Hiện nay, không khó để bắt gặp những lời mời chào mua giày thể thao mang nhãn hiệu nổi tiếng dưới mác "hàng chính hãng", "hàng xách tay" hay "tuồn từ hải quan" nhưng có giá bán chỉ bằng một phần nhỏ so với giá niêm yết của nhà sản xuất. Đơn cử như trong các đợt kích cầu mua sắm vừa qua, nhiều mẫu giày có giá niêm yết chính hãng từ 2 đến 4 triệu đồng như Adidas Adizero Evo SL, New Balance 530 hay Onitsuka Tiger lại bị rao bán trôi nổi với mức giá chỉ từ 500.000 đến 650.000 đồng. Thực trạng này diễn ra trong bối cảnh đại diện thương hiệu Adidas từng phát đi cảnh báo về tỷ lệ hàng giả mạo thương hiệu này bày bán ngoài hệ sinh thái phân phối chính thức đang ở mức rất cao.
Theo giới kinh doanh đồ hiệu lâu năm, giá bán là dấu hiệu cảnh báo trực quan đầu tiên nhưng không thể là thước đo duy nhất. Thông thường, các hãng thể thao lớn hiếm khi giảm giá sâu đối với những mẫu mã mới hoặc đang bán chạy, biên độ ưu đãi phổ biến chỉ khoảng 10%, hoặc tối đa 30% đến 50% đối với các mẫu cũ vào các đợt xả hàng quy mô lớn cuối năm. Vì vậy, việc một sản phẩm thịnh hành được giảm giá tới 70% đến 80% tại các điểm bán trôi nổi là điều bất thường. Tuy nhiên, thị trường hiện cũng xuất hiện nhiều dòng hàng giả tinh vi được bán ở mức 80% đến 90% giá hãng, khiến người mua rất dễ sập bẫy nếu chỉ nhìn vào mức giá.
Để kiểm tra sản phẩm bằng mắt thường, người tiêu dùng có thể quan sát độ hoàn thiện của đường may và dấu vết keo dán. Hàng thật có đường chỉ may đều tăm tắp, kết cấu chắc chắn và hoàn toàn không để lại vệt keo lem nhem ra phần da hay vải ngoài. Đối với các dòng giày Adidas ứng dụng đệm đế Boost, bề mặt đế thật luôn có các hạt xốp li ti đặc trưng và đạt độ đàn hồi êm ái, trong khi đế giày giả thường trơn láng, bề mặt thô và cứng. Khi đi thử trực tiếp, giày chuẩn giữ phom dáng ôm chân chuẩn xác, không gây cảm giác gò bó, lệch phom hay cấn chân.
Chi tiết tem mác là yếu tố then chốt giúp phân biệt hàng thật và giả. Với giày Nike, tem thường được ép nhiệt mịn màng, mép dán phẳng phiu dưới phần lưỡi gà, trừ một số dòng đặc thù như Flyknit hay Free RN. Với Adidas, tem sản phẩm nằm ở mặt dưới lưỡi gà hoặc ép vào giữa thân trong. Dấu hiệu nhận biết điển hình là chữ "IN" trong cụm "MADE IN" của tem thật luôn nằm gọn gàng trong một khung hình vuông, nét chữ sắc sảo, không bị kéo dài thành khung chữ nhật đứng hay in mảnh, mờ nhòe như hàng nhái.
Bên cạnh đó, việc đối chiếu mã số sản phẩm mang lại độ chính xác cao. Ở giày Nike nguyên hộp, dãy số mã trên tem giày bắt buộc phải trùng khớp với mã vạch in ngoài vỏ hộp. Với giày Adidas, người mua có thể nhập dãy ký tự phía sau chữ "ART" trên tem vào công cụ tìm kiếm kèm tên thương hiệu để kiểm tra kiểu dáng và phối màu thực tế. Một điểm đặc thù khác là mã số seri trên tem của chiếc giày bên trái và bên phải ở sản phẩm chính hãng thường khác nhau, trong khi hàng giả sản xuất hàng loạt thường dập mã giống hệt nhau ở cả hai chiếc. Đối với mã QR hoặc mã vạch, người dùng có thể quét để tra cứu đối chiếu thông số từ hãng, song cần hiểu đây chỉ là bước hỗ trợ chứ không phải căn cứ tuyệt đối, bởi công nghệ làm giả hiện nay đã có thể sao chép cả tem nhãn lẫn mã quét điện tử.
Dưới góc độ pháp lý, nguyên Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng TPHCM Phan Việt Thu nhấn mạnh giải pháp phòng ngừa rủi ro tốt nhất là mua sắm tại các kênh phân phối chính thức, gian hàng Mall được xác thực, hoặc các đơn vị kinh doanh công khai đầy đủ thông tin pháp nhân, mã số thuế và địa chỉ trụ sở rõ ràng. Người mua nên tạo thói quen kiểm tra lịch sử phản hồi thực tế từ khách hàng cũ, yêu cầu người bán quay video chi tiết tem nhãn của chính đôi giày chuẩn bị giao và đặc biệt là quay toàn bộ video quá trình mở hộp khi nhận hàng qua mạng để làm căn cứ đối chất.
Trường hợp phát hiện hàng giả, người tiêu dùng cần chủ động dùng hình ảnh và video làm việc với người bán hoặc sàn giao dịch điện tử để yêu cầu hoàn tiền. Nếu thương lượng bất thành, người dân có quyền gửi hồ sơ khiếu nại tới cơ quan quản lý người tiêu dùng thuộc Sở Công Thương, Cục Quản lý thị trường hoặc trình báo cơ quan công an khi phát hiện hành vi cố tình gian dối, khóa tài khoản nhằm chiếm đoạt tài sản.
Số liệu từ Chi cục Quản lý thị trường TPHCM cho thấy quyết tâm truy quét vấn nạn hàng giả trên không gian mạng. Trong 8 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng thành phố đã xử lý 826 vụ vi phạm liên quan đến hàng lậu, hàng giả và không rõ nguồn gốc trên các nền tảng số, tạm giữ trên 220.000 sản phẩm với tổng trị giá gần 19 tỷ đồng, xử phạt hành chính hơn 8,5 tỷ đồng và chuyển 7 vụ việc có dấu hiệu hình sự sang cơ quan điều tra. Nhiều tụ điểm buôn bán giày dép giả mạo quy mô lớn bị triệt phá, điển hình như chuỗi K.W Sneaker với 3 chi nhánh bị thu giữ hơn 1.400 đôi giày giả nhãn hiệu trị giá 3,4 tỷ đồng, hay vụ việc Công ty TNHH Thale Group tuồn hàng nghìn sản phẩm giày dép giả mạo lên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử, thu lời bất chính tới 3,5 tỷ đồng suốt thời gian dài.
Tâm An
