Nguy cơ tổn thương cấp tính và mãn tính khi chỉ số UV chạm ngưỡng 10
Hệ thống dữ liệu từ các trang dự báo thời tiết ghi nhận chỉ số UV tại khu vực Hà Nội dao động trong khoảng từ 8 đến 10, nằm trong nhóm nguy hại rất cao. Thạc sĩ, Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Tiến Thành, thành viên Hội Da liễu Việt Nam, cho biết khung định mức UV trên 8 có sức tàn phá lớn đối với cả da và mắt nếu không có biện pháp bảo vệ phù hợp.
Các tác động tiêu cực của tia cực tím lên cơ thể được bóc tách cụ thể qua hai giai đoạn:
Tổn thương cấp tính với mức UV từ 8 đến 10, làn da con người có thể bị đỏ rát, bỏng nắng, kích ứng và tăng sắc tố chỉ sau một khoảng thời gian ngắn tiếp xúc trực tiếp. Nhiệt độ môi trường cao kích thích cơ thể bài tiết nhiều mồ hôi, trực tiếp làm trôi nhanh lớp kem bảo vệ, tạo điều kiện cho tia UV xuyên qua lớp mây mỏng và phản xạ từ kính xe, mặt đường, tường nhà tác động thẳng vào các vùng da hở. Thực tế lâm sàng ghi nhận nhiều trường hợp xuất hiện tình trạng da nóng bừng, đau rát khi chạm vào, bong tróc hoặc nổi mẩn ngứa ngay sau một buổi làm việc ngoài trời.
Hệ lụy mãn tính dài hạn nếu tình trạng bỏng nắng tái diễn nhiều lần sẽ phá hủy cấu trúc collagen, thúc đẩy quá trình lão hóa da sớm, làm bùng phát các vết nám, tàn nhang, đồi mồi và khiến da bị chảy xệ. Đối với người có cơ địa nhạy cảm, thời tiết nóng ẩm kết hợp bụi bẩn còn là tác nhân làm khởi phát các bệnh lý mề đay, viêm da tiếp xúc, rôm sảy hoặc viêm nang lông.
Nhóm đối tượng chịu rủi ro cao nhất bao gồm những người lao động đặc thù ngoài trời như tài xế xe máy, shipper, công nhân xây dựng, học sinh sinh viên di chuyển vào giờ cao điểm và trẻ nhỏ. Ngoài ra, những cá nhân đang trong liệu trình điều trị mụn, nám hoặc sử dụng các hoạt chất đặc trị khiến da nhạy cảm như retinoid, AHA, BHA cũng thuộc nhóm cần đặc biệt thận trọng.
Quy trình bảo vệ và xử lý y tế sai cách khi bị bỏng nắng
Để thiết lập hàng rào bảo vệ da toàn diện, chuyên gia khuyến cáo người dân cần hạn chế tối đa việc di chuyển ra đường trong khung giờ cao điểm từ 10 giờ đến 15 giờ. Khi bắt buộc phải tác nghiệp hoặc làm việc ngoài trời, cần áp dụng đồng bộ các giải pháp che chắn vật lý phối hợp với mỹ phẩm bảo vệ. Người dân nên trang bị mũ rộng vành, kính râm có tính năng chống tia UV và mặc áo chống nắng chất liệu dày, thoáng khí, đặc biệt lưu ý che kỹ các vùng dễ bị bỏng quên như cổ, gáy, mu bàn tay và bàn chân.
Đối với kem chống nắng, người sử dụng cần bôi trước khi ra ngoài từ 15 đến 30 phút với đủ định lượng và tiến hành thoa lại sau mỗi 2 đến 3 giờ. Người có nền da dầu, da mụn hoặc đang bị viêm da cần lựa chọn sản phẩm phù hợp theo chỉ định, tránh tự ý sử dụng các loại kem không rõ nguồn gốc gây bít tắc lỗ chân dung và kích ứng nặng hơn.
Bác sĩ Nguyễn Tiến Thành đặc biệt lưu ý về các sai lầm phổ biến trong công tác xử lý ban đầu khi da bị tổn thương do nắng. Khi nhận thấy da có dấu hiệu đỏ rát, người dân tuyệt đối không được chườm đá lạnh trực tiếp, không tắm nước lạnh đột ngột để tránh hiện tượng sốc nhiệt cho tế bào da, đồng thời không chà xát mạnh hay bôi các nguyên liệu dân gian chưa qua kiểm chứng lên vết thương.
Quy trình sơ cứu chuẩn xác là nhanh chóng di chuyển vào khu vực râm mát, sử dụng khăn mát sạch đắp nhẹ nhàng để làm dịu nhiệt độ bề mặt da, bổ sung đủ nước cho cơ thể và tiếp tục theo dõi diễn biến. Trong trường hợp xuất hiện các triệu chứng nặng như da phồng rộp, nổi mụn nước, đau rát dữ dội, bong tróc diện rộng kèm theo sốt, chóng mặt hoặc mệt lả, người dân cần đến ngay các cơ sở y tế hoặc bệnh viện chuyên khoa để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Tâm An
