy bay khác đang chuẩn bị hạ cánh. Sự việc tương tự cũng xảy ra tại sân bay Barcelona ( Tây Ba Nha) ngày 7-7-2014, khi chiếc Boeing 767 -300 chuẩn bị hạ cánh thì phát hiện một chiếc Airbus A340-300 đang lăn bánh trên cùng một đường băng. Ngay lập tức, phi công điều khiển chiếc Boeing 767-300 chuyển hướng để bay lên để tránh tai nạn xảy ra.

Các sự cố khác của ngành hàng không thế giới năm 2014 liên tiếp xảy ra. Ngày 29-4, chiếc máy bay số hiệu BAE-146 chở 93 người đang trên lộ trình từ thành phố Perth tới đảo Barrow (Australia) bị buộc phải hạ cánh khẩn cấp ngay sau khi vừa cất cánh từ sân bay Perth do một động cơ bốc cháy dữ dội. Ngày 13-7, chiếc Boeing 777 của hãng hàng không Ấn Độ đã buộc phải quay trở lại sân bay quốc tế Newark Liberty, New Jersey (Mỹ) sau khi một động cơ của chiếc máy bay này bốc hỏa vì quá nóng. Mới đây nhất, ngày 30-7, chiếc máy bay mang số hiệu 3340 của Hãng hàng không Envoy Air (Mỹ), chở theo 44 hành khách, đã buộc phải hạ cánh khẩn cấp tại sân bay La Guardia ngay sau khi vừa cất cánh sau khi phi công phát hiện khói đen bốc lên ở buồng lái.

Cảnh báo về an toàn bay

Sau vụ chiếc máy bay số hiệu MH370 mất tích, thảm kịch tiếp tục xảy ra  với chiếc máy bay số hiệu MH17 của Hãng hàng không Malaysia. Trong vụ MH17, các chuyên gia đã lên tiếng cảnh báo “ lỗ hổng” lớn về an ninh và an toàn bay trong ngành hàng không quốc tế, sau khi có những nghi vấn về việc máy bay MH17 đã bị bắn hạ khi bay qua vùng chiến sự.

Thông thường, các hãng hàng không trên thế giới đều được báo trước về các cuộc tập trận ở những khu vực mà máy bay có thể bay qua, từ đó cơ quan quản lý bay sẽ có kế hoạch hủy hoặc chuyển hướng các chuyến bay. Nhưng trong trường hợp này, dù bay qua không phận thuộc khu vực miền đông Ukraine, nơi đang diễn ra giao tranh gay gắt, nhưng không hề có bất cứ một cảnh báo nguy hiểm nào được đưa ra với Hãng hàng không Malaysia cũng như với các hành khách trước khi MH17 cất cánh.

Ngay sau khi vụ tai nạn xảy ra, Bộ trưởng Giao thông vận tải Malaysia Llow Tiong khẳng định lộ trình bay được Chính phủ Ukraine và Cơ quan An ninh Hàng không châu Âu ( Eurocontrol) phê duyệt. Đáng ngại là, chiếc máy bay MH17 đã gặp tai nạn thảm khốc, dù được cho là tuân thủ độ cao 10.668m, độ cao được xác định an toàn trước nhiều loại vũ khí phòng không. Tại thời điểm xảy ra giao tranh căng thẳng, theo ông Llow, có hơn 400 chuyến bay thương mại, trong đó gồm 150 chuyến bay quốc tế qua Ukaine mỗi ngày. Tuy nhiên, những tuyên bố kêu gọi siết chặt luật  quốc tê về vũ khí để bảo vệ an ninh hàng không, ban hành quy định cụ thể liên quan quy trình sản xuất, mua bán các loại vũ khí phòng không, lời cảnh báo cũng như biện pháp phòng ngừa chỉ được ICAO đề cập đến sau “ thảm kịch” MH17. Tổ chức này sắp tới sẽ thành lập nhóm công tác đặc biệt  để rà soát lỗ hổng và siết chặt các quy định an toàn hàng không.

Nhằm ngăn ngừa thảm kịch hàng không tương tự, sau ngày 17-7,nhiều hãng hàng không trên thế giới đã thay đổi đường bay, tránh không phận qua khu vực miền đông Ukranie và các khu vực giao tranh trên thế giới. Tuy nhiên, nhiều hãng hàng không vẫn lựa chọn lộ trình bay qua không phận Ukraine và các khu vực giao tranh trên thế giới. Tuy nhiên, nhiều hãng hàng không vẫn lựa chọn lộ trình bay qua không phận Ukraine vì cho rằng khu vực này có rủi ro “ ở mức có thể chấp nhận được”…

Dù một đại diện cơ quan Hàng không Dân dụng Irap khẳng định, không phận Irap vẫn an toàn và không có bất cứ mối đe dọa nào với các máy bay đi qua bầu trời nước này, nhưng ngày 31-7, một số hãng hàng không châu Âu và các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đã bắt đầu thay đổi lộ trình, tránh bay qua không vận Irap do lo ngại các vấn đề an ninh. Trước đó, nhiều hãng hàng không lớn của Mỹ, Thụy Sĩ, Đức, Áo… đã quyết định tạm ngừng các chuyến bay đến và rời khỏi Israel sau vụ tiến công rocket Aviv. Tuy nhiên, ngày 24-7, Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) cho phép các chuyến bay của nước này được tiếp tục đến và rời Israel.

Cùng với đó, FAA mới bổ sung hướng dẫn các vùng không phận mà các chuyến bay thương mại nước này có thể bay qua, trong đó nêu không phận sáu quốc gia đang áp dụng lệnh cấm bay, gồm Ethiopia Trap, Lybya, CHDCND Triều Tiên, Somalia và Ukaine. Ngoài ra  Theo The Wall Stret Journal, FAA còn liệt kê các vùng không phận nguy hiểm mà các hãng hàng không nước này cần lưu ý khi thiết lập đường bay, trong đó có Ạfghanistan, CHDC Congo, Ai Cập, Iran, Kenya, Mali, Syria và yemen. Tuy nhiên, việc chọn lộ trình bay còn phụ thuộc vào mỗi hãng hàng không trong việc đánh giá những mối nguy hiểm tiềm ẩn

Thống kê gần đây của Hiệp hội vận tải hàng không quốc tế (IATA) cho thấy, máy bay vẫn là phương tiện giao thông an toàn nhất trên thế giới. Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng khái niệm an toàn của ngành hàng không chỉ được tính dựa trên tỷ lệ của số lần bay và số lần xảy ra tai nạn, tất cả hành khách có mặt trên chuyến bay hầu như không có cơ hội sống sót.

Theo Thời nay