Chính sách hưu trí xã hội đóng vai trò nền tảng giúp bảo đảm mức sống tối thiểu, hỗ trợ người cao tuổi trang trải các nhu cầu thiết yếu hằng ngày, đồng thời góp phần giảm nghèo bền vững và giảm áp lực kinh tế cho các hộ gia đình.
Hệ thống tiêu chuẩn thụ hưởng và các quyền lợi an sinh đi kèm
Theo khung pháp lý tại Nghị định 176/2025/NĐ-CP, khoản trợ cấp hưu trí xã hội ở mức 500.000 đồng một người một tháng được áp dụng cố định cho hai nhóm đối tượng cụ thể:
- Công dân Việt Nam từ đủ 75 tuổi trở lên, không có nguồn thu nhập từ lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, hoặc mức hưởng hiện tại thấp hơn định mức trợ cấp hưu trí xã hội.
- Công dân thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo nằm trong độ tuổi từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi.
Bên cạnh khoản tiền mặt hằng tháng, công dân thuộc diện thụ hưởng còn được ngân sách nhà nước bảo đảm chế độ hỗ trợ chi phí mai táng và cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí. Đặc biệt, căn cứ theo Nghị quyết số 261/2025/QH15 của Quốc hội, kể từ ngày 1/1/2026, những người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 75 tuổi trở lên được nâng hạng quyền lợi, hưởng chính sách quỹ Bảo hiểm y tế chi trả toàn diện 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh thực tế.
Bất cập so với chuẩn nghèo và sự chủ động tăng mức chi tại 5 địa phương
Cơ quan quản lý ngành y tế đánh giá, hạn mức trợ cấp 500.000 đồng một tháng hiện nay đã bộc lộ nhiều điểm hạn chế, chưa bảo đảm tương thích với nhu cầu tiêu dùng tối thiểu của người dân. Thực tế trong giai đoạn 2026-2030, tiêu chí thu nhập thuộc chuẩn nghèo quốc gia đã tăng mạnh lên mốc 2,2 triệu đồng một tháng đối với khu vực nông thôn và 2,8 triệu đồng một tháng tại khu vực đô thị. Định mức trợ cấp hiện hành theo đó chỉ mới đáp ứng tương đương khoảng 22,7% chuẩn nghèo nông thôn và 17,8% chuẩn nghèo đô thị, khiến nhóm người cao tuổi không còn khả năng lao động có nguy cơ rơi sâu xuống dưới mức sống tối thiểu.
Trước tình hình đó, căn cứ vào điều kiện phát triển kinh tế và khả năng cân đối ngân sách riêng, 5 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đã chủ động ban hành các chính sách đặc thù nhằm nâng mức trợ cấp hưu trí xã hội cao hơn khung quy định chung của cả nước:
- Thành phố Hải Phòng và tỉnh Quảng Ninh: Áp dụng mức trợ cấp 700.000 đồng một người một tháng, dẫn đầu cả nước về mức độ hỗ trợ an sinh cho người cao tuổi.
- Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh: Áp dụng mức chi trả 650.000 đồng một người một tháng.
- Tỉnh Tuyên Quang: Áp dụng mức hỗ trợ 530.000 đồng một người một tháng.
Để thu hẹp khoảng cách thu nhập và đồng bộ hóa hệ thống an sinh xã hội, Bộ Y tế đã chính thức xây dựng phương án đề xuất trình Chính phủ xem xét điều chỉnh chính sách. Theo đó, cơ quan soạn thảo kiến nghị thực hiện lộ trình nâng mức chuẩn trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc từ mốc 500.000 đồng lên thành 540.000 đồng một tháng, thời điểm kích hoạt dự kiến bắt đầu từ ngày 1/7/2026.
Tâm An
