Theo Thông báo số 2762/VPCP-KTTH của Văn phòng Chính phủ, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn giao Bộ Công Thương làm cơ quan chủ trì, trực tiếp làm việc với các Bộ Công an, Tư pháp, Y tế, Tài chính, Khoa học và Công nghệ. Mục đích của quá trình phối hợp này là để tiếp thu và giải trình cặn kẽ các ý kiến đóng góp từ các thành viên Chính phủ đối với dự thảo Nghị định mới. Phó Thủ tướng yêu cầu cơ quan chủ trì phải bảo đảm dự thảo được xây dựng chặt chẽ, mang tính khả thi cao, tuân thủ đúng quy định pháp luật và trình lên Thủ tướng Chính phủ xem xét trước ngày 5/4/2026.
Cụ thể hóa các tiêu chí nhận diện hàng giả và tem nhãn mạo danh
Điểm nhấn đáng chú ý nhất của dự thảo lần này là việc định nghĩa rất rõ ràng và toàn diện về các trường hợp bị coi là hàng giả, thay vì đưa ra các quy định chung chung như trước đây. Theo đó, một sản phẩm sẽ bị xếp vào diện hàng giả nếu giá trị sử dụng và công dụng thực tế không đúng với bản chất tự nhiên, tên gọi hoặc sai lệch hoàn toàn so với những thông tin mà nhà sản xuất đã đăng ký, công bố.
Sự nghiêm ngặt trong quản lý chất lượng còn thể hiện ở việc lượng hóa các tiêu chuẩn vi phạm. Cụ thể, bất kỳ hàng hóa nào có đặc tính kỹ thuật cơ bản hoặc định lượng chất chính tạo nên công dụng sản phẩm chỉ đạt từ mức 70% trở xuống so với tiêu chuẩn tối thiểu ghi trên nhãn mác đều bị coi là hàng giả. Quy định này cũng áp dụng tương tự và khắt khe hơn đối với các mặt hàng đặc thù như thuốc thú y hay thuốc bảo vệ thực vật khi thiếu hoạt chất, sử dụng sai hoạt chất hoặc hàm lượng hoạt chất đạt dưới 70% mức đăng ký.
Đi kèm với việc quản lý chất lượng lõi của sản phẩm, dự thảo cũng vẽ ra ranh giới pháp lý rõ ràng nhằm siết chặt quản lý bao bì và tem nhãn. Khái niệm làm giả giờ đây không chỉ giới hạn ở bao bì vật lý truyền thống mà còn mở rộng bao trùm cả các công cụ định danh kỹ thuật số. Mọi loại đề can, nhãn điện tử, hộ chiếu số của sản phẩm, tem truy xuất nguồn gốc, phiếu bảo hành hay lớp màng co bên ngoài nếu mang thông tin chỉ dẫn giả mạo về tên, địa chỉ, mã số đăng ký lưu hành hay nguồn gốc xuất xứ của một tổ chức, cá nhân khác đều bị pháp luật nghiêm cấm.
Siết chặt quản lý nguồn gốc hàng hóa và mở rộng phạm vi xử lý
Để giải quyết triệt để tình trạng kinh doanh chộp giật, dự thảo phân định rõ hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ là những mặt hàng đang lưu thông trên thị trường nhưng không có bất kỳ căn cứ hợp pháp nào để xác định nơi sản xuất. Các căn cứ chứng minh sự minh bạch của hàng hóa bắt buộc phải thể hiện qua tem nhãn, tài liệu kỹ thuật kèm theo, chứng nhận xuất xứ, hóa đơn mua bán hợp lệ, tờ khai hải quan hoặc các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu. Đồng thời, những mặt hàng bị pháp luật cấm kinh doanh, cấm lưu hành hoặc cấm sử dụng tại Việt Nam cũng được gộp chung vào nhóm hàng cấm để có chế tài xử lý thích đáng.
Nghị định này khi được ban hành sẽ quy định chi tiết việc thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính, tạo ra một công cụ pháp lý mạnh mẽ để áp dụng các hình thức xử phạt, mức phạt tiền và biện pháp khắc phục hậu quả tương ứng với thẩm quyền của từng chức danh. Phạm vi điều chỉnh của Nghị định bao trùm một mạng lưới rộng lớn các hoạt động kinh tế, từ xử lý các hành vi kinh doanh ngành nghề có điều kiện trái phép, kinh doanh hàng nhập lậu, đầu cơ găm hàng, cho đến các vi phạm tinh vi trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, thương mại điện tử, xúc tiến thương mại và kinh doanh rượu, thuốc lá.
Thành Nam
