Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tháng 1/2026, cả nước có gần 24,2 nghìn doanh nghiệp thành lập mới với tổng vốn đăng ký 180,9 nghìn tỷ đồng và gần 108,2 nghìn lao động đăng ký. So với tháng 12/2025, số doanh nghiệp thành lập mới tăng 40,9%, vốn đăng ký tăng 9% và lao động tăng 7,5%. Đáng chú ý, so với cùng kỳ năm trước, mức tăng trưởng đạt 126,8% về số doanh nghiệp, 92,3% về vốn đăng ký và 32,7% về lao động.
Không chỉ doanh nghiệp mới, làn sóng doanh nghiệp quay trở lại hoạt động cũng ghi nhận tín hiệu tích cực. Trong tháng 1/2026, hơn 24,5 nghìn doanh nghiệp tái gia nhập thị trường, tăng 146,2% so với tháng trước và tăng 7,6% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng cộng, gần 48,7 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động trong tháng, tăng 45,6% so với cùng kỳ năm trước.
Bình quân mỗi ngày có hơn 1.500 doanh nghiệp gia nhập thị trường – con số thể hiện niềm tin và kỳ vọng lớn của cộng đồng doanh nghiệp vào triển vọng tăng trưởng kinh tế, đồng thời phản ánh rõ nét tác động từ các chính sách hỗ trợ sản xuất, kinh doanh đang được triển khai.
Cú hích từ chính sách miễn thuế và hỗ trợ toàn diện
Ngay từ đầu năm, theo Nghị định 20 của Chính phủ, doanh nghiệp vừa và nhỏ đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu, tính liên tục kể từ năm được cấp giấy chứng nhận đăng ký. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn được hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất; hỗ trợ nghiên cứu – phát triển, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số; được cung cấp miễn phí nền tảng số và phần mềm kế toán dùng chung.
Các chuyên gia kinh tế nhận định đây là cú hích quan trọng đối với khu vực doanh nghiệp mới thành lập và doanh nghiệp quy mô nhỏ. Với nhóm này, thách thức lớn nhất không nằm ở lợi nhuận mà ở dòng tiền. Phần lớn doanh nghiệp nhỏ hiện nay vận hành dựa vào nguồn vốn tự có, biên lợi nhuận mỏng, nên rất dễ bị tổn thương trước biến động thị trường.
Chính vì vậy, chính sách miễn thuế cùng các hỗ trợ về điều kiện sản xuất – kinh doanh và nâng cao năng lực quản trị đã giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính ban đầu, tạo dư địa đầu tư cho đổi mới công nghệ, cải tiến mô hình kinh doanh, nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh.
Thúc đẩy chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp
Trong bối cảnh Chính phủ khuyến khích hộ kinh doanh minh bạch tài chính, quản trị dòng tiền và chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp, các chính sách hỗ trợ hiện nay đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
Lê Duy Bình – Giám đốc Economica Vietnam – cho biết, với hơn 5 triệu hộ kinh doanh cá thể, trong đó khoảng 1,6 triệu hộ đã có mã số thuế, đây là lực lượng cần tiếp tục được nuôi dưỡng và tạo điều kiện để phát triển thành doanh nghiệp chính thức, góp phần mở rộng khu vực kinh tế chính thức và tăng nguồn thu bền vững cho ngân sách.
Đồng quan điểm, ông Bùi Mạnh Quân – Giám đốc dịch vụ thuế và tư vấn, Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn RSM Việt Nam – cho rằng chính sách hỗ trợ không chỉ giúp doanh nghiệp và hộ kinh doanh vượt qua khó khăn trước mắt mà còn tạo nền tảng tích lũy nguồn lực dài hạn. Các ưu đãi thuế cởi mở góp phần xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và hấp dẫn – nơi mọi doanh nghiệp, bất kể quy mô, đều có cơ hội phát triển.
Cần tiếp tục cải cách để chính sách đi vào thực chất
Dù ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, quy mô vốn đăng ký bình quân của doanh nghiệp thành lập mới trong tháng 1 chỉ đạt khoảng 7,5 tỷ đồng. Con số này phản ánh tâm lý thận trọng của doanh nghiệp trước bối cảnh thị trường còn nhiều biến động.
Thực tế đó đặt ra yêu cầu các chính sách hỗ trợ cần tiếp tục được triển khai đồng bộ và thực chất hơn. Bên cạnh việc giảm áp lực vốn và nâng cao năng lực quản trị, cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy trình tiếp cận chính sách là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nhanh chóng thụ hưởng hỗ trợ và sớm tiếp cận nguồn lực.
Khi các giải pháp được thực thi quyết liệt, nhất quán và minh bạch, chính sách sẽ thực sự trở thành “bà đỡ” vững chắc, không chỉ gia tăng số lượng doanh nghiệp mà còn nâng cao chất lượng, sức cạnh tranh và khả năng phát triển bền vững của khu vực doanh nghiệp trong thời gian tới.
Hoàng Phương (t/h)
