Theo báo cáo của Sở Y tế Lâm Đồng, bệnh tay chân miệng đang có diễn biến đáng lưu ý trên địa bàn tỉnh. Trong tổng số 4.458 ca mắc được ghi nhận đến ngày 21/9/2026, có 108 ca chuyển nặng và 2 trường hợp tử vong tại xã Tà Năng.
Đáng chú ý, trong 73 ổ dịch được phát hiện, có 25 ổ dịch xuất hiện tại các trường học. Đây là nhóm môi trường có nguy cơ lây lan cao do trẻ nhỏ thường xuyên tiếp xúc, sử dụng chung đồ chơi, bàn ghế và nhiều vật dụng sinh hoạt.
Nhận diện sớm, không để bệnh chuyển nặng
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus đường ruột gây ra, có thể xuất hiện quanh năm nhưng thường gia tăng vào hai thời điểm, từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 9 đến tháng 12.
Trẻ dưới 5 tuổi là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao, trong đó trẻ từ 1 đến dưới 3 tuổi chiếm khoảng 55%-80% tổng số ca mắc tích lũy. Ở lứa tuổi này, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, trong khi thói quen đưa tay, đồ chơi vào miệng khiến nguy cơ lây nhiễm càng cao.
Tay chân miệng có thời gian ủ bệnh khoảng 3-7 ngày. Những ngày đầu, trẻ có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao, mệt mỏi, quấy khóc, chán ăn, chảy nước dãi.
Dấu hiệu đặc trưng là các vết loét hoặc mụn nước nhỏ trong miệng, ở vòm họng, niêm mạc má, lợi, lưỡi khiến trẻ đau rát, khó ăn uống. Trên da, các mụn nước thường xuất hiện ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, đầu gối.
Trong môi trường mầm non, giáo viên, bảo mẫu cần đặc biệt chú ý những thay đổi bất thường của trẻ, nhất là khi trẻ sốt kèm nổi mụn nước hoặc có biểu hiện bỏ ăn, quấy khóc.
Theo khuyến cáo, một trong những dấu hiệu cảnh báo sớm nguy cơ chuyển nặng là trẻ giật mình chới với, đặc biệt khi bắt đầu ngủ hoặc khi nằm ngửa. Ngoài ra, trẻ có thể sốt cao trên 39°C liên tục, run chi, đi loạng choạng, mắt nhìn ngược, nôn ói nhiều.
Các biểu hiện như thở nhanh hoặc bất thường, da nổi vân tím, vã mồ hôi, tay chân lạnh cũng là những dấu hiệu cần được xử trí khẩn cấp.
Khi trẻ có dấu hiệu chuyển nặng, cần đặt trẻ nằm ngửa, đầu cao khoảng 30 độ, giữ không gian thông thoáng và nhanh chóng gọi cấp cứu 115 hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất.
“3 sạch” để chặn đường lây nhiễm
Trong trường mầm non, phòng bệnh phải bắt đầu từ những việc rất cụ thể. Thông điệp “3 sạch” gồm bàn tay sạch - ăn uống sạch - ở sạch cần được duy trì thường xuyên thay vì chỉ thực hiện khi xuất hiện ca bệnh.
Với bàn tay sạch, nhà trường cần hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi chơi. Giáo viên, nhân viên chăm sóc trẻ cũng phải duy trì vệ sinh tay đúng quy định.
Với ăn uống sạch, thực phẩm phải được bảo đảm an toàn, cho trẻ ăn chín, uống chín. Khăn mặt, cốc uống nước và các vật dụng cá nhân cần được sử dụng riêng cho từng trẻ.
Với ở sạch, các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như sàn nhà, bàn ghế, tay nắm cửa, đồ chơi cần được làm sạch, khử khuẩn định kỳ. Khăn mặt, chăn, gối, giường của trẻ phải được giặt sạch, phơi khô.
Khi phát hiện trẻ nghi mắc bệnh, nhà trường cần nhanh chóng đưa trẻ ra khỏi lớp, hạn chế tiếp xúc với các trẻ khác và đưa đến phòng y tế trường để theo dõi.
Sau đó, nhà trường thông báo cho cha mẹ đưa trẻ đến cơ sở y tế thăm khám, đồng thời báo ngay cho trạm y tế địa phương và tổ chức vệ sinh, khử khuẩn lớp học, đồ chơi, đồ dùng cùng các bề mặt liên quan theo hướng dẫn của ngành y tế.
Trẻ mắc bệnh cần được nghỉ học, cách ly tại nhà theo hướng dẫn của cơ sở y tế và chỉ trở lại trường khi đủ điều kiện.
Nhà trường - gia đình cùng giữ “lá chắn” phòng bệnh
Phòng tay chân miệng trong trường mầm non không thể chỉ trông chờ vào một phía. Nhà trường cần duy trì vệ sinh, giám sát sức khỏe trẻ; gia đình phải chủ động theo dõi các biểu hiện bất thường và thông báo ngay cho giáo viên khi trẻ sốt, nổi mụn nước hoặc nghỉ học vì nghi mắc bệnh.
Các cơ sở giáo dục có thể tăng cường truyền thông tại khu vực đón, trả trẻ, dán áp phích, bảng hướng dẫn và cập nhật khuyến cáo phòng bệnh qua các nhóm liên lạc với phụ huynh.
Khi nhà trường phát hiện sớm, gia đình phối hợp kịp thời và y tế địa phương xử lý nhanh, nguy cơ hình thành và lan rộng ổ dịch sẽ được hạn chế.
Trong bối cảnh tay chân miệng bước vào thời điểm thường gia tăng, sự chủ động của từng giáo viên, bảo mẫu, phụ huynh và cán bộ y tế chính là những mắt xích quan trọng để giữ môi trường mầm non an toàn, bảo vệ sức khỏe trẻ nhỏ.
Hoàng Phương
