Những lời quảng cáo như “uống 3 viên là hết đau khớp”, “cam kết giảm đường huyết sau một liệu trình”, “thải độc gan thần tốc” xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các buổi livestream. Nhiều sản phẩm hỗ trợ sức khỏe bị thổi phồng công dụng như “thần dược” để trục lợi, tiềm ẩn nhiều rủi ro với người tiêu dùng.
Nhu cầu chăm sóc sức khỏe gia tăng kéo theo sự phát triển mạnh của thị trường thực phẩm chức năng. Chỉ với một vài từ khóa tìm kiếm trên mạng xã hội hoặc sàn thương mại điện tử, người dùng có thể tiếp cận hàng loạt sản phẩm được quảng cáo với công dụng vượt xa bản chất, như hỗ trợ điều trị ung thư, giảm tiểu đường hay giảm cân cấp tốc.
Đáng lo ngại, để tạo lòng tin, một số nội dung quảng cáo sử dụng hình ảnh bác sĩ, chuyên gia y tế, người nổi tiếng hoặc cắt ghép, dàn dựng các tình huống “khỏi bệnh thần kỳ” sau khi sử dụng sản phẩm. Không ít trường hợp vì tin vào những lời quảng cáo này đã tự ý ngừng phác đồ điều trị, chuyển sang sử dụng sản phẩm không được kiểm chứng, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe.
Theo quy định, thực phẩm chức năng không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Mọi hình thức quảng cáo gây hiểu nhầm sản phẩm có công dụng điều trị bệnh đều là hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc kiểm soát và xử lý vi phạm trên môi trường mạng vẫn gặp nhiều khó khăn.
Đại diện Sở Y tế tỉnh Cà Mau cho biết, thời gian qua, đơn vị thường xuyên phối hợp với các cơ quan chức năng kiểm tra hoạt động kinh doanh, quảng cáo thực phẩm chức năng trên địa bàn. Tuy nhiên, tốc độ phát triển nhanh của môi trường số trong khi nguồn lực giám sát còn hạn chế khiến công tác quản lý gặp nhiều thách thức.
Ông Trần Hữu Nghị, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cà Mau cho biết, thời gian qua, lực lượng chức năng đã ghi nhận tình trạng kinh doanh thực phẩm chức năng với nội dung quảng cáo sai nội dung công bố hoặc bán hàng qua livestream có dấu hiệu vi phạm.
Theo ông Nghị, thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi khi nhiều tài khoản bán hàng không đăng ký kinh doanh, không công khai địa chỉ, sử dụng sim rác hoặc tài khoản ảo để giao dịch. Sau khi bị phát hiện, các đối tượng có thể xóa tài khoản, đổi tên trang bán hàng hoặc chuyển sang nền tảng khác để tiếp tục hoạt động. Việc giao dịch hoàn toàn qua mạng, hàng hóa vận chuyển nhỏ lẻ cũng khiến công tác kiểm tra, truy vết và xử lý trở nên phức tạp.
Trước thực trạng này, nhiều ý kiến cho rằng, cần triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm siết chặt quản lý hoạt động quảng cáo thực phẩm chức năng trên không gian mạng. Trong đó, tăng cường hậu kiểm, nâng cao trách nhiệm của các nền tảng số và kiểm soát chặt hoạt động quảng cáo của người nổi tiếng là những giải pháp cần thiết.
Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan chức năng để giám sát hoạt động kinh doanh trực tuyến, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm. Các nền tảng số cũng cần chủ động rà soát, gỡ bỏ nội dung quảng cáo sai sự thật. Ngoài xử phạt hành chính, việc công khai tổ chức, cá nhân vi phạm cũng được xem là giải pháp tăng tính răn đe.
Ông Trần Hữu Nghị khuyến cáo, những lời quảng cáo như “thần tốc”, “khỏi hẳn”, “hiệu quả tuyệt đối” thường là dấu hiệu đáng nghi ngờ. Người tiêu dùng chỉ nên lựa chọn sản phẩm tại các cơ sở uy tín, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi sử dụng.
Cuộc chiến với “ma trận” quảng cáo sai sự thật trên nền tảng số không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà còn đòi hỏi sự tỉnh táo từ người tiêu dùng. Khi người dân chủ động sàng lọc thông tin và nói không với những lời quảng cáo thiếu căn cứ, thị trường thực phẩm chức năng mới có thể phát triển minh bạch, lành mạnh.
Phương Di
