Tuy nhiên, cùng với sự bùng nổ này là nguy cơ gia tăng các hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên môi trường mạng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo vệ khách hàng và bảo đảm an toàn hệ thống thanh toán.
Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước cùng các tổ chức tín dụng đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng cường tính minh bạch, siết chặt quản lý rủi ro và củng cố niềm tin của người dân đối với thanh toán điện tử.
Tăng cường xác thực, làm sạch dữ liệu khách hàng
Theo đại diện Ngân hàng Nhà nước, những năm gần đây, cơ quan quản lý liên tục hoàn thiện hành lang pháp lý liên quan đến hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt và trung gian thanh toán.
Nhiều quy định mới được ban hành nhằm kiểm soát chặt chẽ hơn việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán, hoạt động thẻ ngân hàng và giao dịch trực tuyến. Đáng chú ý, yêu cầu xác thực khách hàng bằng sinh trắc học đang trở thành tiêu chuẩn bắt buộc với nhiều giao dịch điện tử nhằm hạn chế tình trạng giả mạo danh tính và sử dụng tài khoản không chính chủ.
Theo đó, khách hàng chỉ có thể thực hiện giao dịch trực tuyến khi thông tin cá nhân được đối chiếu đầy đủ với giấy tờ tùy thân và dữ liệu sinh trắc học. Việc kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, căn cước công dân gắn chip và ứng dụng định danh điện tử VNeID giúp các ngân hàng xác minh chính xác hơn thông tin khách hàng.
Công tác “làm sạch” dữ liệu cũng được ngành ngân hàng đẩy mạnh trong thời gian qua. Hàng trăm triệu hồ sơ khách hàng đã được đối chiếu và xác thực nhằm loại bỏ tài khoản giả, tài khoản thuê mượn hoặc sử dụng sai mục đích.
Các chuyên gia cho rằng, việc đồng bộ dữ liệu dân cư và xác thực sinh trắc học không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn giúp giảm đáng kể nguy cơ gian lận trong giao dịch thanh toán điện tử.
Trong bối cảnh nhiều đối tượng lợi dụng công nghệ để thực hiện hành vi lừa đảo tinh vi, các lớp xác thực bổ sung được xem là “lá chắn” quan trọng nhằm bảo vệ tài sản của khách hàng.
Chủ động ngăn chặn giao dịch rủi ro từ sớm
Không chỉ hoàn thiện cơ chế pháp lý, các ngân hàng cũng đang tăng cường đầu tư công nghệ để phát hiện và ngăn chặn giao dịch bất thường ngay từ sớm.
Thực tế cho thấy, nhiều vụ lừa đảo đã được ngăn chặn kịp thời nhờ sự phối hợp giữa ngân hàng và lực lượng công an. Tại một số địa phương, nhân viên ngân hàng khi phát hiện khách hàng có dấu hiệu bị dẫn dụ chuyển tiền đã chủ động cảnh báo và phối hợp cơ quan chức năng để ngăn chặn thiệt hại.
Bên cạnh yếu tố con người, các hệ thống cảnh báo giao dịch rủi ro bằng công nghệ đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Nhiều ngân hàng đã triển khai công cụ phân tích hành vi giao dịch nhằm phát hiện các dấu hiệu bất thường như chuyển tiền liên tục, giao dịch tới tài khoản nghi ngờ hoặc thao tác bất thường trên thiết bị lạ.
Theo Ngân hàng Nhà nước, hệ thống hỗ trợ giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong thanh toán đã được đưa vào vận hành, cho phép các tổ chức tín dụng chia sẻ dữ liệu về tài khoản nghi ngờ để cảnh báo lẫn nhau.
Thông qua cơ chế này, hàng triệu lượt cảnh báo đã được gửi tới khách hàng, giúp nhiều người kịp thời dừng hoặc hủy giao dịch trước khi bị lừa đảo.
Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi, việc bảo vệ khách hàng không thể chỉ dựa vào một giải pháp đơn lẻ. Điều cần thiết là sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông và lực lượng chức năng.
Ngoài việc hoàn thiện hành lang pháp lý và nâng cao năng lực giám sát, công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân cũng được xem là yếu tố quan trọng. Nhiều vụ việc xảy ra thời gian qua cho thấy không ít người vẫn dễ dàng cung cấp mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin cá nhân cho các đối tượng giả mạo.
Theo các chuyên gia tài chính, người dân cần hình thành thói quen bảo mật thông tin tài khoản, không truy cập các đường link lạ, không chia sẻ mã xác thực và cần liên hệ ngay với ngân hàng khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Trong bối cảnh thanh toán số tiếp tục phát triển nhanh, việc xây dựng môi trường giao dịch an toàn, minh bạch và đáng tin cậy sẽ là điều kiện quan trọng để thúc đẩy kinh tế số phát triển bền vững và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Nam Sơn
