Thời tiết nắng nóng, mưa nhiều của mùa hè đang tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi phát triển, tác nhân trung gian truyền bệnh viêm não Nhật Bản. Theo các bác sĩ, đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, lây truyền qua muỗi đốt, thường bùng phát theo mùa và có xu hướng tăng mạnh vào những tháng hè.
Nguồn chứa virus chủ yếu tồn tại trong tự nhiên, đặc biệt ở các loài chim hoang dã và một số động vật có xương sống. Sau đó, virus lây sang vật nuôi gần người như lợn, trâu, bò, ngựa, dê… rồi tiếp tục được muỗi truyền sang người qua vết đốt. Đáng chú ý, bệnh không lây trực tiếp từ người sang người hay từ động vật sang người, mà phụ thuộc hoàn toàn vào vật trung gian là muỗi.
Loài muỗi truyền bệnh chủ yếu sinh sản tại các khu vực ruộng lúa nước, ao tù, nước đọng phổ biến ở vùng nông thôn và khu vực có chăn nuôi. Muỗi hoạt động mạnh từ chập tối đến đêm, thường bay từ cánh đồng về khu vực chuồng trại để hút máu gia súc. Nếu chuồng trại gần nhà ở, nguy cơ muỗi bay vào nhà đốt người và truyền bệnh càng cao.
Các bác sĩ nhấn mạnh, viêm não Nhật Bản là bệnh đặc biệt nguy hiểm vì virus có thể tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương. Trong nhiều trường hợp, bệnh diễn tiến nhanh, gây tử vong. Những bệnh nhân qua khỏi cũng có nguy cơ cao mang di chứng nặng nề như co giật kéo dài, yếu liệt, rối loạn vận động, chậm phát triển trí tuệ hoặc suy giảm khả năng học tập.
Về triệu chứng, bệnh thường khởi phát với các dấu hiệu như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn và mệt mỏi. Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ, biểu hiện có thể không điển hình như quấy khóc, bỏ ăn, ngủ li bì hoặc kích thích bất thường, dễ khiến phụ huynh nhầm lẫn với các bệnh thông thường.
Đáng lo ngại hơn, khi bệnh chuyển nặng, trẻ có thể xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như rối loạn ý thức, mê sảng, co giật, tăng trương lực cơ, thậm chí hôn mê. Đây đều là những tình trạng cấp cứu, cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức. Các chuyên gia khuyến cáo, khi trẻ sốt cao kèm biểu hiện thần kinh bất thường, phụ huynh không nên tự theo dõi tại nhà kéo dài.
Để phòng bệnh hiệu quả, biện pháp quan trọng nhất là tiêm vaccine đầy đủ và đúng lịch cho trẻ. Vaccine được đánh giá là giải pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất hiện nay.
Bên cạnh đó, các gia đình cần thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp phòng muỗi như: Cho trẻ ngủ màn, sử dụng các biện pháp xua muỗi an toàn; giữ gìn vệ sinh môi trường sống, phát quang bụi rậm; khơi thông cống rãnh, loại bỏ các khu vực nước đọng nơi muỗi sinh sản.
Đối với các hộ gia đình chăn nuôi, việc đảm bảo chuồng trại sạch sẽ, hợp vệ sinh và đặt cách xa khu sinh hoạt là yếu tố then chốt để hạn chế nguy cơ lây lan. Đồng thời, cần theo dõi sát sức khỏe của trẻ, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để can thiệp kịp thời.
Trong bối cảnh mùa hè đang đến gần, việc nâng cao ý thức phòng bệnh và chủ động bảo vệ trẻ nhỏ chính là “lá chắn” quan trọng giúp ngăn chặn nguy cơ từ căn bệnh nguy hiểm này.
Thiên Trường
